T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/7858
Karar No : 2022/7031
DAVACI : … (…)
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1- Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca belirlenen “yağmacı/şaibeli” dergilere ilişkin kriterler ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulunun 07/03/2019 tarihli toplantısında alınan "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmamasına ilişkin kararın,
2- Bu karara dayalı olarak davacının Mart 2020 dönemi için yapmış olduğu doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin 26/10/2020 tarihli Üniversitelerarası Kurul Doçentlik Komisyonu kararı ile bu karara itiraz üzerine verilen itirazın reddine ilişkin 12/11/2020 tarihli kararının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı tarafından, yağmacı/şaibeli dergilerin hangi dergiler olacağı hususunda Üniversitelerarası Kurul tarafından getirilen düzenlemenin bilimsel hiçbir açıklaması ve geçerliliğinin bulunmadığı, bilimsel kalitenin arttırılması için yayın yapılan dergilerin niteliklerinin neler olması gerektiğinin somut şekilde ortaya konulmasının gerektiği, doçentlik başvurusunun en önemli şartlarından biri olan adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin olarak bahse konu dergilerin hangi dergiler olduğu konusunda karar alınmasının şart olduğu, yedek jüri üyesinin verdiği rapora dayalı olarak işlem tesis edilemeyeceği ileri sürülerek, dava konusu işlemlerin iptalleri istenilmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARININ ÖZETİ :
… BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Usule ilişkin olarak, davanın yasal süre içerisinde açılmadığı, esas ilişkin olarak, Doçentlik Komisyonu tarafından süresi içinde başvurusunu tamamlayan adaylardan her biri için başvurulunan bilim/sanat alanı göz önünde bulundurularak değerlendirme yapmak üzere beş asil ve iki yedek üyeden oluşan jüri kurulduğu, adayın asgari başvuru şartlarını sağlamadığına ilşkin raporların komisyon tarafından incelendiği, idarenin resen bile bu şartları araştırma yetkisine sahip olduğu, dinamik ve sürekli değişim gösteren alan olan yayın teknolojisinde yağmacı/şaibeli dergilerin listesinin oluşturulmasının mümkün olmadığı, bunun yerine çeşitli kriterlerin tespit edilerek, bu kriterlere giren dergilerin yağmacı/şaibeli kabul edilmesinin gerektiği, tesis edilen işlemlerin kamu yararı gözetilerek, haksız kazanımları önlemek amacı taşıdığı savunulmuştur.
… BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ: Usule ilişkin olarak, davanın yasal süre içerisinde açılmadığı, esas ilişkin olarakiptal davasına konu kararın yağmacı/şaibeli dergilerde yayımlanan bilimsel makalelerin akademik yükselmelerde dikkate alınmayacağı anlamına geldiği, ülkemizde ve dünya genelinde hızla artan akademik yükselmeler için dergilerde para karşılığı yayımlanan makalelerin kullanılmasının önüne geçilmesinin amaçlandığı, bu tip dergilerin bir listesinin oluşturulmasının gelişen teknolojik çeşitlilik nedeniyle mümkün olmadığı, dava konusu bireysel işlemin, davacının asgari şartı sağlamadığına ilişkin doçentlik jüri üyesinin raporuna istinaden ve Doçentlik Yönetmeliği'nin 6/1 maddesi çerçevesinde ve kamu yararı gözetilerek tesis edildiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca belirlenen "yağmacı/şaibeli" dergilere ilişkin kriterler ile YÖK Genel Kurulu'nun 07/03/2019 tarihli toplantısında alınan "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmamasına ilişkin kararın iptali isteminin reddi, davacının Mart 2020 dönemi doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin işlemle, bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : … Vakıf Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Ana Bilim Dalında öğretim üyesi olarak görev yapan davacının vekili tarafından, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca belirlenen "yağmacı/şaibeli" dergilere ilişkin kriterler ile YÖK Genel Kurulu'nun 07/03/2019 tarihli toplantısında alınan "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmamasına ilişkin kararın ve müvekkilinin, Çocuk Diş Hekimliği Bilim Alanında yaptığı Mart 2020 dönemi doçentlik başvurusunun, asgari başvuru koşullarını taşımadığı gerekçesiyle iptaline ilişkin Üniversitelerarası Kurul Doçentlik Komisyonu kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulu" başlıklı (Değişik: 2/12/1987 - KHK - 301/1 md.) 6. maddesinin a) bendinde, Yükseköğretim Kurulunun tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluş olup, bu Kurula Yükseköğretim Denetleme Kurulu ile gerekli planlama, araştırma, geliştirme, değerlendirme, bütçe, yatırım ve koordinasyon faaliyetleri ile ilgili birimlerin bağlı olduğu, 7. maddesinde, bu Kurulun görevlerine yer verilmiş, bu görevler arasında üniversitelerin ihtiyaçlarını, eğitim - öğretim programlarını, bilim dallarının niteliklerini, araştırma faaliyetlerini, uygulama alanlarını, bina, araç, gereç ve benzeri imkanlar ve öğrenci sayılarını ve diğer ilgili hususları dikkate alarak; üniversitelerin profesör, doçent ve doktor öğretim üyesi kadrolarını dengeli bir oranda tespit etmek, bu görevler arasında çeşitli bilim ve sanat alanlarında bilimsel milli komiteler ve çalışma grupları kurmak sayılmış, 11. maddesinde, Üniversitelerarası Kurul'un akademik bir organ olduğu belirtilmiş, Yükseköğretim planlaması çerçevesinde, üniversitelerin eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerini koordine etmek, uygulamaları değerlendirmek, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere önerilerde bulunmak, üniversitelerin tümünü ilgilendiren eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak veya görüş bildirmek, doçentlik başvurularında ilgili bilim veya sanat alanında jüriler oluşturarak adayların yayın ve çalışmalarını Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esas ve usuller kapsamında değerlendirip, yeterli yayın ve çalışmaya sahip olan adaylara doçentlik unvanı vermek görevleri arasında sayılmış, "Doçentlik ve atama" başlıklı (Değişik: 22/2/2018-7100/5 md.) 24. maddesinin a) fıkrasında, doçentlik başvurularının, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen takvime göre yılda en az iki kez yapılacağı, doçentlik başvuruları için aranan şartların neler olduğu belirtilmiş, bu koşullar arasında, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak sayılmış, Üniversitelerarası Kurulca yeterli yayın ve çalışmaya sahip olduğuna karar verilen adaya doçentlik unvanı verileceği, doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usullerin Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 11. ve 24. maddelerine dayanılarak hazırlanıp, 15/04/2018 tarih ve 30392 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, yayımı tarihinde yürürlüğe konulan Doçentlik Yönetmeliğinin "Doçentlik bilim/sanat alanları ve kriterleri" başlıklı 3. maddesinde, doçentlik değerlendirmesi, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen bilim/sanat alanlarında adayın akademik yayın ve çalışmalarının incelenmesi çerçevesinde yapılacağı, bilim/sanat alanlarındaki güncellemelerin izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemelerin ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanacağı belirtilmiş, "Başvuru zamanı, şartları ve usulleri" başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasının c) bendinde, doçentlik başvurusu için aranan şartlar arasında Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak sayılmış, "Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında, Üniversitelerarası Kurulun, bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık ile disiplin cezaları bakımından doçentlik değerlendirmesine başvuran adayların durumlarını, kendi bünyesinde oluşturacağı veri tabanından kontrol edeceği, 2. fıkrasında, eser incelemesi yapan jüri üyelerinin, başvuru dosyasında yer alan herhangi bir eserde bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık tespit ederse, bu durumu hazırlayacağı gerekçeli bir raporla ve iddiaya konu olan eserlerle birlikte Üniversitelerarası Kurula bildireceği, 6. fıkranın ilk cümlesinde bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık iddiası hakkında yapılacak inceleme neticesinde etik ihlalde bulunduğuna karar verilen adayın, doçentlik değerlendirme başvurusunda başarısız sayılacağı kurala bağlanmıştır.
Dosyadaki bilgilerden, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nca belirlenen yağmacı/şaibeli" dergilerin özelliklerinin; makaleyi yayımlamak için makale işleme ücreti ödenmesinin zorunlu tutulması, makalelerin hızlı yayınlama sözü verilmesi ve yayınlanması, ilan ettiği konu dışında ve/veya birbiriyle ilgili olmayan farklı bir çok alanda makalelere yer verilmesi, yayın ilkeleri açıklamasının eksik olması, yayın ilkelerinde açıkça makalelerde özgünlük, önem ve ve etki aranmadığını belirtmesi, yayınlanan araştırmanın telif hakkını saklama veya koruma politikası olmaması, hakem sürecinin gerçekçi işletilmemesi, hakem görüş ve önerilerinin yazar ile paylaşılmaması olarak belirlendiği, Yükseköğretim Kurulu Genel Kurulu'nun 07/03/2019 tarihli toplantısında; "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmaması yolunda karar alındığı anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Yasada, Üniversitelerarası Kurul'un belirtilen görevleri dikkate alındığında Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nca; akademik yükseltmelerde kullanılamayacak "yağmacı/şaibeli" dergilere ilişkin kriterlerin, bilimsel yayın kalitesinin arttırılmasını, araştırma ve yayın süreçlerinin bilimsel ilkelere ve etik normlara uygun olmasını, yükseköğretim kurumlarında görev alacak akademik personelin bilimsel yayın ve eserlerinin belli bir düzeyde olmasını, eğitim kalitesinin yükseltilmesi ve bunun için başvurularda yapılacak olan değerlendirmenin objektif kriterlere göre gerçekleşmesini sağlamak amacıyla belirlendiği anlaşıldığından bu kriterlerde kamu yararı ve hizmet gerekleri ile anılan Yasa ve Yönetmelik hükümlerine aykırılık bulunmamaktar.
Anılan düzenlemeler uyarınca doçentlik başvurularında, adayın beyannamesinde belirttiği bilim/sanat alanlarındaki akademik yayın ve çalışmalarının, Üniversitelerarası Kurul'un görüşleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğinden Yükseköğretim Kurulu Genel Kurulu'nun 07/03/2019 tarihli toplantısında; Üniversitelerarası Kurul'un görüşü doğrultusunda "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmaması yolunda alınan kararda hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davanın, doçentlik başvurusunun, asgari başvuru koşullarını taşımadığı gerekçesiyle iptaline ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istemine ilişkin kısmına gelince;
Dosyanın incelenmesinden, … Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Ana Bilim Dalında öğretim üyesi olarak görev yapan davacının, Çocuk Diş Hekimliği Bilim Alanında yaptığı doçentlik başvurusu üzerine, Doçentlik komisyonu tarafından kurulan jürinin üyeleri arasından Prof. Dr. …'in davacının doçentlik dosyasını incelemek üzere görevlendirildiği, bu kişi tarafından yapılan eser incelemesi sonucu düzenlenen raporda; Yükseköğretim Kurulu'nun 07.03.2019 tarihli Genel Kurulunda alınan karar gereği, 07.03.2019 sonrası yayımlanmış makaleler için geçerli olmak üzere, yağmacı /şaibeli dergilerin doçentlik başvurularında (beyannamede) kullanılmamasına karar verildiği belirtilerek, bu nedenle doçentlik değerlendirme sürecinde, jüri üyelerinin makale kabulünden sonra yayımlanması için yazardan ücret veya ek ücret talep eden dergiler bu ilişkinin bir çıkar çatışması içermesi nedeniyle doçentlik beyannamelerinde kullanılamaz kıstası çerçevesinde karar verilmesi gerekir denildiğinden, adayın beyannamesindeki yayınlarından A.1 ve A.3 isimli çalışmalarının bu kategoriye girdiği, bu durumda uluslararası makale maddesi 40 puan altına düştüğünden adayın asgari başvuru şartlarını sağlayamadığını düşündüğünün belirtildiği, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının 28/10/2020 tarihli yazısı ile Prof. Dr. …'in davacı hakkındaki asgari başvuru şartlarını sağlamadığı yolundaki raporunun Doçentlik Komisyonu'nun 26/10/2020 tarihli toplantısında görüşülerek Doçentlik Yönetmeliği'nin 6/1. maddesi uyarınca asgari başvuru şartlarını sağlayamadığının anlaşıldığı gerekçesiyle Mart 2020 dönemi doçentlik başvurusunun iptaline karar verildiğinin bildirildiği, davacı tarafından 05/11/2020 tarihli dilekçe ile doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin karara yapılan itirazın da anılan Başkanlıkça 24/12/2020 tarihli işlemle reddedildiği, daha sonra davacının 20 Ekim 2020 dönemi için yaptığı ikinci doçentlik başvurusuna ilişkin verdiği beyannamede de bir önceki doçentlik başvurusunda "yağmacı/şaibeli" dergiler kapsamında kabul edilen A.1 ve A.3 isimli iki makalesini A.6 ve A.8 isimli çalışma olarak beyan ettiği, bu döneme ilişkin jüri üyesi tarafından düzenlenen eser inceleme raporlarında, eser inceleme aşamasında başarılı olduğu, davacının beyan ettiği eserleri ile asgari başvuru şartlarını sağladığı belirtilmiş ve bu raporlar doğrultusunda Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından 26/02/2021 tarihli doçentlik belgesi verildiği anlaşılmaktadır.
Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. "Belirlilik" ilkesine göre ise düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gereklidir.
Olayda davacı tarafından her iki doçentlik başvurusunda verilen beyannamelerde beyan edilen aynı iki eserin yayımlandığı dergilerin, eser incelemesi sonucu düzenlenen iki raporun birinde "yağmacı/şaibeli" dergiler kapsamında kabul edilerek doçentlik başvurusunun iptaline karar verilmesi, diğer raporda ise bu konuda bir eleştiri veya olumsuz bir görüş bildirilmediği ve ilk doçentlik başvurusunun reddedilmesine karşın ikinci doçentlik başvurusunun kabul edilerek Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından doçentlik belgesi verilmiş olması karşısında davacı tarafından yapılan doçentlik başvurularında beyan ettiği iki makalenin yayınlandığı dergilerin yağmacı/şaibeli dergilerden olup olmadığı konusunda net bir görüş bulunmadığı, bu hususun tartışmalı olması nedeniyle eser incelemesi yapan öğretim üyelerinin söz konusu dergiler konusunda birbiriyle çelişen değerlendirmeler yapmalarına ve bu değerlendirmeler esas alınarak davacının doçentlik başvurularından birinin reddedilip diğerinin kabul edilerek farklı kararlar verildiği görülmektedir.
Bu durumda "hukuki güvenlik", "belirlilik" ilkeleri dikkate alındığında davacının, bu davaya konu Mart 2020 dönemi doçentlik başvurusunun, beyan edilen iki eserinin yayımlandığı dergilerin "yağmacı/şaibeli" dergilerden olup olmadığı konusunda netlik bulunmaması karşısında bu çelişkili durum giderilmeden söz konusu dergilerin bu kapsamında olduğu kabul edilerek asgari başvuru koşullarını taşımadığı gerekçesiyle iptal edilmesine ilişkin işlemde ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır
Belirtilen nedenlerle Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca belirlenen "yağmacı/şaibeli" dergilere ilişkin kriterler ile YÖK Genel Kurulu'nun 07/03/2019 tarihli toplantısında alınan "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmamasına ilişkin kararın iptali istemlerinin reddi, davacının Mart 2020 dönemi doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin işlemle, bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulu" başlıklı (Değişik: 2/12/1987 - KHK - 301/1 md.) 6. maddesinin a) bendinde, Yükseköğretim Kurulunun tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluş olup, bu Kurula Yükseköğretim Denetleme Kurulu ile gerekli planlama, araştırma, geliştirme, değerlendirme, bütçe, yatırım ve koordinasyon faaliyetleri ile ilgili birimlerin bağlı olduğu, 7. maddesinde, bu Kurulun görevlerine yer verilmiş, bu görevler arasında üniversitelerin ihtiyaçlarını, eğitim - öğretim programlarını, bilim dallarının niteliklerini, araştırma faaliyetlerini, uygulama alanlarını, bina, araç, gereç ve benzeri imkanlar ve öğrenci sayılarını ve diğer ilgili hususları dikkate alarak; üniversitelerin profesör, doçent ve doktor öğretim üyesi kadrolarını dengeli bir oranda tespit etmek, bu görevler arasında çeşitli bilim ve sanat alanlarında bilimsel milli komiteler ve çalışma grupları kurmak sayılmış, 11. maddesinde, Üniversitelerarası Kurul'un akademik bir organ olduğu belirtilmiş, Yükseköğretim planlaması çerçevesinde, üniversitelerin eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerini koordine etmek, uygulamaları değerlendirmek, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere önerilerde bulunmak, üniversitelerin tümünü ilgilendiren eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak veya görüş bildirmek, doçentlik başvurularında ilgili bilim veya sanat alanında jüriler oluşturarak adayların yayın ve çalışmalarını Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen esas ve usuller kapsamında değerlendirip, yeterli yayın ve çalışmaya sahip olan adaylara doçentlik unvanı vermek görevleri arasında sayılmış, "Doçentlik ve atama" başlıklı (Değişik: 22/2/2018-7100/5 md.) 24. maddesinin a) fıkrasında, doçentlik başvurularının, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen takvime göre yılda en az iki kez yapılacağı, doçentlik başvuruları için aranan şartların neler olduğu belirtilmiş, bu koşullar arasında, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak sayılmış, Üniversitelerarası Kurulca yeterli yayın ve çalışmaya sahip olduğuna karar verilen adaya doçentlik unvanı verileceği, doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usullerin Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 11. ve 24. maddelerine dayanılarak hazırlanıp, 15/04/2018 tarih ve 30392 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, yayımı tarihinde yürürlüğe konulan Doçentlik Yönetmeliğinin "Doçentlik bilim/sanat alanları ve kriterleri" başlıklı 3. maddesinde, doçentlik değerlendirmesi, Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen bilim/sanat alanlarında adayın akademik yayın ve çalışmalarının incelenmesi çerçevesinde yapılacağı, bilim/sanat alanlarındaki güncellemelerin izleyen dönemde, doçentlik kriterlerindeki güncellemelerin ise kabul edildikleri tarihten sonraki ikinci doçentlik başvuru döneminde uygulanacağı belirtilmiş, "Başvuru zamanı, şartları ve usulleri" başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasının c) bendinde, doçentlik başvurusu için aranan şartlar arasında Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak sayılmış, "Bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında, Üniversitelerarası Kurulun, bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık ile disiplin cezaları bakımından doçentlik değerlendirmesine başvuran adayların durumlarını, kendi bünyesinde oluşturacağı veri tabanından kontrol edeceği, 2. fıkrasında, eser incelemesi yapan jüri üyelerinin, başvuru dosyasında yer alan herhangi bir eserde bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık tespit ederse, bu durumu hazırlayacağı gerekçeli bir raporla ve iddiaya konu olan eserlerle birlikte Üniversitelerarası Kurula bildireceği, 6. fıkranın ilk cümlesinde bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık iddiası hakkında yapılacak inceleme neticesinde etik ihlalde bulunduğuna karar verilen adayın, doçentlik değerlendirme başvurusunda başarısız sayılacağı kurala bağlanmıştır.
MADDİ OLAY:
Üniversitelerarası Kurul BaşkanlığI Genel Kurulu'nun … tarih ve … sayılı toplantısında yağmacı/şaibeli" (Beyannamede) dergilerin doçentlik başvurusu şartlarında kullanılmaması, bu konuda gerekli değişikliklerin yapılması kararı alınmış, gereği yapılmak üzere 25/01/2019 tarih ve 1048 sayılı yazı ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na gönderilmiştir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu'nun … tarih ve … sayılı karar ile de; "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmaması yolunda karar alınmıştır.
… Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Ana Bilim Dalında öğretim üyesi olarak görev yapan davacının, Çocuk Diş Hekimliği Bilim Alanında yaptığı doçentlik başvurusu üzerine, Doçentlik komisyonu tarafından kurulan jürinin üyeleri arasından Prof. Dr. …'in davacının doçentlik dosyasını incelemek üzere görevlendirilmiş, bu kişi tarafından yapılan eser incelemesi sonucu düzenlenen raporda; Yükseköğretim Kurulu'nun 07/03/2019 tarihli Genel Kurulunda alınan karar gereği, 07/03/2019 sonrası yayımlanmış makaleler için geçerli olmak üzere, yağmacı/şaibeli dergilerin doçentlik başvurularında (Beyannamede) kullanılmamasına karar verildiği belirtilerek, bu nedenle doçentlik değerlendirme sürecinde, jüri üyelerinin makale kabulünden sonra yayımlanması için yazardan ücret veya ek ücret talep eden dergiler bu ilişkinin bir çıkar çatışması içermesi nedeniyle doçentlik beyannamelerinde kullanılamaz kıstası çerçevesinde karar verilmesi gerekir denildiğinden, adayın beyannamesindeki yayınlarından A.1 ve A.3 isimli çalışmalarının bu kategoriye girdiği, bu durumda uluslararası makale maddesi 40 puan altına düştüğünden adayın asgari başvuru şartlarını sağlayamadığını düşündüğünün belirtildiği, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının 28/10/2020 tarihli yazısı ile Prof. Dr. ...'in davacı hakkındaki asgari başvuru şartlarını sağlamadığı yolundaki raporunun Doçentlik Komisyonu'nun 26/10/2020 tarihli toplantısında görüşülerek Doçentlik Yönetmeliği'nin 6/1. maddesi uyarınca asgari başvuru şartlarını sağlayamadığının anlaşıldığı gerekçesiyle Mart 2020 dönemi doçentlik başvurusunun iptaline karar verilmiş, davacı tarafından 05/11/2020 tarihli dilekçe ile doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin karara yapılan itiraz Üniversitelerarası Kurulu tarafından 24/12/2020 tarihli işlemle reddedilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca belirlenen “yağmacı/şaibeli” dergilere ilişkin kriterler ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulunun 07/03/2019 tarihli toplantısında alınan "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmamasına ilişkin kararın ve bu karara dayalı olarak davacının Mart 2020 dönemi için yapmış olduğu doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin 26/10/2020 tarihli Üniversitelerarası Kurul Doçentlik Komisyonu kararı ile bu karara itiraz üzerine verilen itirazın reddine ilişkin 12/11/2020 tarihli işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Yükseköğretim Genel Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı yönünden: Dairemizin E:2022/4245 sayılı dosyası ile dava dosyasının birlikte incelenmesinden:
Dava konusu işlemde; "Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın Yağmacı/Şaibeli Açık Erişimli Dergilerde yapılan yayınların doçentlik başvurularında kullanılmaması hususunda Başkanlığımızdan gereğinin yapılmasını talep eden … tarihli ve E. … sayılı yazısı incelendi. Yapılan inceleme neticesinde; Üniversitelerarası Kurul Genel Kurulu'nun … tarihli … sayılı toplantısında oybirliğiyle kabul edilen Üniversitelerarası Kurul Mevzuat Komisyonu raporunda;
1)Yağmacı/Şaibeli dergilerin doçentlik başvurusu şartlarında (Beyannamede) kullanılmaması, bu konuda gerekli değişikliklerin yapılması,
2)Doçentlik başvurularında adaylardan bu konuda beyan alınması, hususlarının uygun olduğuna" karar verilmiştir.
2021 Mayıs Dönemi doçentlik başvuruları için Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı'nın internet sitesinde yer alan sıkça sorulan sorular ve cevaplar kısmının 44. sorusunda; hangi dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (Beyannamede) kullanılamayacağına ilişkin olarak, Yükseköğretim Kurulu’nun 07/03/2019 tarihli Genel Kurulu'nda alınan karar gereği, 07/03/2019 sonrası yayımlanmış makaleler için geçerli olmak üzere; makale kabulünden sonra yayımlanması için yazardan ücret veya ek ücret talep eden dergilerin (Yağmacı/Şaibeli Dergiler), bu ilişkinin bir çıkar çatışması içermesi nedeniyle doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılamayacağı, ancak özgeçmiş ve eserler listesine eklenmesi gerektiği, bu bağlamda; makale başvurusu sırasında kabul/red şartına bağlı olmaksızın ücret alan dergilerin, abonelik usulü ile çalıştığı halde ilgili makaleyi açık erişimli yapmak için ücret talep eden dergilerin, makale basımı sürecinde yazarlardan herhangi bir ücret talep etmeyen dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılabileceği, başvuruda beyan edilen makalenin yayımlandığı derginin, şeklen “beyannamede kullanılamaz dergiler” nitelemesine uymakla birlikte, ilgili derginin bu
kapsamda değerlendirilmemesi gerektiğini iddia eden adayların ise gerekçesini belirterek ilgili makaleyi beyan edebilecekleri hususu açıklığa kavuşturulmuştur.
Bilimsel yayın ve çalışmaların yayımlandıkları dergilerin niteliği, bu yayınların aldıkları atıflar bilimsel zenginliğin bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Yağmacı/şaibeli olarak nitelendirilen dergilerde bilimsel amaçtan ziyade ticari kaygılarla makale yayımlandığı, bu dergilerde yer alan makalelerin bilimsel niteliğinin olmadığı veya düşük olduğu açık olmakla birlikte; Ülkemizde akademik yükseltmeler için yapılan başvuruların değerlendirilmesi sürecinde, özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmış olma şartının sağlanması amacıyla bu tür yağmacı/şaibeli olarak nitelendirilen dergilerde yayımlanan makalelerin dikkate alınmaması gerektiği, aksi durumun kabulü halinde bilimsel niteliği düşük veya hiç olmayan yayınlar nedeniyle akademik rekabetten uzaklaşılacağı ve bu durumun da uluslararası düzeyde Ülkemizin bilim itibarının zedelenmesine yol açacağı tartışmasızdır.
Uygulamada yaşanan sorunlar üzerine Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararıyla, yağmacı/şaibeli sayılmayan dergiler olarak; WEB of Science'de Q1,Q2,Q3 sınıfında yer alan dergiler (Editöryel ve/veya basım süreçlerinde ücret talep eden veya etmeyen), WEB of Science'de Q4 sınıfında yer alıp editöryal (editorial processing charge) ve/veya basım sürecinde (article processing charge) ücret talep etmeyen dergiler, WEB of Science'de Q4 sınıfında yer alıp editöryal ve/veya basım süreçlerinde ücret talep etmekle birlikte sadece ilgili bilim alanı mensuplarının üye olabildiği bir branş derneğinin, üniversitenin, enstitünün veya bilimsel bir kurumun yayın organı olan ve 2010 yılı öncesinden itibaren basılmakta/yayınlanmakta olup abone usulü olarak çalışan ulusal/uluslararası dergiler sayılmış, yağmacı/şaibeli dergiler olarak ise yukarıdaki kriterlere uymayan Q4 dergiler sayılmıştır.
Bu itibarla, bilimsel gelişmenin temelini oluşturan bilimsel yayın ve çalışmaların belli bir düzeyde ve kalitede olmasını teminen yapılan düzenlemede kamu yararına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Davacının doçentlik başvurusunun asgari başvuru koşullarını taşımadığı gerekçesiyle iptali kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme:
Davacının, Çocuk Diş Hekimliği Bilim Alanında yaptığı doçentlik başvurusu üzerine, Doçentlik komisyonu tarafından yapılan eser incelemesi sonucu düzenlenen raporda; Yükseköğretim Kurulu'nun 07.03.2019 tarihli Genel Kurulunda alınan karar gereği, 07.03.2019 sonrası yayımlanmış makaleler için geçerli olmak üzere, yağmacı /şaibeli dergilerin doçentlik başvurularında (beyannamede) kullanılmamasına karar verildiği belirtilerek, bu nedenle doçentlik değerlendirme sürecinde, jüri üyelerinin makale kabulünden sonra yayımlanması için yazardan ücret veya ek ücret talep eden dergiler bu ilişkinin bir çıkar çatışması içermesi nedeniyle doçentlik beyannamelerinde kullanılamaz kıstası çerçevesinde karar verilmesi gerekir denildiğinden, adayın beyannamesindeki yayınlarından A.1 ve A.3 isimli çalışmalarının bu kategoriye girdiği, bu durumda uluslararası makale maddesi 40 puan altına düştüğünden adayın asgari başvuru şartlarını sağlayamadığını düşündüğünün belirtildiği, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının 28/10/2020 tarihli yazısı ile Prof. Dr. ...'in davacı hakkındaki asgari başvuru şartlarını sağlamadığı yolundaki raporunun Doçentlik Komisyonu'nun 26/10/2020 tarihli toplantısında görüşülerek Doçentlik Yönetmeliği'nin 6/1. maddesi uyarınca asgari başvuru şartlarını sağlayamadığının anlaşıldığı gerekçesiyle Mart 2020 dönemi doçentlik başvurusunun iptaline karar verildiğinin bildirildiği, davacı tarafından 05/11/2020 tarihli dilekçe ile doçentlik başvurusunun iptaline ilişkin karara yapılan itirazın da anılan Başkanlıkça 24/12/2020 tarihli işlemle reddedildiği, daha sonra davacının 20 Ekim 2020 dönemi için yaptığı ikinci doçentlik başvurusuna ilişkin verdiği beyannamede de bir önceki doçentlik başvurusunda "yağmacı/şaibeli" dergiler kapsamında kabul edilen A.1 ve A.3 isimli iki makalesini A.6 ve A.8 isimli çalışma olarak beyan ettiği, bu döneme ilişkin jüri üyesi tarafından düzenlenen eser inceleme raporlarında, eser inceleme aşamasında başarılı olduğu, davacının beyan ettiği eserleri ile asgari başvuru şartlarını sağladığı belirtilmiş ve bu raporlar doğrultusunda Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından 26/02/2021 tarihli doçentlik belgesi verilmiştir.
Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. "Belirlilik" ilkesine göre ise düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gereklidir.
Olayda davacı tarafından her iki doçentlik başvurusunda verilen beyannamelerde beyan edilen aynı iki eserin yayımlandığı dergilerin, eser incelemesi sonucu düzenlenen iki raporun birinde "yağmacı/şaibeli" dergiler kapsamında kabul edilerek doçentlik başvurusunun iptaline karar verilmesi, diğer raporda ise bu konuda bir eleştiri veya olumsuz bir görüş bildirilmediği ve ilk doçentlik başvurusunun reddedilmesine karşın ikinci doçentlik başvurusunun kabul edilerek Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından doçentlik belgesi verilmiş olması karşısında davacı tarafından yapılan doçentlik başvurularında beyan ettiği iki makalenin yayınlandığı dergilerin yağmacı/şaibeli dergilerden olup olmadığı konusunda net bir görüş bulunmadığı, bu hususun tartışmalı olması nedeniyle eser incelemesi yapan öğretim üyelerinin söz konusu dergiler konusunda birbiriyle çelişen değerlendirmeler yapmalarına ve bu değerlendirmeler esas alınarak davacının doçentlik başvurularından birinin reddedilip diğerinin kabul edilerek farklı kararlar verildiği görülmektedir.
Bu durumda "hukuki güvenlik", "belirlilik" ilkeleri dikkate alındığında davacının, bu davaya konu Mart 2020 dönemi doçentlik başvurusunun, beyan edilen iki eserinin yayımlandığı dergilerin "yağmacı/şaibeli" dergilerden olup olmadığı konusunda netlik bulunmaması karşısında bu çelişkili durum giderilmeden söz konusu dergilerin bu kapsamında olduğu kabul edilerek asgari başvuru koşullarını taşımadığı gerekçesiyle iptal edilmesine ilişkin işlemde ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu edilen Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca belirlenen “yağmacı/şaibeli” dergilere ilişkin kriterler ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurulu'nun "yağmacı/şaibeli" dergilerin doçentlik başvuru şartlarında (beyannamede) kullanılmaması kararının iptali isteminin, REDDİNE,
2. Davacının doçentlik başvurusunun asgari başvuru koşullarını taşımadığı gerekçesiyle iptali kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin işlemlerin, İPTALİNE
3. Dava kısmen ret, kısmen iptal ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin yarısı olan …-TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya ödenmesine, kalan miktarın davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …- TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, …-TL vekalet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
01/12/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.