Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2020/912 E. , 2021/4929 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/912
Karar No : 2021/4929
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) :... Denizcilik Tarım Ürünleri Nakliye Madencilik Enerji Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına tanzimli muhtelif tarih ve sayılı dahilde işleme izin belgeleri kapsamında anılan firma adına tescilli ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-...tarih ve sayılı beyannameler ile makarnalık buğday ithal edilmesi gerekirken adi/ekmeklik buğday ithal edildiğinden bahisle davacı adına tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile ek mali yükümlülüğe vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davacı tarafından, ek tahakkuk kararının dayanağı olan inceleme raporunun tebliğ edilmeyerek savunma hakkının kısıtlandığı ileri sürülmüşse de, anılan raporun dava dosyasında mevcut olduğu ve taraflarca her zaman incelenip örneğinin alınması mümkün olduğundan davacının bu iddiasına itibar edilmediği; ... tarih ve ... sayılı inceleme raporu ile ... sayılı soruşturma raporunda yer alan, ...Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına tanzimli dahilde işleme izin belgesi kapsamında ihraç edilen eşyaya tekabül eden miktarda sadece makarnalık buğdayın eşdeğer eşya kapsamında ithalatının yapılabileceğinin belirtilmesine rağmen, temsilci firma aracılığıyla ithal edilen eşyanın muafiyet kapsamında ithali mümkün olmayan adi/ekmeklik buğday olduğu, yurt içinde satış yapılan firmaların yetkilileri tarafından satın aldıkları buğdayın tamamına yakınının adi/ekmeklik olduğunun beyan edildiği, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüklerince herhangi bir analiz yapılmaksızın uygunluk yazılarının düzenlendiği yolundaki tespitler ile ifadelerin birlikte değerlendirilmesinden, dahilde işleme izin belgesi kapsamında muaf olarak ithali mümkün olmayan adi/ekmeklik buğdayın ithal edildiği hususunun somut delillerle ortaya konulduğu, beyannameler kapsamında doğan vergi kaybından temsilcilik sözleşmesine istinaden davacının beyan sahibi olarak sorumluluğunun bulunduğundan, adına tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergilerinde hukuka aykırılık bulunmadığı; ara kararına cevaben davalı idarece sunulan dilekçede, davaya konu serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyanın ek mali yükümlülüğe tabi olmadığı, gecikme faizinin ek mali yükümlülük olarak programa girişinin yapıldığının belirtildiği, bu durumda eşya ek mali yükümlülüğe tabi olmadığı gibi henüz kesinleşmeyen ithalat vergileri için gecikme faizi de tahakkuk ettirilemeyeceğinden, ek mali yükümlülük adı altında yapılan gecikme faizi tahakkukunda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin gümrük ve katma değer vergilerine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, ek mali yükümlülüğe ilişkin kısmının ise iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 9 adet beyannamede ithalatçı firmanın yanlış tayin edildiği, beyanname muhteviyatı eşya ... Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne devredildiğinden Gümrük Yönetmeliğinin 333. maddesi uyarınca her türlü hak ve sorumluluğun anılan firmaya geçtiği, ithalat işlemleri dolaylı temsilci olarak yürütüldüğünden hak ve yükümlülüklerin dahilde işleme izin belgesi sahibi firma nezdinde doğması gerektiği, dava konusu eşyadan numune alınarak analiz yapılmadan eşyanın makarnalık mı adi/ekmeklik mi olduğunun tespit edilemeyeceği, aynı gümrük inceleme raporu kapsamında başka beyannameler için yapılan tahakkukların iptali istemiyle açılan davaların iptalle sonuçlandığı, dahilde işleme rejimine ilişkin beyannamede ithalatta gümrük yükümlülüğünü düzenleyen 181. madde hükmüne göre gümrük yükümlülüğünün doğmayacağı, önceden ihracat durumunda ithal edilen eşdeğer eşya üzerinde serbestçe tasarruf edilebileceği halde eşyanın yurt içinde satışa konu edildiğinden bahisle işlem tesis edildiği, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğünce insan sağlığı ve güvenliği, hayvan ve bitki sağlığı yönünden ithale uygunluğa ilişkin usul ve esasları belirlemeye yönelik olarak düzenlenen uygunluk belgesinin eşyanın sınıflandırılmasıyla ilgili olmadığı, yurtiçinde ithal eşyayı satın alan firmaların temsilcilerinin ifadelerine dayanılmışsa da, söz konusu eşyanın bu davaya konu beyannameler muhteviyatı olmadığı ileri sürülmekte ve duruşma yapılması istenilmekte; davalı idarece, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca istemlerin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Gümrük soruşturma ve inceleme raporundaki tespitlerin dosya kapsamı bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilmesinden; temsilci aracılığıyla ithalat sözleşmesine dayanılarak dahilde işleme izin belgesi sahibi firmalar adına ithalat yapılmış gösterilse de ithalat öncesi yurt dışından eşya temini ve eşyanın yurt içinde üçüncü kişilere satılması dahil tüm ithalatın organizasyon içinde bulunan ... Global Tarım Ürünleri Limited Şirketi, ... Gıda Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve ... Denizcilik Tarım Ürünleri Turizm Nakliye Madencilik Enerji Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından yapıldığı görülmüştür. Gümrük Kanunu'nun 184. maddesinde gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya gümrük rejiminin yanlış uygulanması durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğünün doğacağı, 181. maddesinde ise ithalatta gümrük yükümlülüğünün eşyanın serbest dolaşıma girişinde doğacağı düzenlenmiş, anılan maddelerde rejime ilişkin yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişi ya da eşyanın rejime tabi tutulması için konulmuş koşullara uyması gereken kişi ve beyan sahibi yükümlü; beyanın yapılabilmesi için bu verileri veren ve bu verilerin yanlış olduğunu bilen veya bilmesi gereken kişiler de sorumlu olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla olayda hem rejime ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesinden hem de ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğduğu gibi, cezalar açısından da iştirak hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Bu itibarla, temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına tanzimli muhtelif tarih ve sayılı dahilde işleme izin belgeleri kapsamında anılan firma adına tescilli ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-...tarih ve sayılı beyannameler ile makarnalık buğday ithal edilmesi gerekirken adi/ekmeklik buğday ithal edildiğinden bahisle davacı adına tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile ek mali yükümlülüğe vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 108. maddesinin 1. fıkrasında, serbest dolaşımda olmayan eşyanın, işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra Türkiye Gümrük Bölgesinden yeniden ihraç edilmesi amacıyla, gümrük vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın ve vergileri teminata bağlanmak suretiyle, dahilde işleme rejimi kapsamında geçici olarak ithal edilebileceği; eşyanın işlem görmüş ürünler şeklinde ihracı halinde, teminatın iade olunacağı; eşyanın bu şekilde dahilde işleme rejiminden yararlanmasına, şartlı muafiyet sistemi denildiği; 109. maddesinin 1. fıkrasında, işlem görmüş ürünlerin eşdeğer eşyadan elde edilmesine veya eşdeğer eşyadan elde edilen işlem görmüş ürünlerin ithal eşyasının serbest dolaşıma girmesinden önce Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilmesine izin verilebileceği; 2. fıkrasında, eşdeğer eşyanın, ithal eşyası ile aynı özellik ve aynı nitelikleri taşıması gerektiği; 3. fıkrasında ise, işlem görmüş ürünlerin eşdeğer eşyadan elde edilmesi durumunda, gümrük işlemlerinde ithal eşyanın eşdeğer eşya, eşdeğer eşyanın ise ithal eşya olarak değerlendirileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 184. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin olay tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, 183. maddede belirtilen haller dışında, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğünün doğacağı; 3. fıkrasında ise, yükümlünün, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişi ya da söz konusu rejime tabi tutulması için konulmuş koşullara uyması gereken kişi olduğu hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan mahkeme kararının, iptale ilişkin hüküm fıkrası, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
Davacının temyiz istemine gelince;
Yukarıda değinilen düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesinden, adına dahilde işleme izin belgesi düzenlenenlerin, belge kapsamındaki ithalat işlemleri nedeniyle, rejime ilişkin hükümlerin ihlali halinde doğabilecek vergilerden dolayı gümrük yükümlüsü olarak takibinin yasal bir zorunluluk olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Buna göre, olayda, ... Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi dahilde işleme izin belgesi sahibi olduğundan, eşyayı yurda getiren davacı adına beyannamede kullanılan verilerin yanlış olduğunu bildiğinden bahisle tahakkuk yapılmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin ise kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Kararın, davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 17/11/2021 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz başvuruları, ... Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına tanzimli muhtelif tarih ve sayılı dahilde işleme izin belgeleri kapsamında anılan firma adına tescilli ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-..., ...-... tarih ve sayılı beyannameler ile makarnalık buğday ithal edilmesi gerekirken adi/ekmeklik buğday ithal edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile ek mali yükümlülüğe vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin ek mali yükümlülüğe ilişkin kısmının iptaline, gümrük ve katma değer vergilerine ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine dair karara yönelik istinaf istemlerini reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istemine ilişkindir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 61. maddenin 3. bendinde, tescil edilmiş beyannamenin ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlayacağı ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulacağı, 181. maddesinin 1. fıkrasında, ithalatta gümrük yükümlülüğünün, ithalat vergilerine tabi eşyanın serbest dolaşıma girişi için verilecek gümrük beyannamesinin tescil tarihinde başlayacağı, 2. fıkrasında, yükümlünün, beyan sahibi olduğu, dolaylı temsil durumunda, hesabına gümrük beyanında bulunulan kişinin de yükümlü olduğu, dolaylı temsilde, temsilcinin yükümlülüğünün beyanda kullanılan verilerin yanlış olduğunu bildiği veya mesleği icabı ve mutat olarak bilmesi gerektiği durumlarla sınırlı olduğu, 3. fıkrasında ise, beyanda kullanılan verilerin, kanunen alınması gereken vergilerin tamamen veya kısmen tahsil edilememesine sebep olduğu takdirde, beyanın yapılabilmesi için bu verileri veren ve bu verilerin yanlış olduğunu bilen veya bilmesi gereken kişilerin de gümrük vergilerinden sorumlu bulunduğu hükme bağlanmıştır.
2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği'nin 3. maddesinin (j) fıkrasına göre ithal eşyasının yerine kullanılan serbest dolaşımda bulunan eşyayı ifade eden eşdeğer eşyanın dahilde işleme izin belgesi kapsamında önceden ihracatı yapıldığından serbestçe kullanımı mümkündür.
Maddi olayda, davacının aralarında yapılan temsilci aracılığıyla ithalat sözleşmesi uyarınca ... Makarna Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ait dahilde işleme izin belgesi kapsamında yaptığı makarnalık buğday ithalatı sonrasında belge sahibine devredilen buğdayı satın aldığı ve yurt içinde üçüncü firmalara sattığı anlaşıldığından, fiilen serbest dolaşıma giren dahilde işleme rejim kodlu beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin yükümlülüğün 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 181. maddesi uyarınca değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden, davacının Gümrük Kanunu'nun 181. maddesinin 2. fıkrası uyarınca eşyaya ilişkin gümrük vergilerinden sorumlu olduğu sonucuna varılmaktadır.
Dosyanın UYAP kayıtlarıyla beraber incelenmesinden; Dairemizin 17/11/2020 tarih ve E:2020/281, K:2020/4702 sayılı kararıyla, dahilde işleme izin belgesi sahibi ... Gıda Sanayi Anonim Şirketi adına tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergilerinin iptali istemiyle açılan davayı maddi olayın gümrük soruşturma raporundaki tespitler ve dosya kapsamı bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilerek makarnalık/durum buğdayı yerine adi/ekmeklik buğday ithal edildiğinin somut delilerle ortaya konulduğu gerekçesiyle reddeden mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararının onandığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, maddi olayın gerçekleştiği ve davacının da kanunen sorumlu olduğu anlaşılan dosyada verilen mahkeme kararının davanın reddine dair hüküm fıkrasının da onanması gerektiği oyu ile, karara katılmıyoruz.