Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2020/911 E. , 2021/4930 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/911
Karar No : 2021/4930
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) : ... Denizcilik Tarım Ürünleri Nakliye Madencilik Enerji Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) : ...Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Gıda Sanayi Anonim Şirketi adına tanzimli ... sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında ... Tarım Ürünleri Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname ve ... Un İrmik Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına tanzimli ... sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname ile makarnalık buğday ithal edilmesi gerekirken adi/ekmeklik buğday ithal edildiğinden bahisle adına tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile ek mali yükümlülüğe vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davacı tarafından, tahakkuk kararının dayanağı olan inceleme raporunun tebliğ edilmeyerek savunma hakkının kısıtlandığı ileri sürülmüşse de, anılan raporun dava dosyasında mevcut olduğu ve taraflarca her zaman incelenip örneğinin alınması mümkün olduğundan davacının bu iddiasına itibar edilmediği; ... tarih ve ... sayılı inceleme raporu ile ... sayılı soruşturma raporunda yer alan, ... Gıda Sanayi Anonim Şirketi adına tanzimli dahilde işleme izin belgesi kapsamında ihraç edilen eşyaya tekabül eden miktarda sadece makarnalık buğdayın eşdeğer eşya kapsamında ithalatının yapılabileceğinin belirtilmesine rağmen, temsilci firma aracılığıyla ithal edilen eşyanın muafiyet kapsamında ithali mümkün olmayan adi/ekmeklik buğday olduğu, yurt içinde satış yapılan firmaların yetkilileri tarafından satın aldıkları buğdayın tamamına yakınının adi/ekmeklik olduğunun beyan edildiği, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüklerince herhangi bir analiz yapılmaksızın uygunluk yazılarının düzenlendiği yolundaki tespitler ile alınan ifadelerin birlikte değerlendirilmesinden, dahilde işleme izin belgesi kapsamında muaf olarak ithali mümkün olmayan adi/ekmeklik buğdayın ithal edildiği hususunun somut delillerle ortaya konulduğu, ... tarih ve ... sayılı beyanname kapsamında doğan vergi farkından temsilcilik sözleşmesine istinaden davacının beyan sahibi olarak sorumluluğunun bulunduğu; ... tarih ve ... sayılı beyanname kapsamı eşyanın, başka bir firmaca ithal edilse de, gerçekte davacı için ithal edildiği, beyannamede kullanılan bilgilerin yanlış olduğunu bildiği anlaşılan davacının vergi farkından sorumlu olduğu sonucuna ulaşıldığından adına tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergilerinde hukuka aykırılık bulunmadığı; ara kararına cevaben davalı idarece sunulan dilekçede, davaya konu serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın ek mali yükümlülüğe tabi olmadığı, gecikme faizinin ek mali yükümlülük olarak programa girişinin yapıldığının belirtildiği, bu durumda eşya ek mali yükümlülüğe tabi olmadığı gibi henüz kesinleşmeyen ithalat vergileri için gecikme faizi de tahakkuk ettirilemeyeceğinden, ek mali yükümlülük adı altında yapılan gecikme faizi tahakkukunda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin gümrük ve katma değer vergilerine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine; ek mali yükümlülüğe ilişkin kısmının ise iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı beyannameye konu eşya antrepoda ... firmasına devredildiğinden Gümrük Yönetmeliğinin 333. maddesi uyarınca her türlü hak ve sorumluluğun anılan firmaya geçtiği, ... tarih ve ... sayılı beyanname kapsamında işlemlerin temsilci aracılığıyla ithalat sözleşmesine göre yürütüldüğü, eşyanın ithalatçısı olmakla birlikte dolaylı temsilci olduklarından hak ve yükümlülüklerin dahilde işleme izin belgesi sahibi İlhan Un firması nezdinde doğduğu, dava konusu eşyadan numune alınarak analiz yapılmadan eşyanın makarnalık mı adi/ekmeklik mi olduğunun tespit edilemeyeceği, aynı gümrük inceleme raporu kapsamında başka beyannameler için yapılan tahakkukların iptali istemiyle açılan davaların iptalle sonuçlandığı, dahilde işleme rejimine ilişkin beyannamede ithalatta gümrük yükümlülüğünü düzenleyen Gümrük Kanunu'nun 181. maddesi hükmüne göre gümrük yükümlülüğünün doğmayacağı, dahilde işleme izin belgesi sahibi firma önceden ihracat durumunda ithal edilen eşdeğer eşya üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği halde eşyanın yurt içinde satışa konu edildiğinden bahisle işlem tesis edildiği, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce insan sağlığı ve güvenliği, hayvan ve bitki sağlığı yönünden ithale uygunluğa ilişkin usul ve esasları belirlemeye yönelik olarak düzenlenen uygunluk belgesinin eşyanın sınıflandırılmasıyla ilgili olmadığı, yurt içinde ithal eşyayı satın alan firmaların temsilcilerinin ifadelerine dayanılmışsa da söz konusu eşyanın bu davaya konu beyannameler muhteviyatı olmadığı ileri sürülmekte ve duruşma yapılması istenilmekte; davalı idarece, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca istemlerin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Kararın davanın reddine dair hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair hüküm fıkrasının da onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Gıda Sanayi Anonim Şirketi adına tanzimli ... sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında ... Tarım Ürünleri Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname ve ... Un İrmik Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına tanzimli ... sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname ile makarnalık buğday ithal edilmesi gerekirken adi/ekmeklik buğday ithal edildiğinden bahisle davacı adına tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile ek mali yükümlülüğe vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 108. maddesinin 1. fıkrasında, serbest dolaşımda olmayan eşyanın, işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra Türkiye Gümrük Bölgesinden yeniden ihraç edilmesi amacıyla, gümrük vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın ve vergileri teminata bağlanmak suretiyle, dahilde işleme rejimi kapsamında geçici olarak ithal edilebileceği; eşyanın işlem görmüş ürünler şeklinde ihracı halinde, teminatın iade olunacağı; eşyanın bu şekilde dahilde işleme rejiminden yararlanmasına, şartlı muafiyet sistemi denildiği; 109. maddesinin 1. fıkrasında, işlem görmüş ürünlerin eşdeğer eşyadan elde edilmesine veya eşdeğer eşyadan elde edilen işlem görmüş ürünlerin ithal eşyasının serbest dolaşıma girmesinden önce Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilmesine izin verilebileceği; 2. fıkrasında, eşdeğer eşyanın, ithal eşyası ile aynı özellik ve aynı nitelikleri taşıması gerektiği; 3. fıkrasında ise, işlem görmüş ürünlerin eşdeğer eşyadan elde edilmesi durumunda, gümrük işlemlerinde ithal eşyanın eşdeğer eşya, eşdeğer eşyanın ise ithal eşya olarak değerlendirileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 184. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, 183. maddede belirtilen haller dışında, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğünün doğacağı; 3. fıkrasında ise, yükümlünün, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişi ya da söz konusu rejime tabi tutulması için konulmuş koşullara uyması gereken kişi olduğu hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan mahkeme kararının, iptale ilişkin hüküm fıkrası, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
Davacının temyiz istemine gelince;
Yukarıda değinilen düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesinden, adına dahilde işleme izin belgesi düzenlenenlerin, belge kapsamındaki ithalat işlemleri nedeniyle, rejime ilişkin hükümlerin ihlali halinde doğabilecek vergilerden dolayı gümrük yükümlüsü olarak takibinin yasal bir zorunluluk olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Buna göre, olayda, ... Gıda Sanayi Anonim Şirketi ve ...Un İrmik Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi dahilde işleme izin belgesi sahibi olduğundan, ... tarih ve ... sayılı beyannameye ilişkin ithalat işlemlerini aralarındaki temsilcilik sözleşmesine istinaden gerçekleştiren; ... tarih ve ... sayılı beyanname muhteviyatı eşyayı antrepoda devreden davacı adına tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin ise kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Kararın, davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 17/11/2021 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) - KARŞI OY :
Temyiz başvuruları, ... Gıda Sanayi Anonim Şirketi adına kayıtlı ... sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında ... Global Tarım Ürünleri Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ...sayılı beyanname ve ... Un İrmik Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına kayıtlı ... sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname ile makarnalık buğday ithal edilmesi gerekirken adi/ekmeklik buğday ithal edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile ek mali yükümlülüğe vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin ek mali yükümlülüğe ilişkin kısmının iptaline, gümrük ve katma değer vergilerine ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine dair karara yönelik istinaf istemlerini reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istemine ilişkindir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 61. maddenin 3. bendinde, tescil edilmiş beyannamenin ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlayacağı ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulacağı, 181. maddesinin 1. fıkrasında, ithalatta gümrük yükümlülüğünün, ithalat vergilerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişi için verilecek gümrük beyannamesinin tescil tarihinde başlayacağı, 2. fıkrasında, yükümlünün, beyan sahibi olduğu, dolaylı temsil durumunda, hesabına gümrük beyanında bulunulan kişinin de yükümlü olduğu, dolaylı temsilde, temsilcinin yükümlülüğünün beyanda kullanılan verilerin yanlış olduğunu bildiği veya mesleği icabı ve mutat olarak bilmesi gerektiği durumlarla sınırlı olduğu, 3. fıkrasında ise, beyanda kullanılan verilerin, kanunen alınması gereken vergilerin tamamen veya kısmen tahsil edilememesine sebep olduğu takdirde, beyanın yapılabilmesi için bu verileri veren ve bu verilerin yanlış olduğunu bilen veya bilmesi gereken kişilerin de gümrük vergilerinden sorumlu bulunduğu hükme bağlanmıştır.
2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği'nin 3. maddesinin (j) fıkrasına göre ithal eşyasının yerine kullanılan serbest dolaşımda bulunan eşyayı ifade eden eşdeğer eşyanın dava konusu dahilde işleme izin belgesi kapsamında önceden ihracatı yapıldığından serbestçe kullanımı mümkündür.
Maddi olayda, uyuşmazlığın davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyannameye ilişkin kısmında; davacının aralarında yapılan temsilci aracılığıyla ithalat sözleşmesi uyarınca İlhan Un firması adına dahilde işleme izin belgesi kapsamında yaptığı makarnalık buğday ithalatı sonrasında buğdayı satın aldığı ve yurt içinde üçüncü firmalara sattığı anlaşıldığından, fiilen serbest dolaşıma giren dahilde işleme rejimi kodlu beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin yükümlülüğün 4458 sayılı Kanun'un 181. maddesi uyarınca değerlendirilmesi gerekmektedir. Uyuşmazlığın ... firması adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyannameye ilişkin kısmında ise; ... Gıda firması adına kayıtlı ... sayılı dahilde işleme izin belgesi kapsamında eşyayı yurt dışından temin ederek ... firmasına devreden davacının 4458 sayılı Kanun'un 181. maddesinin 3. fıkrası uyarınca beyanın yapılabilmesi için bu verileri veren ve verdiği verilerin yanlış olduğunu bilen kişi olduğu anlaşıldığından gümrük vergilerinden sorumlu olduğu açıktır.
Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden, dava konusu beyannamelerde davacının 4458 sayılı Kanun'un 181. maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca eşyaya ilişkin gümrük vergilerinden sorumlu olduğu sonucuna varılmaktadır.
Dosyanın UYAP kayıtlarıyla beraber incelenmesinden; Dairemizin 17/11/2020 tarih ve E:2020/281, K:2020/4702 sayılı kararıyla, dahilde işleme izin belgesi sahibi ... Gıda Sanayi Anonim Şirketi adına tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergilerinin iptali istemiyle açılan davayı maddi olayın gümrük soruşturma ve inceleme raporlarındaki tespitler ve dosya kapsamı bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilerek makarnalık/durum buğdayı yerine adi/ekmeklik buğday ithal edildiğinin somut delilerle ortaya konulduğu gerekçesiyle reddeden mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararının onandığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, maddi olayın gerçekleştiği ve davacının da kanunen sorumlu olduğu anlaşılan olayda, mahkeme kararının davanın reddine dair hüküm fıkrasının da onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.