T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/881
Karar No : 2022/6302
DAVACI : … Odası
VEKİLİ : Av. ….
DAVALI : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce kurumun internet sitesinde yayımlanan 26/11/2019 tarihli ''e-Maden Daimi Nezaretçi ve Teknik Eleman İşlemlerine Ait Duyuru''nun iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Anayasanın 168. maddesinde, tabii servet ve kaynakların aranması ve işletilmesinde uyulması gereken şartların ve Devletçe yapılacak gözetim, denetim usul ve esaslarının ve müeyyidelerinin kanunda gösterileceği hükmünün yer aldığı, ancak davalı tarafından Maden Kanunu’nda bulunmayan hususlara ilişkin yönetmelik veya genelge ile değil duyuru ile yeni kurallar getirildiği, Maden Kanunu’na aykırı olarak duyuru ile kural türetilmesinin Anayasaya aykırı olduğu; ayrıca, dava konusu duyuru Resmi Gazete’de yayımlanmadığından şekil eksikliği nedeniyle iptal edilmesi gerektiği, hiç kimsenin getirilen yeni kural ve zorunluluklar için davalı idarenin internet sitesini ziyaret etmek zorunda olmadığı, Maden Kanunu’nun 31. maddesinde, daimi nezaretçi ve teknik elemanların atanma usul ve esaslarının yönetmelik ile belirleneceğinin hüküm altına alındığı, Maden Yönetmeliği’nde de söz konusu hususlara ilişkin düzenlemelerin bulunduğu, Yönetmelikteki düzenlemelere rağmen dava konusu duyuru ile mevzuat hükümlerinin geçersiz kılındığı ve yeni kurallar icat edildiği, vatandaşın yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkının hem Anayasa’nın 74. maddesinde hem de Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun ile güvence altına alındığı; ayrıca, Türk Ceza Kanunu’nda bu hakkın kullanılmasının engellenmesinin suç olarak düzenlendiği, bu hükümlere aykırı olarak dava konusu duyuruda, elektronik ortam dışında duyuruda belirtilen işlemlerin yazılı olarak başvuru yapılarak yürütülebilmesinin engellendiği, yapılan başvurularda ıslak veya elektronik imza aranmamasının Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’a aykırı olduğu, geçersiz ve şekil şartı taşımayan dilekçelerin kabul edildiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Genel olarak e-Devlet uygulamalarının temel amacının kamu kurumlarının kendi aralarında ve vatandaşları ile bilgi paylaşımını sağlamak ve vatandaşlara daha verimli kamu hizmeti sunmak olduğu, e-Devlet ile, devletin hızlı ve etkin işleyişine katkıda bulunulduğu, devletin şeffaflaştığı, harcamalarda tasarruf sağlandığı, Cumhurbaşkanlığı Birinci ve İkinci 100 Günlük Eylem Planı kapsamında devam eden “Ulusal e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı” doğrultusunda ve 2018/13 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca hizmetlerin dijital platform üzerinden verilmesi hususunda çalışmaların yapılmasının istenildiği, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün görevleri ve teşkilat yapısını düzenleyen 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 781. maddesinde elektronik ortamda yürütülecek görevlerin düzenlendiği ve bu kapsamda e- maden portalı üzerinde başvuruların alındığı, 28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun ile Maden Kanunu'nda yer alan “Beyan” tanımının değiştirildiği ve tanıma " ve/veya elektronik ortamda vermiş oldukları" ifadesinin eklendiği, e-maden ve e-Devlet uygulaması içerisinde yapılan tüm iş ve işlemlerin güncel kayıtlarının değiştirilemez bir şekilde güvenli olarak saklandığı, e-maden uygulaması ile daimi nezaretçi defterinin elektronik ortamda doldurulmaya ve imzalanmaya başlanması ile daimi nezaretçi tarafından ocaklarda tehlikeli durumların tespiti halinde MAPEG’in anlık reaksiyon göstererek olası kazaların önlenmesi için “Güvenli Madencilik” kapsamında proaktif denetim yapılmasının mümkün hale geldiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; "28/11/2019 tarihinden itibaren:
-Daimi Nezaretçi Atama Talebi,
-Daimi Nezaretçi İstifa Talebi (Ruhsat Sahibi ile Daimi Nezaretçinin karşılıklı anlaşarak),
-Daimi Nezaretçi Azil Talebi (Ruhsat Sahibinin tek taraflı olarak Noter Belgesi ile),
-Daimi Nezaretçi İstifaname Talebi(Daimi Nezaretçinin tek taraflı olarak Noter Belgesi ile),
-Teknik Eleman Atama Talebi,
-Teknik Eleman İstifa Talebi (Ruhsat Sahibi ile Teknik Elemanın karşılıklı anlaşarak),
-Teknik Eleman Azil Talebi (Ruhsat Sahibinin tek taraflı olarak Noter Belgesi ile),
-Teknik Eleman İstifaname Talebi (Teknik Elemanın tek taraflı olarak Noter Belgesi ile),
-Daimi Nezaretçi İzin/Rapor Bilgi Girişi, -Ruhsat Sahibi Tarafından Geçici Daimi Nezaretçi Görevlendirilmesi, işlemlerine ait talepler https://www.turkiye.gov.tr/ (https://www.turkiye.gov.tr/) adresinde bulunan E-Maden Portalı üzerinden alınacak olup 02/12/2019 tarihinden itibaren yukarıda sayılan işlemlerden E-Maden Portalı üzerinden yapılmayan talepler işleme alınmayacaktır. Bu kapsamda; Ocak tanımı yapılmamış olan ruhsatlardaki atama talepleri alınmayacağından, Daimi Nezaretçi ve/veya Teknik Eleman atanabilmesi için Ruhsat/HÜİB sahasında bulunan ocak/ocakların, Ruhsat/HÜİB sahasının E-Maden Yetkilisi tarafından E-Maden Portalı üzerinden ocak tanımının yapılmış olması gerekmektedir." düzenlemesini içeren Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün internet sitesinde yayınlanan "26/11/2019 tarihli e-Maden Daimi Nezaretçi ve Teknik Eleman İşlemlerine Ait Duyuru"nun iptali istemiyle açılmıştır.
15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü" başlıklı 53. maddesinin "Görev ve yetkiler" başlılı 768. maddesinin (c) bendinde, izin ve ruhsat sahalarındaki faaliyetleri takip etmek, faaliyetleri işletme güvenliği ve işletme projesine uygunluk açısından denetlemek, kaynak ve rezervlerin uluslararası standartlarda raporlanmasını, güvenilir ve etkin proje kabul, takip ve yönetimini sağlamak; (ç) bendinde ise, tabii kaynaklar ile ilgili sicili tutmak, bunların genel envanterini yapmak, tabii kaynak hakkı sahibi şirketlerin faaliyetleri ile ilgili her türlü bilgi ve verileri arşivlemek ve gerektiğinde ücretli veya ücretsiz olarak kullanıma açmak, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Aynı Kararnamenin "Elektronik ortamda yürütülecek görevler" başlıklı 781. maddesinin 1. fıkrasında, Genel Müdürlüğün e-imza kullanılması şartıyla görev alanına giren konulara ilişkin; talep ve başvuruların kabulünü elektronik ortamda yapabileceği ve hizmetlerini elektronik ortamda sunabileceği, talep ve başvuruları elektronik ortamda sonuçlandırabileceği ve cevaplayabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Öte yandan, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, 7164 sayılı Kanun'un 5. maddesi ile yapılan ve 28/02/2019 tarihli ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren değişiklik ile "Beyan: İlgililerin resmi kuruluşlara herhangi bir durumu belirlemek veya açıklamak maksadı ile yazılı ve/veya elektronik ortamda vermiş oldukları belge" tanımına yer verilerek; her türlü açıklama ve bilgilendirmenin elektronik ortamda düzenlenebilineceği yasal temele kavuşturulmuştur.
Bu itibarla, yukarıda ilgili hükümlerine yer verilen mevzuat uyarınca beyan (bildirme) niteliği taşıyan işlemlerin elektronik ortamda düzenlenmesinde hukuken engel bir durum bulunmadığından, davacı oda tarafından ileri sürülen kanuni dayanaktan yoksunluk iddiası yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları kabul edilmeyerek işin esası incelendi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın 124. maddesinin 1. fıkrasında, "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." hükmü yer almıştır.
15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin, davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını düzenleyen bölümünde yer alan 768. maddesinde, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri sayılmış, "Elektronik ortamda yürütülecek görevler" başlıklı 781. maddesinde ise, "(1) Genel Müdürlük e-imza kullanılması şartıyla görev alanına giren konulara ilişkin; talep ve başvuruların kabulünü elektronik ortamda yapabilir ve hizmetlerini elektronik ortamda sunabilir, talep ve başvuruları elektronik ortamda sonuçlandırabilir ve cevaplayabilir.
(2) Genel Müdürlük bazı ihalelik sahaların ihalesini ve ihalelerin sonuçlandırılmasını elektronik ortamda yapabilir. Elektronik ortamda yapılacak ihaleye katılacakların e-imza kullanması zorunludur.
(3) Bu maddede düzenlenen konulara ilişkin uygulama usul ve esasları Genel Müdürlük tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
" hükmüne yer verilmiştir.
21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Maden Yönetmeliği'nin 125. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde ise, "Daimi nezaretçi defteri, Genel Müdürlük tarafından istenilmesi halinde elektronik ortamda tutulur." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Normlar hiyerarşisinde anayasal ve yasal düzenlemelerden sonra gelen idari düzenlemeler bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanır ve kanun hükümlerine açıklık getirilmesi suretiyle bu kanun hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır. Diğer yandan, normlar hiyerarşisindeki düzenleme soyuttan somuta doğru kademeli bir sistem içermektedir. Anılan sistemde bir üst norm bir alt norma oranla daha genel ve soyut ifadeler taşımakta, bir alt norm ise daha özel ve somut ifadelerle bir üst normun ne amaçlamak istediğini somut olarak ortaya koymaktadır. Öğretide türevsel bir yetki olarak kabul edilen idarelerin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı da İdare Hukukunun en temel ilkelerindendir. Dolayısıyla; sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı bir düzenleme yetkisine sahip olan idarenin, Anayasa'da öngörülen ayrık durumlar dışında, yasalarla düzenlenmemiş bir alanda, düzenleme yapmak suretiyle kural koyması mümkün değildir.
Yasa koyucu düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulanmasını, yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakır. Bu asli düzenleme yetkisinin Yasama organına ait olmasının doğal bir sonucudur.
Ancak, idarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisi yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, Kanun gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak gerçekleşebilir.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 768. maddesinde, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri sayılmış, 781. maddesinde ise, Genel Müdürlüğün e-imza kullanılması şartıyla görev alanına giren konulara ilişkin; talep ve başvuruların kabulünü elektronik ortamda yapabileceği ve hizmetlerini elektronik ortamda sunabileceği, talep ve başvuruları elektronik ortamda sonuçlandırabileceği ve cevaplayabileceği belirtilmiş ve bu maddede düzenlenen konulara ilişkin uygulama usul ve esasların Genel Müdürlük tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüştür.
Dolayısıyla, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün görev alanına giren hizmetlerin hangilerinin elektronik ortamda sunulacağının ve söz konusu hizmetlerin elektronik ortamda sunulmasına ilişkin usulün Genel Müdürlük tarafından çıkarılacak müstakil bir Yönetmelikle düzenlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda, daimi nezaretçi ve teknik eleman atama/istifa/azil taleplerinin, daimi nezaretçi izin/rapor bilgi girişi ve geçici daimi nezaretçi görevlendirilmesinin elektronik ortamda sunulmasına ve bu kapsamda bazı usul kuralları öngörülmesine ilişkin dava konusu duyuruda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Maden Yönetmeliği'nin 125. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde, Genel Müdürlük tarafından istenilmesi halinde, daimi nezaretçi defterinin elektronik ortamda tutulacağı belirtilmiş ise de; bu düzenlemenin yalnızca daimi nezaretçi defterinin tutulmasına ilişkin olması ve Genel Müdürlüğün elektronik ortamda sunacağı hizmetleri düzenleyen müstakil bir Yönetmelik niteliği taşımaması nedeniyle, dava konusu duyurunun dayanağı olmasına hukuken olanak görülmemektedir.
Nitekim, 19/08/2021 tarih ve 31573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Hizmetlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik”, MAPEG tarafından elektronik ortamda yürütülen hizmetleri kapsamakta olup, Maden Kanunu uyarınca yapılacak beyanlara ve taleplere ilişkin usul ve esaslar ile daimi nezaretçi defterine ilişkin usul ve esasları da düzenlemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Duyurunun İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
04/11/2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY:
(X) - 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin, davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını düzenleyen bölümünde yer alan 768. maddesinde, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri sayılmış, "Elektronik ortamda yürütülecek görevler" başlıklı 781. maddesinde ise, "(1) Genel Müdürlük e-imza kullanılması şartıyla görev alanına giren konulara ilişkin; talep ve başvuruların kabulünü elektronik ortamda yapabilir ve hizmetlerini elektronik ortamda sunabilir, talep ve başvuruları elektronik ortamda sonuçlandırabilir ve cevaplayabilir.
(2) Genel Müdürlük bazı ihalelik sahaların ihalesini ve ihalelerin sonuçlandırılmasını elektronik ortamda yapabilir. Elektronik ortamda yapılacak ihaleye katılacakların e-imza kullanması zorunludur.
(3) Bu maddede düzenlenen konulara ilişkin uygulama usul ve esasları Genel Müdürlük tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
" hükmüne yer verilmiştir.
21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Maden Yönetmeliği'nin 125. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde ise, "Daimi nezaretçi defteri, Genel Müdürlük tarafından istenilmesi halinde elektronik ortamda tutulur." hükmü yer almıştır.
Maden Yönetmeliği'nin 125. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde, Genel Müdürlük tarafından istenilmesi halinde, daimi nezaretçi defterinin elektronik ortamda tutulacağı belirtilmiş olduğundan, dava konusu duyuruda hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.