T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/989
Karar No : 2022/4734
DAVACILAR : 1- …
2- …
3- …
DAVALILAR : 1- …
2- … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
Cumhurbaşkanlığı tarafından 17/01/2020 gün ve 31011 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile değiştirilen Akademik Teşvik Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendine "düzenli faaliyet yürüten" ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen "Türkçe dışındaki dillerde" ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
17/01/2020 gün ve 31011 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile değiştirilen Akademik Teşvik Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. Fıkrasının (l) bendine "düzenli faaliyet yürüten" ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen "Türkçe dışındaki dillerde" ibaresinin; haklı beklentileri, öngörülebilirlik ve geriye işlemezlik kurallarına aykırı olarak düzenlenmesi sebebiyle; ilgililerin kazanılmış haklarının ihlal edildiği ileri sürülerek söz konusu maddeye eklenen ibarenin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
Cumhurbaşkanlığı'nın Savunması : Eski düzenleme ile Türkiye'de faaliyet gösteren yayınevlerinin neredeyse tamamının uluslararası yayınevi olarak kabul edildiği, bu değişiklik ile akademisyenler tarafından gerçekleştirilen akademik faaliyetlerin akademik teşvik ödeneğine yönelik değil de bilime katkı sunulması ve ülkemizin bilimsellik düzeyinin artırılmasına çalışmalar olmasının amaçlandığı, Akademik Teşvik Ödeneği'nin salt yayın veya diğer bilimsel çalışma ve etkinliklerin yapılmasıyla kendiliğinden kazanılan bir ödenek olmadığı, yapılan değişiklik ile akademik teşvik ödeneği almak için sektör haline dönüştürülmüş bir piyasa oluşmasının engellenerek bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikteki etkinlikleri fark edip teşvik etmektir. Eski düzenleme ile Türkiye’de beş yıldır faaliyet gösteren tüm yayımevlerinin neredeyse tamamının uluslararası yayınevi olarak kabul edilmesi sonucu doğduğu, bu değişiklik ile akademisyenler tarafından gerçekleştirilen akademik faaliyetlerin akademik teşvik ödeneğine yönelik değil de bilime katkı sunulması ve ülkemizin bilimsellik düzeyinin artırılmasına yönelik çalışmalar olmasının amaçlandığı, bu çerçevede uluslararası yayımevi tanımı koşulunun gerçekten uluslarası olması amacıyla çalışma yapıldığı, tek başına yayın veya etkinlikte bulunmanın sahibine kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş, kazanılmış bir hak sağlamadığı ileri sürülerek dava konusu yönetmelikte hukuka aykırılık bulunmadığı, dolayısıyla istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın Savunması: Yapılan değişikliklerin akademik çalışmaların niteliğinin artırılması amacına yönelik olduğu ileri sürülerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, Cumhurbaşkanlığı tarafından 17/01/2020 gün ve 31011 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile değiştirilen Akademik Teşvik Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendine "düzenli faaliyet yürüten" ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen "Türkçe dışındaki dillerde" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nun "Akademik teşvik ödeneği" başlıklı Ek 4. maddesinin, birinci fıkrasında, "(Ek: 5/11/2014-6564/2 md.) Her bir takvim yılı için, bir önceki yıl, bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikte yurt içinde veya yurt dışında sonuçlandırılan proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent ile çalışmalarına yapılan atıflar, bilim kurulu bulunan uluslararası düzeydeki toplantılarda tebliğ sunma ve almış olduğu akademik ödüller esas alınarak öğretim elemanları için yüz puan üzerinden yıllık akademik teşvik puanı hesaplanır." hükmü; son fıkrasında ise, "Bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almaktadır.
2914 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen maddesine dayanılarak çıkarılan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinin 3. maddesinin 1. fıkrası (l) bendinde “Tanınmış uluslararası yayınevi: En az beş yıldır uluslararası düzeyde düzenli faaliyet yürüten, aynı alanda farklı yazarlara ait en az yirmi kitap yayımlamış ve yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevini ifade eder" şeklinde tanımlanmış iken; bu tanıma dava konusu edilen değişiklik ile “düzenli faaliyet yürüten” ibaresinden sonra gelmek üzere “Türkçe dışındaki dillerde” ibaresi eklenmiştir.
Akademik Teşvik Ödeneğinin belirlenmesinde esas alınan "Akademik Teşvik Puanı"; Yönetmelik ekindeki Faaliyet Hesaplama Tablosu (Tablo 4) uyarınca belirlenen "Faaliyet Puanı" esas alınarak hesaplanmaktadır.
Bu tablonun "YAYIN" kısmında ise, "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış özgün bilimsel kitap"" ve "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış özgün bilimsel kitaplarda bölüm yazarlığı" kriterler ile "Tanınmış uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış özgün bilimsel kitap", "Tanınmış uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış özgün bilimsel kitap Editörlüğü" ve "Tanınmış uluslararası yayınevleri tarafından yayımlanmış özgün bilimsel kitaplarda bölüm yazarlığı" kriterlerine yer verilmiştir.
Akademik çalışmaların niteliğinin artırılması amacıyla yapılan dava konusu düzenlemede hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY
Davacı sendika tarafından; 17/01/2020 tarih ve 31011 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in; 1. maddesi ile; Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (I) bendine "düzenli faaliyet yürüten" ibaresinden sonra gelmek üzere eklenen "Türkçe dışındaki dillerde" ibaresinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun ek 4'üncü maddesidir.
İLGİLİ MEVZUAT
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nun "Akademik teşvik ödeneği" başlıklı Ek 4. maddesinde; "Her bir takvim yılı için, bir önceki yıl, bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikte yurt içinde veya yurt dışında sonuçlandırılan proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent ile çalışmalarına yapılan atıflar, bilim kurulu bulunan uluslararası düzeydeki toplantılarda tebliğ sunma ve almış olduğu akademik ödüller esas alınarak öğretim elemanları için yüz puan üzerinden yıllık akademik teşvik puanı hesaplanır. Akademik teşvik puanı otuz ve üzerinde olanlara, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuru brüt aylık (ek gösterge dâhil) tutarının;
a) Profesör kadrosunda bulunanlar için %100’üne,
b) Doçent kadrosunda bulunanlar için %90’ına,
c) Doktor Öğretim Üyesi kadrosunda bulunanlar için %80’ine, (1)
d) Araştırma Görevlisi kadrosunda bulunanlar için %70’ine,
e) Öğretim Görevlisi (…) (1) kadrosunda bulunanlar için %70’ine, (1)
f) (Mülga: 22/2/2018-7100/15 md.)
aldıkları akademik teşvik puanının yüze bölünmesi suretiyle bulunacak oranın uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda akademik teşvik ödeneği verilir.
Bu madde uyarınca yapılacak ödeme; bu Kanun uyarınca aylık ödendiği sürece ve kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumları tarafından şubat ayının on beşinden itibaren on iki ay süreyle her ayın on beşinde yapılır, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz. İlgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, döner sermaye ek ödemesi, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun yapılan benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz. Bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Bu madde hükümleri, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan öğretim elemanları hakkında da uygulanır. " hükmü yer almaktadır.
14.05.2018 tarih ve 2018/11834 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile düzenlenerek, 27.06.2018 tarih ve 30461 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin 1. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Devlet yükseköğretim kurumları kadrolarında bulunan öğretim elemanlarına yapılacak olan akademik teşvik ödeneğinin uygulanmasına yönelik olarak, bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ve bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususları belirlemektir.", 2. maddesinde " Bu Yönetmelik, 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun ek 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmüne yer verilmiş olup; 3. maddesinde "Tanınmış ulusal yayınevi" en az beş yıldır ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürüten, daha önce aynı alanda farklı yazarlara ait en az yirmi kitap yayımlamış ve yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevi olarak tanımlanmıştır. 7. maddesinin 4. fıkrasında, "Kitapların ISBN, dergilerin ise ISSN numaralarının olması esastır. Kitap yazarlığı, kitap içinde bölüm yazarlığı ve kitap editörlüğü yayıneviyle yapılan sözleşme, yayınevinden ya da editörden gelen davet mektubu gibi evraklarla belgelenmelidir. Kongre, sempozyum, konferans veya benzeri bilimsel etkinlik kitapçıkları ve içeriğinde yayımlanmış bildiriler, yayın kategorisinde değerlendirmeye alınmaz. Sergiler kapsamında hazırlanan küratörlük kitapları ve sınavlar için hazırlanmış soru kitapları değerlendirme dışıdır. Kitaplar ile ilgili değerlendirmelerde kitabın yayımlanma yılı esastır. Bu kapsamda daha önce değerlendirilen bir kitap veya kitap bölümünün yeni baskısı değerlendirmeye alınmaz. Dergilerde yayımlanan makalelerin değerlendirilmesinde ilgili derginin basılmış olması veya elektronik ortamda yayımlanması (Cilt, sayfa ve yıl bilgileri ile künyesi açık bir şekilde sunulmalıdır.) esastır. Diğer uluslararası hakemli dergilerin değerlendirme kapsamında olabilmesi için en az beş yıldır yılda en az bir sayı ile yayımlanıyor olması, derginin editör veya yayın kurulunun uluslararası olması, bilimsel değerlendirme süreci ve bu sürecin nasıl işlediğinin derginin internet sayfasında yer alması ve derginin internet sayfası üzerinden yayımlanmış makalelerin künyelerine ulaşılabilmesi gerekir. Dergilerde editörlük ve editör kurulu üyelerinin değerlendirilmesinde sadece bir editörlük veya editör kurulu dikkate alınır. Ulusal ve uluslararası boyutta performansa dayalı ses ve/veya görüntü kayıtlarının değerlendirilmesinde yayımlanmış olma koşulu aranır" aynı maddenin 9. fıkrasında, "Tebliğlerin sunulduğu etkinliğin uluslararası olarak nitelendirilebilmesi için en az beş farklı ülkeden konuşmacının katılım sağlaması esastır. Tebliğlerin değerlendirilmesinde tebliğin ilgili etkinlikte sunulmuş ve bunun belgelendirilmiş olması (etkinlik programı ve etkinliğe tebliğde ismi yer alan en az bir araştırmacının katılım sağladığını gösterir belge) esastır. Ayrıca değerlendirme için tebliğin elektronik veya basılı olarak etkinlik tebliğ kitapçığında yer alması ve yayımlanmış tam metninin sunulması gerekir..", 8. maddesinde, "(1) Akademik teşvik ödemesi, en yüksek Devlet memuru brüt aylık tutarının; profesör kadrosunda bulunanlar için %100’üne, doçent kadrosunda bulunanlar için %90’ına, doktor öğretim üyesi kadrosunda bulunanlar için %80’ine, araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarında bulunanlar için %70’ine, akademik teşvik puanının yüze bölünmesiyle bulunacak oranın uygulanması suretiyle hesaplanır..." düzenlemeleri bulunmaktadır.
17/01/2020 tarih ve 31011 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. Maddesinde 2914 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen maddesine dayanılarak çıkarılan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinin 3. maddesinin 1. fıkrası (l) bendinde “Tanınmış uluslararası yayınevi: En az beş yıldır uluslararası düzeyde düzenli faaliyet yürüten, aynı alanda farklı yazarlara ait en az yirmi kitap yayımlamış ve yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevini ifade eder" şeklinde tanımlanmış iken; bu tanıma dava konusu edilen değişiklik ile “düzenli faaliyet yürüten” ibaresinden sonra gelmek üzere “Türkçe dışındaki dillerde” ibaresi eklenmiş, 3. maddesinde Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinin 7. maddesinin 4. fıkrasında, "bir kongrede sunulan bildirilerden oluşan kitaplar" değerlendirme dışında bırakılmış, aynı fıkranın devamında, dergilerde editörlüğün değerlendirilmesinde, farklı dergilerde de olsa sadece bir editörlüğün dikkate alınacağı, çok editörlü dergilerde sadece baş editörün teşvik kapsamında değerlendirileceği, şeklinde değiştirilmiş, yine aynı Yönetmeliğin 7. maddesinin 9. fıkrasında, tebliğlerin sunulduğu yurt içinde veya yurt dışındaki etkinliğin uluslararası olarak nitelendirilebilmesi için ….tebliğlerin yarıdan fazlasının Türkiye dışından katılımcılar tarafından sunulmasının esas olduğu, ayrıca etkinliğin uluslar arası niteliğe haiz olup olmadığı hususunda, ödemeye esas teşkil etmek üzere üniversite yönetim kurulu kararının olması gerektiği yolunda kural getirilmiş, 5. ve 6. maddelerinde ise Yönetmeliğin ekinde yer alan (Tablo 4) “Faaliyet Hesaplama Tablosu” da yukarıda belirtilen değişikliklere göre yeniden düzenlenmiş ve bu değişikliklerin yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği öngörülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Davacı tarafından yapılan değişiklikler ile Türkçenin akademik alanda bilim dili olmaktan çıkarıldığı ve Türkiye’deki yayınevlerinin çoğunun bu şartı sağlamalarının imkansız olduğu ileri sürülmekte ise de; makale ve kitap yazma, araştırma yapma, bilimsel toplantılara katılma gibi akademik faaliyetleri meslekleri gereği yapmak zorunda olan akademisyenlere yönelik 14/12/2015 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla ilk olarak 2016 yılı içinde uygulanmaya başlanılan akademik teşvik ödeneğinin akademisyenleri geleceğe yönelik daha nitelikli faaliyetler yapmaya özendirmek amacıyla getirildiği, söz konusu değişiklikler ile uluslararası akademik çalışmaları destekleyerek çalışmaların uluslararası ibaresi kullanılarak değil de gerçekten uluslararası nitelikte olması, böylelikle akademik faaliyetlerin niteliğinin yükselmesi ve akademik çalışmalarda ticari saiklerle hareket edilmesinin önününe geçilmesinin amaçlandığı görülmekte olup, söz konusu değişikliklerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
14/09/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.