T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/950
Karar No : 2023/4080
TEMYİZ EDENLER:
1- (DAVACI) … Çimento San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLLERİ: Av. …, Av. …
2- (DAVALI) … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Samsun ili, Ladik ilçesinde, davacının uhdesinde bulunan … sicil nolu II-A grubu kalker işletme ruhsatlı maden sahası için yapılan tetkik sonucu, 2010 (1.dönem) yılı satış bilgi formunun 4,20TL/ton olacak şekilde revize edilmesi, 2010 (2.dönem), 2011, 2012, 2013, 2014 yılı satış bilgi formlarının teşviksiz revize edilmesi, tespit edilen Devlet haklarından ödenen miktarlar düşüldükten sonra işleme ekli tabloda gösterilen bakiye devlet hakkı farklarının (hazine payı ve orman payı) ve 2015 yılı devlet hakkının (hazine payı ve orman payı) bağlı olunan vergi dairesine ödenerek, revize satış bilgi formu ve devlet haklarına ilişkin makbuz asıllarının 2 ay içerisinde Maden İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilmesinin istenilmesine ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 2005 yılından 18/02/2015 tarihine kadar, ürettiği kalkeri yurt içinde ve kendi tesisinde işleyerek ek katma değer sağlayanlardan, bu tesislerde üretimde değerlendirilen maden miktarı için Kanun'un 9. maddesinde öngörülen %50 devlet hakkı indiriminden yararlandırılması gerektiği, 18/02/2015 tarihinden sonra anılan indirimden yararlandırılmaması gerektiği, uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 yılları ile 2015 yılı için 18/02/2015 tarihine kadar ürettiği ve kendi tesisinde çimento hammaddesi olarak kullandığı kalkerle ilgili olarak Maden Kanununun 9. maddesinde yapılan değişiklikten önce öngörülen %50 devlet hakkı indiriminden yararlandırılması gerekirken yararlandırılmamasında hukuka uyarlık bulunmadığından dava konusu işlemin bu kısmının iptaline, 2015 yılı için 18/02/2015 (dahil) tarihinden sonra ürettiği ve kendi tesisinde çimento hammaddesi olarak kullandığı kalkerle ilgili olarak %50 devlet hakkı indiriminden yararlandırılmamasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, dava konusu işlemin 2010 (1.dönem) yılı satış bilgi formunun 4,20-TL/ton olacak şekilde revize edilmesine ilişkin kısmı yönünden; davacı tarafından, 2010 yılı I. dönem (01.01.2010-23.06.2010 arası) beyan edilen satış bilgi formunda ocak başı satış fiyatının 2,25-TL/ton olarak bildirildiği, tetkik ve değerlendirme raporunda, 2010 yılı komisyon raporu gereği ve tesis maliyetleri düşüldükten sonra 2010 yılı I. dönem ocak başı satış fiyatının 4,20-TL/ton olacak şekilde revize edilmesi gerektiğinin belirtildiği, ancak beyan edilen ocak başı satış fiyatının emsallerinden düşük olduğuna ilişkin herhangi bir tespite yer verilmediği ve davacının çıkardığı madeni kendi tesisinde kullandığı sabit olmakla ocak başı satış fiyatına ilişkin beyanın esas alınması gerektiği kanatine varıldığından, dava konusu işlemin bu kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından; 18/02/2015 tarihinden sonra ürettiği ve kendi tesisinde çimento hammaddesi olarak kullandığı kalkerle ilgili olarak %50 devlet hakkı indiriminin kendisine tanınması gerektiği, davalı idare tarafından ise; mevzuat hükümlerine göre çimento üretiminde kullanılan kalker madeni için teşvik uygulanmaması gerektiğinden işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutar ile kullanılmayan … TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 26/09/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY : (X)- Dava, Samsun ili, Ladik ilçesinde, davacının uhdesinde bulunan II-A grubu kalker işletme ruhsatlı maden sahası için yapılan tetkik sonucu, 2010 (1.dönem) yılı satış bilgi formunun 4,20TL/ton olacak şekilde revize edilmesi, 2010 (2.dönem), 2011, 2012, 2013, 2014 yılı satış bilgi formlarının teşviksiz revize edilmesi, tespit edilen Devlet haklarından ödenen miktarlar düşüldükten sonra işleme ekli tabloda gösterilen bakiye devlet hakkı farklarının ve 2015 yılı devlet hakkının bağlı olunan vergi dairesine ödenerek, revize satış bilgi formu ve devlet haklarına ilişkin makbuz asıllarının 2 ay içerisinde Maden İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilmesinin istenilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiş, İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin 2015 yılı için 18/02/2015 (dahil) tarihinden sonra ürettiği ve kendi tesisinde çimento hammaddesi olarak kullandığı kalkerle ilgili olarak %50 Devlet hakkı indiriminden yararlandırılmamasına ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine, dava konusu işlemin diğer kısımlarının iptaline karar verilmiş, karara karşı yapılan istinaf istemi ise reddedilmiştir.
Dava konusu işlemin 2015 yılı hariç diğer kısımlarının incelenmesinden;
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madenler" başlıklı 2. maddesinin dava konusu işlem tarihindeki halinde, "Yer kabuğunda ve su kaynaklarında tabii olarak bulunan, ekonomik ve ticarî değeri olan petrol, doğal gaz, jeotermal ve su kaynakları dışında kalan her türlü madde bu Kanuna göre madendir.
Madenler aşağıda sıralanan gruplara göre ruhsatlandırılır:
I. Grup madenler
a) İnşaat ile yol yapımında kullanılan ve tabiatta doğal olarak bulunan kum ve çakıl.
b) Tuğla-kiremit kili, Çimento kili, Marn, Puzolanik kayaç (Tras) ile çimento ve seramik sanayilerinde kullanılan ve diğer gruplarda yer almayan kayaçlar.
II. (Değişik: 10/6/2010-5995/1 md.) Grup madenler
a) (Değişik: 4/2/2015-6592/1 md.) Kalsit, Dolomit, Kalker, Granit, Andezit, Bazalt gibi
kayaçlardan agrega, hazır beton ve asfalt yapılarak kullanılan kayaçlar.
b) Mermer, Traverten, Granit, Andezit, Bazalt gibi blok olarak üretilen taşlar ile dekoratif amaçla kullanılan doğal taşlar.
c) (Ek: 4/2/2015-6592/1 md.) Kalsit, Dolomit, Kalker, Granit, Andezit, Bazalt gibi kayaçlardan entegre çimento, kireç ve kalsit öğütme tesisinde kullanılan kayaçlar..." hükmüne yer verilmiştir.
Ayrıca aynı Kanunun 10/06/2010 günlü ve 5995 sayılı Yasayla değişik 9. maddesinde 04/02/2015 tarihinde 6592 sayılı Kanun'un 5. maddesi ile yapılan değişiklikten önce; “Madencilik faaliyetleri Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen teşviklerden yararlandırılır. Ancak hazır beton, asfalt ve yapı elemanları üretim tesisleri, imalat sanayi sektörü dışında madencilik faaliyeti kapsamında değerlendirilmez.
Ürettiği madeni yurt içinde ve kendi tesisinde işleyip ek katma değer sağlayanlardan, bu tesislerde üretimde değerlendirilen maden miktarı için Devlet hakkının % 50'si alınmaz. Bu hüküm I. Grup madenler ve mıcır ile kaba inşaat, baraj, gölet, liman, yol gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı hammaddesi için uygulanmaz.” hükmüne yer verilmiştir.
Kalker gibi mıcır veya öğütülerek kullanılacak kayaçlar, II. Grup madenler olarak sayılmıştır. Madencilik faaliyetlerinin Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen teşviklerden yararlandırılacağı, ürettiği madeni yurt içinde ve kendi tesisinde işleyip ek katma değer sağlayanlardan, bu tesislerde üretimde değerlendirilen maden miktarı için Devlet hakkının %50'sinin alınmayacağı, ancak, bu hükmün I. Grup madenler ve mıcır ile kaba inşaat...gibi yapılarda kullanılan her türlü yapı hammaddesi için uygulanmayacağı açıktır. Nitekim, 04/02/2015 tarihinde 6592 sayılı Kanun'un 5. maddesi ile yapılan değişiklik ile II. Grup (a) ve (c) bendi madenler için %50 devlet hakkı indiriminin uygulanmayacağına ilişkin açık düzenlemeye yer verilmiştir.
Bu durumda, çimentonun bir yapı malzemesi olması ve kalker madeninin de bu yapı malzemesinin hammaddesi olarak kullanılması sebebiyle, davacı şirketin 3213 sayılı Kanunun 9. maddesinde devlet hakkı için öngörülen teşvik uygulamasından yararlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın 2015 yılı hariç diğer kısımlarının bozulması gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.