T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/7747
Karar No : 2024/815
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Sanayi Ticaret AŞ
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Balıkesir İli, Karesi İlçesi, ...Mahallesi, ... ada, …, … ve … parsel (eski …, …, …) sayılı taşınmazları kapsayan alanda Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon ve ilave nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında kentsel gelişme alanında kalan dava konusu taşınmazlara 1/5.000 ölçekli nazım imar planında bölgede bulunan konut alanlarına ve kent bütününe hizmet sunacak nitelikte olan park kullanımlarına yer verilmesi mümkün ise de; dava konusu parsellerden geçen 30 metrelik taşıt yolunun güneyinde yer alan ve yol ile tarım alanları arasında olacak biçimde planlanan park alanının yol boyunca devam ettirildiği, ancak dava konusu parsellerin batısında ve doğusunda kalan alanlarda kısmen bu ilkeden taviz verildiği ve 30 metrelik yola cepheli konut alanları oluşturulduğu sonucuna ulaşılarak dava konusu işlemde planlamada eşitlik ilkesi açısından hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; dava konusu planda, üst ölçekli plan kararlarına uygun şekilde dava konusu parsellerin de üzerinden geçen ana arter niteliğinde 30 metrelik taşıt yolu kullanımı getirilmesinde ve bu yol ile güneyinde yer alan tarım alanları arasına park alanı kullanımı getirilmesi ve bu kullanımın yol boyunca devam ettirilmesi suretiyle yeşil tampon bölge oluşturulmasında planlama ilkelerine aykırılık görülmediği, park alanının, kentin bütününe hizmet vermek üzere tasarlanmış ve içerisinde pek çok farklı aktivite alanını bulunduran büyük ölçekli kent parkı niteliğinde olduğu, park alanının güneyinde tarım alanları, kuzeyinde ise konut alanları bulunduğu hususları dikkate alındığında yeşil koridor niteliğindeki bu alana güvenli yaya erişimin sağlanması konusunun uygulama imar planı sürecinde değerlendirileceği, diğer taraftan, görülmekte olan dava davacıya ait taşınmazlara ilişkin olarak nazım imar planının iptali istemiyle açıldığından, dava konusu parsellerin batısında ve doğusunda bulunan bazı taşınmazların 30 metrelik yola cepheli konut alanı olarak ayrılmış olmasının nazım imar planının davacıya ait taşınmazlara ilişkin bölümünün iptalini gerektirir bir hukuka aykırılığı tanımlamadığı sonucuna ulaşılarak dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Taşınmazların üzerinde yol ve park kullanımı getirilerek taşınmazların kullanılmaz duruma getirildiği belirtilerek temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ :Dava konusu planda uyuşmazlık konusu parsellerin de üzerinden geçen ana arter niteliğinde 30 metrelik taşıt yolu kullanımı getirilmesinde ve bu yol ile güneyinde yer alan tarım alanları arasına park alanı kullanımı getirilmesi ve bu kullanımın yol boyunca devam ettirilmesi suretiyle yeşil tampon bölge oluşturulmasında planlama ilkelerine aykırılık görülmediğinden temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu parseller 1988 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında plan onama sınırı dışında bırakılmış, sonrasında 01.07.2016 tarihli 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı ile kentsel gelişme alanı olarak planlanmıştır.
Dava konusu edilen ve Balıkesir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile park, 30 metre yol ve konut alanı olarak planlanmıştır.
Davacı tarafından parsellerin tamamının konut alanı olarak planlaması gerektiğinden bahisle 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 Sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 5. maddesinde, "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." şeklinde tanımlara yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada bununan bilirkişi raporunda; 30 metrelik yola yönelik olarak, semt dağıtıcısı niteliğinde bir yol olduğu, söz konusu yolun, doğu-batı doğrultusunda sürekliliği olduğu ve kentin kuzeydoğu gelişme aksını doğu-batı yönünde kat ederek, bu alanda yer alan arazi kullanımlarını kentin diğer noktalarına ve güneyde yer alan ana artere bağladığı, bu açıdan da kentsel ulaşım sistemi içerisinde son derece önemli bir işlev üstlendiği, bu yolun kaldırılmasının kentsel ulaşım sisteminin bütününü olumsuz etkileyeceği, ayrıca söz konusu yolun üstlendiği işlevi yerine getirebilecek genişliğe sahip olduğu ve alanda yer alan eğimi büyük oranda dikkate alacak biçimde geçirilmesi nedeniyle de tasarım ilkelerine uygun olduğu, dava konusu parsellerden geçen 30 metrelik taşıt yolunun güneyinde ve yol ile tarım alanları arasında olacak biçimde planlanan park alanı plan kararının yol boyunca devam ettirilmeye çalışıldığı, ancak dava konusu parsellerin batısında ve doğusunda kalan alanlarda kısmen bu ilkeden ödün verildiği ve 30 metrelik yola cepheli konut alanları oluşturulduğu, bunun planlamada eşitlik ilkesi ile bağdaşmadığı, park alanlarının yer seçiminde en önemli özelliklerin erişilebilirlik ve kullanım potansiyeli olduğu, bu çerçevede park alanları planlanırken, bu alanlara erişimin (özellikle yaya erişimi) son derece kolay ve güvenli olmasına dikkat edilmesi gerektiği, dava konusu parsellerinde içerisinde yer aldığı park alanlarının konut alanları yakınında yer almakla birlikte 30 metre genişliğindeki erişim kontrollü ana arterin güneyinde, tarım alanları ile taşıt yolu arasında planlandığı, bu konumsal özelliği ile de erişilebilirlik olanaklarının ve güvenli erişimin son derece kısıtlı olduğu, bunun yanında park alanlarının 30 metrelik taşıt yolu ile güneyinde yer alan tarım alanları arasında adeta sıkışmış olması nedeniyle potansiyel kullanıcı sayısı ile kullanım sıklığının son derece düşük olacağı bu nedenle dava konusu parsellerin park alanı olarak planlanmasının, planlama ilke ve esasları ile açık ve yeşil alanlarının yer seçim ilkelerine aykırılık gösterdiği tespitlerine ulaşılmıştır.
Bu durumda, her ne kadar 30 metrelik yol planlama esaslarına uygun bulunmuş ise de, bu yolun güneyinde yer alan ve yol boyunca doğu-batı yönlü uzanan park alanı kullanımının uyuşmazlık konusu taşınmazların doğu ve batısındaki bazı taşınmazların konut alanı olarak planlanması sebebiyle kesintiye uğratıldığı, bu nedenle park alanının yol boyunca sürekliliğinin sağlanamadığı, plan paftası incelediğinde de yol boyunca düzensiz bir yeşil kuşak oluşturulduğu, 30 metrelik yolun kuzeyindeki konut alanları ile güneyindeki tarım alanları arasında yeşil tampon görevini üstlenecek ise yol boyunca uzanan şerit halinde park alanı olarak planlanması gerektiği, bu nedenle dava konusu planın planlamada eşitlik ilkesine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan; planlamada eşitlik ilkesine aykırılık nedeniyle verilen iptal kararının, bilirkişi raporunda tespit edilen 30 metrelik yolun semt dağıtıcısı niteliğinde bir yol olduğu, doğu-batı doğrultusunda sürekliliği olduğu, park alanının ise kent bütününe hizmet eden kent parkı niteliğinde, ayrıca tarım ile konut alanları arasında yeşil tampon işlevi üstlendiği hususları bir arada değerlendirildiğinde dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinin taşınmazların tamamının doğrudan konut alanı olarak planlanması sonucunu doğurmayacağı açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY :Temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen bozma nedenleri bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.