T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/9828
Karar No : 2023/8883
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Trabzon ili, Sürmene ilçesi, … mahallesi, … ada …, …, …, … ve … parsel sayılı taşınmazları da kapsayan alanda yapılan Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan Sürmene İlçesi Merkez ve Mahalleleri 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planı ve bu planın dayanağı aynı belediye meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ve dava dosyasının incelenmesinden, mevcut nüfus artış hızı dikkate alındığında, üst ölçekli planlarda Sürmene ilçesi için öngörülen nüfusun sorunlu olduğu, dava konusu plan öncesi yürürlükte olan planlara göre dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında nüfus azaltılarak donatı miktarı artırılsa da dava konusu planda eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesisler ile ibadet alanı ile teknik altyapı gibi kullanımlarının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında olduğu, dava konusu 1/5000 ölçekli planda getirilen yol kullanım kararları uygun olmakla birlikte … ada …, … ve … parsel sayılı taşınmazların bir kısmının “konut dışı kentsel çalışma alanları”, … ada … ve … parsel sayılı taşınmazın bir kısmının ise “küçük sanayi alanı” olarak düzenlenmesinin, 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planında kentsel çalışma alanlarının ulaşılabilirliği yüksek bir alanda bütünlük içinde kurgulanması yaklaşımına uygun olduğu değerlendirilmekle birlikte dayanak üst ölçekli planlarda herhangi bir değişiklik yapılmaksızın dava konusu … ve … parsellerin bir kısmının “küçük sanayi alanı” olarak düzenlenmesinin dayanak 1/25.000 ölçekli nazım imar planında düzenlenen “sanayi alanı” kullanım kararına aykırı olduğu, ayrıca dava konusu 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planında …, … ve … parsel sayılı taşınmazların bir kısmının “konut dışı kentsel çalışma alanları” olarak düzenlenmesinin, üst ölçekli plan olan 1/50.000 ölçekli İl Çevre Düzeni Planına aykırı olduğu anlaşıldığından … tarih ve … sayılı meclis kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planının uyuşmazlık konusu … ada, … parsel, … parsel ve … parsel sayılı taşınmaza yönelik kısmı ile … tarih ve … sayılı meclis kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının dava konusu parsellerin tümüne yönelik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, diğer yandan dava konusu … tarih ve … sayılı meclis kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planının … ada … ve … parsellere yönelik kısmının imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olmadığı gerekçesiyle 1/5000 ölçekli nazım imar planının dava konusu parsellerin tümüne yönelik kısmı ile 1/25.000 ölçekli nazım imar planının … ada … parsel, … parsel ve … parsele yönelik kısmının iptaline, 1/25.000 ölçekli planın … ada, … ve … parsellere yönelik kısmı bakımından davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin bölümünün hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf edilen kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Planlama ilkeleri ve imar mevzuatı doğrultusunda 6360 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir belediyesi statüsü kazanan Trabzon ilinde nazım imar planı yapma yetkisi olduğundan söz konusu alanın 1/50.000 ölçekli il çevre düzeni planında 1/25.000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar planında konut dışı kentsel çalışma alanı olarak belirlendiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY
Uyuşmazlık konusu taşınmazların bulunduğu Trabzon ilinin alt ölçekli imar planlarını ve uygulamaları yönlendirici biçimde, kullanımların yer seçimi, büyüklük ve dağılımı ile ilgili mekansal karar ve stratejiler ile makro ölçekte nüfus dağılımı ve yoğunluk kararlarını düzenleyen Ordu-Trabzon-Rize-Giresun-Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliğinin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının … tarih ve … sayılı oluru ile onaylandığı yine alt ölçekli planlara esas olacak şekilde ana ulaşım, sektörel ve mekânsal planlama kararları, gelişme önerileri ile sorunlara müdahale stratejilerini kapsayan Trabzon ilinin tamamını kapsayan 1/50.000 ölçekli İl Çevre Düzeni Planının Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylandığı, askı ilan süresi içinde yapılan itirazların Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla değerlendirilerek 1/50.000 ölçekli İl Çevre Düzeni Planının kesinleştiği, Trabzon ili, Araklı, Sürmene ve Köprübaşı ilçelerinin oluşturduğu 4. alt bölgeye ilişkin olarak hazırlanan 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planının, Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylandığı, dava konusu Trabzon İlçesi Merkez Planlama Bölgesi 1/5.000 ölçekli Revizyon İlave Nazım İmar Planının Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylandığı, davanın davacıya ait taşınmazların bulunduğu alanda Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve bu plana dayanak … tarih ve … sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planın uyuşmazlık konusu parsellere yönelik kısmının iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihindeki yürülükteki şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı yönünden
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın dava konusu … ada, … parsel, … parsel ve … parsele yönelik kısmının iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden
İmar planları genel düzenleyici işlemler olduğundan, bireysel işlemlerden farklı olarak daha ayrıntılı ve uzun hazırlık süreci bulunmaktadır. Planların hazırlanması aşamasına ait olan bu süreçte uyulması gereken ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ile ayrıntılı düzenlemeye konu edilen araştırma, sentez, katılım, projeksiyon nüfus, plan müellifi yeterliliği, plan dili, yürüme mesafesi etki alanı, sosyal teknik altyapı alanı standartları, plan açıklama raporu vb hususlarda planın genelini etkileyen eksiklikler tespit edilmesi halinde parsel bazında üretilen plan kararları hukuka uygun olsa bile, söz konusu eksiklikler nedeniyle imar planının geneli hukuka aykırı hale gelecektir.
Dosyanın ve İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, istatistiki bilgilere göre Sürmene ilçesi kent merkezi nüfusunun artış hızının düşük olduğu, mevcut nüfusun bu yapısının devam etmesi halinde dava konusu planla 2040 yılı için getirilen 72.500 kişilik nüfusa ulaşılmasının mümkün olmayacağı, mevcut nüfus artış hızı ile örtüşmeyen, nüfus artış oranının bu şekilde devam etmesi halinde 2040 yılında ulaşması mümkün olmayacak 72.500 kişilik bir nüfusun sadece üst ölçekli plan kararları dayanak gösterilerek Sürmene ilçesine atanmasının doğru bir planlama yaklaşımı olmadığı, planların kademeli birlikteliği ilkesinin, 1/5000 ölçekli nazım imar planı hazırlanırken dayanak plan kararlarının uygulanmasının imkânsız ya da sorunlu olduğunun tespit edilmesi halinde üst ölçek plan kararının yeniden gözden geçirilmesine imkan tanıdığı, üst ölçekli planda öngörülen nüfusun herhangi bir analiz yapılmadan mevcut plan kararları irdelenmeden kabul edildiği 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planları ölçeğinde doğrudan kabul edilmesi yerine alt ölçekli planlarda yeniden irdelenmesi gerektiği, mevcut nüfus artış hızı dikkate alındığında, üst ölçekli planlarda Sürmene ilçesi için öngörülen nüfusun sorunlu olduğu, dava konusu plan öncesi yürürlükte olan planlara göre dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında nüfus azaltılarak donatı miktarı artırılsa dahi dava konusu planda eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesisler ile ibadet alanı ile teknik altyapı gibi kullanımlarının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında olduğu, bu yönüyle dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının Mekansal Planlar Yapım Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu, uyuşmazlık konusu taşınmazlardan 163 ve 164 parsellere yönelik yapılan değerlendirmede ise dayanak üst ölçekli planlarda herhangi bir değişiklik yapılmaksızın dava konusu … ve … parsellerin bir kısmının küçük sanayi alanı olarak düzenlenmesinin dayanak 1/25.000 ölçekli nazım imar planında düzenlenen sanayi alanı kullanım kararına aykırı olduğu tespitlerine yer verilmiştir.
Dairemizce yapılan değerlendirmede, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı nüfus projeksiyonunun Sürmene ilçesi kent merkezi açısından sorunlu olduğu, bilimsel ve teknik analizler ile desteklenmediği, mevcut nüfusun 4 katına çıkmasını öngören plan yaklaşımına ilişkin kent bütünündeki plan kurgusu doğrultusunda kapsamlı bir çalışma yapılması gerektiği, ancak plan açıklama raporunda bu durumu destekleyecek bir bilgi bulunmadığının karara esas alınan bilirkişi raporunda da tespit edildiği, mevcut nüfus artışına aykırı olarak planlama alanında öngörülen nüfusa göre konut ve donatı alanları düzenlenirken nüfusun gelişme dinamiklerinin dikkate alınmadığı ve donatı alanlarının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirtilen asgari standartların altında kaldığı husususları göz önünde bulundurulduğunda dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olmadığı ve söz konusu aykırılıkların planın genelini etkileyen iptal sebebi olduğu sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen reddine, dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının,1/25.000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmının ONANMASINA,1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmının ise yukarıda yer verilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 04/12/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.