Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/7841 E. , 2021/3596 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/7841
Karar No : 2021/3596
Temyiz İsteminde Bulunanlar : 1- (Davalı) … Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. …
2)- (Davalı) … Bakanlığı
Vekili : Hukuk Müşaviri …
3- (Davacı) … Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. …
İstemin Özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, taraflarca karşılıklı olarak 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, davalılar tarafından savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hakimi : …
Düşüncesi : İstemin kısmen kabulü ile Mahkeme kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
Dava, İstanbul İli, Şile İlçesinde bulunan 490.000 m²'lik orman arazisinde, … Üniversitesi kurulması amacıyla Milli Eğitim Bakanlığına 49 yıllığına bedelsiz olarak verilen kesin izin Olur işleminin bedelli izne dönüştürülmesi nedeniyle, 2010 yılı arazi tahsis bedeli, ağaçlandırma bedeli, teminat bedeli, ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri ve orköy özel ödenek geliri kalemlerinden oluşan toplam 4.929.264,70 TL tutarın tahsili amacıyla tesis edilen … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile ve bu işlemin dayanağı olan Orman ve Su İşleri Bakanlığının … gün ve … sayılı bedelsiz iznin bedelli izne dönüştürülmesine ilişkin Olur işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; dava konusu … tarih ve … sayılı Olur işlemi yönünden; Anayasa ve ilgili yasa hükümleri ile Anayasa Mahkemesi kararlarının birlikte değerlendirilmesinden, her ne kadar vakıf üniversiteleri, 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanuna göre kamu tüzelkişiliğini haiz olarak kurulmakta ise de, vakıf üniversitelerine orman arazilerinin tahsis edilemeyeceği, kaldı ki, Orman Kanunun Ek 9. maddesine eklenen 3. fıkrada öngörülen durumlarda Devlet Üniversitelerine bile bedeli mukabilinde izin verilebileceği düzenlemesi karşısında, daha önce vakıf üniversitelerine tahsis edilen, ancak tahsisi iptal
edilmeyen orman arazilerinden bedel alınmamasının hakkaniyete aykırı olacağı, ayrıca, söz konusu orman arazisi her ne kadar Milli Eğitim Bakanlığına bedelsiz olarak tahsis edilmiş ise de, söz konusu tahsisin Milli Eğitim Bakanlığının kendi kullanımı için değil, belirlenen program çerçevesinde vakıf üniversitesi olarak kurulacak … Üniversitesine doğrudan özgülenmek suretiyle tahsis edildiği anlaşılmakta olup, idare tarafından da bedelsiz kesin izin işleminin iptali yerine dava konusu işlemlerle iznin bedelliye dönüştürüldüğü ve bu duruma Milli Eğitim Bakanlığı tarafından da muvafakat edildiği görüldüğünden dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesine yer verilerek davanın bu kısmının reddine karar verilmiştir.
Dava konusu … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi yönünden; davacıdan 15/09/2010 tarihinden itibaren hukuka uygun olarak belirlenecek proje maliyet bedeli üzerinden arazi tahsis bedeli istenebileceği gibi, Yönetmelikte yapılan tanıma göre vakıf üniversiteleri kamu kurumu niteliğinde olmadığından, aynı Yönetmeliğin 69. maddesi uyarınca teminat bedeli de istenebileceği, ancak anılan Yönetmeliğin yukarıda yer verilen 61. maddesine göre, Devlet ve diğer kamu tüzel kişileriyle özel ve tüzel kişilerce, kâr gayesi bulunmaksızın ve kamu yararına hizmetlerde kullanılmak üzere yapılacak tesislerin dışındaki her türlü tesislerden orman köylüleri kalkındırma geliri ve ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri alınacağı düzenlendiğinden, bu kapsamda, vakıf üniversitelerinin, Anayasanın 130. maddesinin 2. fıkrasına göre kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile eğitim ve öğretim hizmetleri kapsamında kamu yararına yönelik olarak kuruldukları dikkate alınarak, vakıf üniversitelerine yapılan tahsislerden orman köylüleri kalkındırma geliri ile ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri alınmaması gerektiği belirtilerek ve bu kapsamda, davalı idare tarafından tespit edilen proje maliyet bedelinin bedelsiz iznin bedelli izne dönüştürüldüğü 15/09/2010 tarihinde yürürlükte bulunan, Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2010 yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ esas alınmak suretiyle hukuka uygun olarak belirlenip belirlenmediğinin tespit edilebilmesi maksadıyla ve bu hesaplamanın teknik inceleme gerektirmesi nedeniyle mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonunda hazırlanan bilirkişi raporu esas alınarak davacıdan 15/09/2010 tarihinden itibaren belirlenecek proje maliyet bedeli üzerinden (358.612,38 TL + 533.859,04 TL=892.471,42 TL) arazi tahsis bedeli ve (4.250,00 TL) teminat bedeli istenebileceği ancak her ne kadar bilirkişiler tarafından hesaplanmış olsa da (1.215.635,19 TL) orman köylüleri kalkındırma geliri ile (1.823.452,78 TL) ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri alınamayacağı, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesi neticesinde; 4.929.264,70 TL ödenmesi gerektiği yönündeki 08/10/2010 gün ve 5161 sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi'nin ise 896.721,42 TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu miktarı aşan 4.032.543,28 TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı, 4.929.264,70 TL ödenmesi gerektiği yönündeki … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi'nin 4.032.543,28 TL'lik kısmının iptaline, 896.721,42 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiş olup, anılan karar taraflarca karşılıklı olarak temyiz edilmiştir.
Dava konusu … tarih ve …sayılı Olur işlemi yönünden yapılan inceleme;
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.
Dava konusu … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi yönünden yapılan inceleme;
Dava konusu işlem ile 818.573,96 TL 2010 yılı arazi tahsis bedeli, 387.104,90 TL ağaçlandırma bedeli, 4.250,00 TL teminat bedeli, 1.487.734,34 TL %2 ağaçlandırma ve erozyon kontrol geliri, 2.231.601,50 TL %3 orköy özel ödenek geliri olmak üzere toplam 4.929.264,70 TL tutarın 08/11/2010 tarihine kadar yatırılması gerektiği aksi halde iznin iptal edileceği hususu belirtilmiştir.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 4.250,00 TL teminat bedeli yönünden davanın reddine yönelik kısmı ile 1.487.734,34 TL %2 ağaçlandırma ve erozyon kontrol geliri, 2.231.601,50 TL %3 orköy özel ödenek geliri olmak üzere toplam 3.719.335,84 TL yönünden iptaline yönelik kısmı yönünde incelenmesi;
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 387.104,90 TL ağaçlandırma bedeli yönünden incelenmesi;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dosyaların incelenmesi" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında; " Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar..." hükmüne, "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasında ise; " Kararlarda; ... b) Davacının ileri sürdüğü olayların ve dayandığı hukuki sebeplerin özeti, istem sonucu ile davalının savunmasının özeti,... e) Kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm, tazminat davalarında hükmedilen tazminat tutarı,... belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlem içeriğinde 387.104,90 TL ağaçlandırma bedelininde yatırılması gerektiği belirtilmesine rağmen, temyize konu İdare Mahkemesinin gerekçeli kararı incelendiğinde ise; dava konusu işlemin 387.104,90 TL ağaçlandırma bedeli yönünden incelenmediği anlaşıldığından uyuşmazlığın çözümünün hukuki irdelenmesinde eksiklik içermesi sebebiyle eksik incelemeye ve değerlendirmeye dayalı mahkeme kararının 387.104,90 TL ağaçlandırma bedeline ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 818.573,96 TL arazi tahsis bedeli (2010 yılı) yönünden incelenmesi;
Dava dosyası ile Dairemizin E:2016/73 sayılı dava dosyasının birlikte incelenmesinden, iş bu davanın konusu 08/10/2010 tarihli işlem ile davacıdan toplam 818.573,96 TL 2010 yılı arazi tahsis bedeli (15/09/2010 - 15/09/2011) istenildiği, … tarih ve …sayılı işlem ile ise de daha önce hesaplanmayan "1/A grubu yapı sınıf ve grubu"nun proje maliyetine eklenmediğinden ve proje maliyet bedelinin eksik hesaplandığından bahisle 2010 yılı (15/09/2010 - 15/09/2011) arazi tahsis bedeli ve 2011 yılı (15/09/2011 - 15/09/2012) arazi tahsis bedeline ilişkin ek tahakkuk yapıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu 08/10/2010 tarihli işlem dayanağı olan 02/06/2010 tarihli kesin izin raporunda proje maliyet bedelinin davalı idarece 63.039.590,79 TL olarak tespit edildiği ve tutar üzerinde arazi tahsis bedeli hesaplandığı, temyize konu İdare Mahkemesi kararına esas alınan bilirkişi raporunda ise proje maliyet bedelinin 60.781.759,48 TL olarak hesaplandığı görülmektedir.
Uyuşmazlığın esasının çözülebilmesi için, bedelsiz iznin bedelli izne dönüştürüldüğü 15.09.2010 tarihinde yürürlükte bulunan, Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2010 yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ esas alınmak suretiyle Mahkemece yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile idare tarafından tespit edilen proje maliyet bedelinin hukuka uygun olarak belirlenip belirlenmediğinin tespit edilmesi gerekmektedir.
Her ne kadar İdare Mahkemesince, proje maliyet bedelin tespit edilmesi için keşif bilirkişi incelemesi yaptırılmış ise de, davalı idarece proje maliyet bedelinin eksik hesaplandığından bahisle ek bedel hesaplanmasına ilişkin tesis edilen … tarih ve … sayılı işleminde proje maliyet bedelinin iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda ek proje maliyet bedeli hesaplandığı anlaşılmaktadır.
Dairemizin E:2016/73 sayılı dava dosyası ile iş bu davada yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporlarında proje maliyet bedeli yönünden tutarsızlık bulunmakta olup, tarafların proje taban alanı, bina oturum alanı vs. hususlarında itirazları göz önüne alındığında iş bu davada proje maliye bedelin bilirkişilerce hatalı hesaplandığının kabulü gerekmektedir.
İdare Mahkemesince, gerek dava konusu işlemin dayanağı kesin izin raporunda yer alan hususlar, gerekse davalı idarece ek bedel hesaplanmasına ilişkin işlem dayanağında yer alan hususlar, gerekse de Mahkemelerince yaptırılan keşif bilirkişi incelemesi ile …İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında yapılan keşif bilirkişi incelemesi üzerine hazırlanan bilirkişi raporlarındaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla, orman mühendisi, harita ve kadastro mühendisi, inşaat mühendisi, mimar ve serbest muhasebeci mali müşavirden yeniden oluşturulacak 5 (beş) kişilik bilirkişi heyetince mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilerek işin esası hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle,
1) Temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2) Temyize konu … İdare Mahkemesi kararının … tarih ve … sayılı bedelsiz iznin bedelli izne dönüştürülmesine ilişkin Olur işlemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının onanmasına,
3) Temyize konu … İdare Mahkemesi kararının … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi yönünden davanın kısmen kabulü ile 4.032.543,28 TL'lik kısmının iptaline ilişkin kısmının 3.719.335,84 TL'lik kısmının onanmasına, kalan 313.207,44 TL'lik kısmının bozulmasına,
4) Temyize konu … İdare Mahkemesi kararının … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işleminin 896.721,42 TL'lik kısmı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 4.250,00 TL yönünden onanmasına, kalan 892.471,42 TL'lik kısmının bozulmasına,
5) İdare Mahkemesi kararının bozulan toplam 1.205.678,86 TL'lik kısmı yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 06/07/2021 tarihinde karar verildi.