Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2020/8123 E. , 2022/9273 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/8123
Karar No : 2022/9273
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) … Spot Mağazacılık Gıda Tüketim Ürn. San v Tic. A.Ş
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) …Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- … Belediye Başkanlığı
2- … Spot Mağazacılık Gıda Tüketim Ürn. San ve Tic. A.Ş
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, … Mahallesi, …Bulvarı No:.. adresinde bulunan ... Spot Alışveriş Merkezi adlı işyerinde ruhsatlı projesine aykırı ve kaçak uygulamalar yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi gereğince 290.954,57 TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Konyaaltı Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davalı idarece para cezası hesaplanırken, 3. Sınıf A grubu yapı için 1102.23 m² aykırılıktan etkilenen toplam inşaat alanı üzerinden hesaplanan temel para cezasının mevzuatta öngörülen kriterlere uygun olarak belirlendiği, dava konusu idari para cezasının temel para cezasına uygulanan artırım sebeplerinin hesaplanmasında, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin; (4), (8) ve (13). alt bentleri uyarınca ceza artırımı uygulanmış ise de, afet tehlikesinde can ve mal emniyetinin tehdit edilmesine ve çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiği hususlarının somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı, bu yönlerden yapılmış herhangi bir tespitin bulunmadığı gibi diğer taraftan, (8) nolu artırım nedeni yönünden, ruhsatsız olarak yapılmasından imalatın tamamen ruhsatsız olması gerektiği, olayda ruhsatlı tek katlı işyerinin çatısı kaldırılarak ilave kat için bu artırımın uygulanmayacağı anlaşıldığından, dava konusu para cezasının anılan kriterler nedeniyle artırılması suretiyle bulunan (37.274,51-TL + 67.094,12-TL + 7.454,90-TL) toplamda 111.823,53-TL'lik kısmında hukuka uyarlık, temel ceza miktarı ile yapı hisseli ve kısmen kamuya ait parselde yer alması, uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış olması ve inşai faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor olması nedenleriyle anılan Kanunun 42. Maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin (1), (2), (5) ve (11) nolu alt bentleri uyarınca uygulanan artırım sebeplerinin Kanun'da belirtilen kriterlere uygun olarak belirlenmiş olması nedeniyle, bu kısımlara isabet eden 74.549,03-TL'lik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu encümen kararının (bütün katlardaki galeri boşluğunda idarece 72 m2 olarak tespit edilen asansör alanı) için verilen 8.035,56-TL'lik idari para cezasına ilişkin kısmının iptaline, dava konusu edilen encümen kararının geri kalan 6 adet para cezasına (290.954,57-TL'lik idari para cezasının 282.919,01-TL'lik kısmına) ilişkin kısmı bakımından ise davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davaya konu taşınmaza ilişkin yapı kayıt belgesi alındığından bahisle davanın konusunun kalmadığını, öte yandan Bölge İdare Mahkemesince idarenin yerine geçilerek temel para cezası hesaplamasının yapıldığı, bu durumun hukuka aykırı olduğu ve temel para cezasına uygulanan artırım sebeplerinden 42. maddesinin 2. fıkrasının c/4 bendi uyarınca yapılan artırımın da iptalinin gerektiği iddia edilmiştir.
Davalı tarafından ise; temel para cezasının ve arttırımlarının yerinde olduğu, iptaline karar verilen kısmın hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın iptale ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği iddia edilmiştir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, … Mahallesi, eski … ada, … parsel (ifraz uygulaması sonrasında … ada … ve … parseller) sayılı taşınmaz üzerinde ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapı inşa edildiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesini 2. fıkrası uyarınca 290.954,57-TL para cezası verilmesine ilişkin Konyaaltı Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın, bütün katlardaki galeri boşluğunda idarece 72m2 olarak tespit edilen asansör alanı için verilen 8.035,56-TL idari para cezasına ilişkin kısmın iptali ile encümen kararının geri kalan altı adet para cezasına 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 5., 10. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmı yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu kararının; bütün katlardaki galeri boşluğunda idarece 72m2 olarak tespit edilen asansör alanı için verilen 8.035,56-TL idari para cezasına ilişkin kısmın iptali ile encümen kararının geri kalan altı adet para cezasına 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 5., 10. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Temyize konu kararın, encümen kararının geri kalan altı adet para cezasına temel para cezasına 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4. alt bendi uyarınca artırım uygulanması ilişkin kısmına gelince;
3194 sayılı Kanunun 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerindeki artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinin 4. alt bendinde; ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalatın mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise temel para cezasının %100 oranında arttırılacağı hükme bağlanmıştır.Buna göre; temel para cezasına 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4. alt bendi uyarınca artırım uygulanabilmesi için; ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapının mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini hangi yönden tehdit ettiğine ilişkin somut tespitlerin tutanakta ya da işlemde açıkça ortaya konulması gerekmektedir.
Bu durumda; davalı idarece, dava konusu imalatların mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiğini açık ve kesin olarak ortaya koyan bir tespitte bulunulmaksızın, temel para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4. alt bendi uyarınca artırılmasında hukuka uyarlık bulunmadığından, bu kısma yönelik davanın reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan, davacı vekili tarafından, dosya kapsamındaki yapı kayıt belgesi dikkate alınarak temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmekte ise de; 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesinin 4. fıkrası ve Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 6. maddesinde yer alan, yapı kayıt belgesi ilgili belediyesine verildikten sonra 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği düzenlemesi karşısında, söz konusu işlemleri tesis eden idarelerce gerekli iptal işlemleri yapılacağından, davacı vekilinin belirtilen iddiası da yerinde görülmemiştir
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin ise reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, kısmen dava konusu işlemin iptaline, kısmen davanın reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, bütün katlardaki galeri boşluğunda idarece 72m2 olarak tespit edilen asansör alanı için verilen ...-TL idari para cezasına ilişkin kısmın iptali ile Encümen kararının geri kalan altı adet para cezasına 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ve temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 5., 10. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmının ONANMASINA, Encümen kararının geri kalan altı adet para cezasına temel para cezasına 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4. alt bendi uyarınca artırım uygulanması ilişkin kısmı yönünden ise BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/11/2022 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X):
Dava; Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, … Mahallesi, eski … ada, … parsel (ifraz uygulaması sonrasında … ada … ve … parseller) sayılı taşınmaz üzerinde ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapı inşa edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıya 290.954,57-TL para cezası verilmesine ilişkin Konyaaltı Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmış, … İdare Mahkemesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karara davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusu sonucunda, … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih, E:…, K:… sayılı kararıyla istinafa konu …İdare Mahkemesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının bütünüyle kaldırılmasına, dava konusu Encümen kararının (bütün katlardaki galeri boşluğunda idarece 72 m2 olarak tespit edilen asansör alanı için verilen) 8.035,56-TL'lik kısmının iptaline, dava konusu Encümen kararının geri kalan 6 adet para cezasına (toplam 290.954,57-TL'lik idari para cezasının 282.919,01 TL'lik kısmına) ilişkin kısmı bakımından ise davanın reddine karar verilmiştir.
3194 sayılı Kanunun 42/2. maddesinin (a) bendinde, temel para cezasının hesaplanmasında temel kriterler olarak öngörülen yapı inşaat alanı ile yapı sınıfı ve grubunun, bilirkişi incelemesi yoluyla görülen dosyalarda, bilirkişi tarafından, idarece hesaplanan temel para cezası tutarını aşmamak koşuluyla, teknik ve bilimsel inceleme ve değerlendirmeler sonucu bulunacak temel para cezasının, bazı yönlerden söz konusu kriterlere aykırı hesaplandığının tespit edilmesi halinde, tespit edilen temel para cezası ile para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen (idarenin uyguladığı ve Mahkemesince de hukuka uygun bulunan) arttırımların uygulanarak belirlenen toplam para cezası miktarına göre karar verilebileceği, idarece bulunan miktarın altında tespit edilen para cezasının hükme esas alınabileceği, bir başka ifade ile, temel para cezasının hesaplanmasına ilişkin aykırılıklar tespit edildikten sonra, bilirkişi tarafından, aykırılıktan etkilenen alan ve/veya yapı sınıfı grubuna ilişkin yapılan tespitler uyarınca hesaplanan miktar esas alınarak dava konusu para cezasının kısmen iptaline kısmen de reddine karar verilmesinin idari yargı denetimi yetkisinin aşılarak, idari eylem ve işlem niteliğinde yargı kararı verilmesi sonucunu doğurmayacağı, bilirkişi incelemesinin, yapılan yargılamanın bir gereği/sonucu olup usul hükümlerine tabi olduğu gibi bilirkişi tarafından re'sen ve kendi takdirine bağlı bir hesaplama yapılmadığı, mahkemesince belirlenen hususlarda hukuka uygunluk yönünden ve dava konusu işlemle sınırlı olarak maddi ve teknik yönlerden bir inceleme ve değerlendirme olduğu dikkate alındığında, işlemin bir kısmında hukuka aykırılık bulunmasının hukuka uygun olan diğer kısımları da hukuka aykırı hale getirmeyeceği, uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından ruhsatsız yapıların III/B yapı sınıfı ve grubunda ve toplam aykırılığın 2607 m2 olduğu kabul edilerek dava konusu para cezasının hesaplandığı, mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda ise toplam aykırılığın 2577,75 m2 olduğu, dolayısıyla da para cezası hesabında dikkate alınan projeye aykırı inşaat alanı miktarının fiili duruma uygun olmadığı, aykırılığın 1992,75 m2 lik kısmının III/B ve 585 m2 lik kısmının I/A yapı sınıfı ve grubunda olması gerektiği belirtilmiş olup, davacıya verilecek para cezasının bilirkişi raporu doğrultusunda toplam 163.902,10-TL olarak uygulanması gerektiği görüşüyle, çoğunluk kararına katılmıyorum.