T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/9940
Karar No : 2023/3889
TEMYİZ EDENLER : I-(DAVALILAR):
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2-... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II-(DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER):
1-...
VEKİLİ : Av. ...
2-... Odası
KARŞI TARAF (DAVACI) :... Odası ... Şubesi
VEKİLİ :Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 13/11/2014 tarih ve E:2014/1820, K:2014/7190 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Ankara İli, Sincan İlçesi, ... Mahallesi ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar değişikliklerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ile alınan ek raporun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu plan değişikliğine esas bilimsel gerekçelerin oluşmadığı, nazım imar planlarının bütünsel yaklaşımının gereklerini yerine getiren bir planlama süreci ve içeriğine sahip olmadığı ve bu boyutuyla kendisinden önceki planların kararlarını değiştirdiği, imar komisyonu raporu ile saptanmış bulunan eksikliklerinin (güncel jeolojik rapor, güncel kurum görüşleri) giderilmediği, 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında “ağaçlandırılacak alan” kararı ve daha önceki planlardaki rekreasyon ağırlıklı plan kararları, çevre kararları ile bir bütün olarak değerlendirildiğinde, bütüncül bir yaklaşımla belirlendiği, korunması gerekli tarım alanlarına geçişi sağlamak üzere yapılaşma baskılarını azaltıcı nitelikte konut yapılaşma yoğunluklarının seyrek ve çok düşük yoğunluk olarak belirlendiği dava konusu plan değişikliğinin ise orta yoğunluklu yaklaşık 9500 kişilik yeni nüfus önermesi nedeniyle parsel yakınındaki korunması gerekli tarım alanlarında yeni yoğunluk artışı taleplerine olumsuz emsal oluşturacağı, Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünce gerçekleştirilen ihale dokümanlarına göre alanın planlama kararlarının neredeyse tamamının sosyal donatılara (yeşil alan, hastane, idari tesis) ayrıldığı, sadece 54 adet konut (yaklaşık 200 kişilik) yapılabilecek konut alanı kullanımının bulunduğu; ancak önerilen plan değişikliği ile alanın jeolojik yapısı ve yakın çevresinin korunması gereken değerleri (tarım alanları, ekolojik bileşenler, vb) ile uyuşmayan ölçüde nüfus artışının (yaklaşık 9500 kişi) önerildiği; bu açık-yeşil alan kaybını karşılayacak büyüklükte eşdeğer bir kullanımın öneri planda bulunmadığı, değiştirilmesi önerilen 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planında ve daha önceki planlarda taşınmazın açık-yeşil alan sisteminin vazgeçilemez büyüklükte, önemli bir parçasını oluşturduğu ve alanın sunduğu jeolojik yapının gereklerine uygun bir kullanım olduğu, alanın yakın çevresindeki açık-yeşil alanlar ile su sistemlerini bütünleştirici bir nitelik taşıdığı, önerilen orta yoğunluktaki konut işlevinin neden olacağı 9500 kişi ek nüfusun kent bütünü ve yakın çevre bağlamında yol açacağı üstyapı ve altyapı yoğunlaşmasının neden olabileceği kentsel ve çevresel sorunların plan bütününde değerlendirilmediği ve çözülmediği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma dilekçesinde yer verilen iddialara ve itirazların Mahkemece değerlendirilmediği ileri sürülerek dava konusu işlemin iptaline yönelik Mahkeme kararının bozulması gerektiği belirtilmektedir.
Davalı Sincan Belediye Başkanlığı tarafından, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, hazırlanan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin 07/07/2009-06/08/2009 tarihleri arasında ilan edildiği ve itiraz olmadan kesinleştiği, dava tarihi itibarıyla 1/1000 ölçek uygulama imar planının kesin ve yürütülebilir olmadığı ileri sürülerek dava konusu işlemin iptaline yönelik Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil ... tarafından, öncelikle usule ilişkin olarak, davanın açıldığı tarih itibarıyla dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının mevcut olmadığı, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda parselasyon işlemi yapılıp tapu tescillerinin gerçekleştiği, bilirkişi raporuna yapılan itirazların karşılanmadığı, davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, dava konusu taşınmazda 5 adet jeolojik etüd sondaj kuyusu bulunduğu ve Afet İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde onaylanarak dağıtımı yapılan imar planına esas jeolojik etütlere dayalı raporda yamaçlarda çok eğimli alanlarda jeolojik açıdan sakıncalı alan olarak değerlendirilen bölgelerin park alanı olarak planlandığı, dava konusu taşınmazın çevresinde imar parsellerinin bulunduğu ve 1.sınıf tarım arazisi kullanım kararının bulunmadığı, Ankara Valiliği İl Tarım Müdürlüğünün 04.11.2008 tarihli yazısında 01.03.1993 tarihli Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Etüd ve Proje Dairesi Başkanlığının yazısındaki izinlendirme dışında herhangi bir yapılacak işlem bulunmadığının belirtildiği, dava konusu taşınmazın bulunduğu alan Arsa Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından 13.05.2002 tarih ve 24754 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan satış ilanında ve 29.05.2002 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye ilişkin satış şartnamesinde taşınmazın "rekreasyon alanı, idari tesis, kültürel tesis ve konut" kullanımlarında kaldığının belirtildiği, satış gerçekleştikten sonra Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planında taşınmazın tamamında "ağaçlandırılacak alan" kullanım kararı getirildiği söz konusu kararın 01.09.1994 tarihli çevre düzeni planı ve 25.09.1997 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planına aykırı olduğu ve ağaçlandırılacak alan kullanım kararının kamulaştırma nedeniyle kamuya mali yük getireceği, dava konusu plan değişikliğinin daha önceden kazanılmış hakların iadesine ilişkin olduğu belirtilerek dava konusu işlemin iptaline yönelik Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil ... Sanayi Odası tarafından, dava konusu taşınmazın içerisinde 114 adet tapu ile toplam 173.375 m2 alanın maliki olduğunu, sanayi bölgelerinin bulunduğu dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede sanayi bölgelerine hizmet etmek amacıyla konut ihtiyacının karşılanması amacıyla taşınmazların satın alındığı alanda konut alanı ihtiyacının doğduğu, öncelikle müdahale talebinin kabulü ile dosyadaki bilirkişi raporunun günümüz gerçeklerinden uzak olduğu, bilirkişi raporunun genel ifadeler içerdiği, yeni bir rapor alınması gerektiği belirtilerek dava konusu işlemin iptaline yönelik Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra müdahale isteminde bulunan ... Sanayi Odasının uyuşmazlık konusu 209 parselin bulunduğu alanda dava konusu işlemlerden sonra yapılan parselasyon işlemi neticesinde oluşturulan birden fazla imar parselinin maliki olması nedeniyle, açılan davanın sonucuyla yakından ilgili olduğu anlaşıldığından, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin atıfta bulunduğu Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili maddeleri uyarınca davalı idare yanında davaya müdahale isteminin kabulüne karar verilerek işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu Ankara İli, Sincan İlçesi, ... Mahallesi ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 01.09.1994 tarihli Temelli-Malıköy Nazım İmar Planında Ağaçlandırılacak alan ve seyrek yoğunlukta gelişme alanında kaldığı,29.05.1997 tarihli 1/25.000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda rekreasyon alanı (jeolojik yönden sakıncalı alanlar) ve seyrek yoğunlukta gelişme konut alanında kaldığı belirlenen alanın Arsa Ofisi Genel Müdürlüğünün 13.05.2002 tarih ve 24754 sayılı Resmi Gazetede ilan edilen satış ilanında ve 29.05.2002 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye ilişkin satış şartnamesinde satışa sunulan toplam 5.035.398,91 m2 yüzölçümlü ve ... parselden oluşan taşınmazlar arasındaki ... parsel sayılı taşınmazın "rekreasyon alanı, idari tesis, kültürel tesis, konut kullanımında kaldığının belirtildiği, anılan ihale neticesinde davalı yanında müdahil ...Merkez Birliği adına 08.07.2002 tarihinde tapu tescillerinin gerçekleştiği, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı ile uyuşmazlık konusu taşınmazın tamamının ağaçlandırılacak alan olarak belirlenmesi üzerine ... Birliği tarafından Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına 05.11.2008 tarihli dilekçe ile 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı ile 1/5000 ölçekli Nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifinde bulunulması üzerine Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan ... tp. ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/25.000 ölçekli nazım imar planı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar değişiklikleri ile taşınmazın ağaçlandırılacak alan kullanım kararının kaldırılması üzerine ... Odası ... Şubesi tarafından bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun Büyükşehir Belediyesinin görev, yetki ve sorumluluklarını düzenleyen 7/b maddesinde; “Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak.” büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince, Mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunun ve dava dosyasının birlikte incelenmesinden; uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin geçmişten bugüne kadarki plan kararları incelendiğinde anılan taşınmazın, 01.09.1994 tarihli Temelli-Malıköy Nazım İmar Planında ağaçlandırılacak alan ve seyrek yoğunlukta gelişme alanında kaldığı,29.05.1997 tarihli 1/25.000 ölçekli nazım imar planı revizyonunda rekreasyon alanı (jeolojik yönden sakıncalı alanlar) ve seyrek yoğunlukta gelişme konut alanında kaldığı,29.05.2002 tarihli Arsa Ofisi tarafından taşınmaz mal satış ihalesiyle uyuşmazlık konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında rekreasyon alanı, idari tesis, konut alanı kullanımında kaldığı belirtilerek ... Birliğine(...) satıldığı,16.02.2007 tarihli 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planında uyuşmazlık konusu taşınmazın tamamının ağaçlandırılacak alan kullanımına alındığı, dava konusu Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan ... tp. ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin yapılan değişiklikle alandaki ağaçlandırılacak alan kullanım kararı kaldırılarak 1/25.000 ölçekli nazım imar planında orta yoğunlukta gelişme konut alanı, 1/5000 ölçekli nazım imar planında orta yoğunlukta konut alanı ,kentsel çalışma alanı, açık ve yeşil alan, kentsel sosyal altyapı alanı, kentsel teknik altyapı alanı öngörüldüğü ve 1/1000 ölçekli uygulama imar değişiklikleri ile de 1/5000 ölçekli nazım imar planı kararları doğrultusunda fonksiyonlar belirlenerek konut alanlarında emsal 0,75, yapı yüksekliği hava mania koşullarına bağlı olarak serbest, kentsel çalışma alanlarında emsal 0,60 maksimum yapı yükselikliği hava mania koşullarına göre serbest olarak düzenlendiği, ticari rekreasyon alanlarında yapılacak yapılar sayıldıktan sonra minimum parsel büyüklüğünün 3000 m2 olduğu belirtilerek emsal 0.10 yükseklik 6.50 metre olarak kentsel sosyal altyapı alanlarında emsal 0,60 yükseklik serbest olarak belirlendiği, kentsel altyapı alanlarında 15 metre,10 metre ve 7 metre genişliğinde yolların belirlendiği ve otopark alanının parsellerin içerisinden karşılanacağının öngörüldüğü anlaşılmıştır.
Mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporundaki tespitlerin aksine uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanda Afet İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde onaylanarak dağıtımı yapılan imar planına esas jeolojik etütlere göre planlama kararlarının geliştirildiği, dava konusu plan paftalarının incelenmesinden de plan lejantında yapı yasağı ya da sınırlama getirilen alanların ,jeolojik açıdan uygun alanların, jeolojik açıdan önemli alanların, jeolojik açıdan yerleşime uygun olmayan alanların belirlendiği ve bu alanların genel itibarıyla park alanı olarak gösterildiği görülmektedir.
Öte yandan dava konusu planların hazırlık aşamasında ...tarafından Ankara Valiliği İl tarım Müdürlüğüne yapılan başvuruda uyuşmazlık konusu taşınmaza Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Etüt ve Proje Dairesi Başkanlığının 01.03.1993 tarihli yazısı ile izinlendirme yapıldığı, 19.07.2005 tarih ve 25880 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5403 Toprak Koruma ve Arazi kullanımı Kanununa istinaden yapılacak bir işlem olmadığının 04.11.2008 tarihli yazı ile belirtildiği, bilirkişilerin korunması gerekli tarım alanlarına geçişi sağlamak üzere yapılaşma baskılarını azaltıcı nitelikte konut yoğunluklarının seyrek ve çok düşük yoğunluk olarak belirlendiği görüşünün aksine dosyada bulunan plan paftalarının incelenmesinden de dava konusu plan değişikliğinin sınırları dışında kalan ve taşınmazın bitişiğindeki bölgenin planlı olduğu ve anılan bölgedeki taşınmazlara çeşitli fonksiyonlar verildiği hava fotograflarının incelenmesinden de yer yer yapılaşmaların mevcut olduğu tespit edilmiştir.
Bununla birlikte uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin planlama süreci incelendiğinde 16.02.2007 tarihli 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planının onaylanmasından önce alanda imar planı kararlarıyla, taşınmaza çeşitli fonksiyonlar verildiği ve kısmen yapılaşmanın gerçekleştiği Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı ile alanın tamamının yapılaşma dışı bırakılarak ağaçlandırılacak alan olarak planlandığı, oysaki 29.05.2002 tarihli Arsa Ofisi taşınmaz mal satış ihalesiyle uyuşmazlık konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında rekreasyon alanı, idari tesis, konut alanı kullanımında kaldığı belirtilerek satışa çıkarılırken sadece kooperatifler,kooperatif birlikleri ve sosyal yardımlaşma kurumları gibi konut üretmek üzere teşkilatlanmış kurum ve kuruluşların satış ihalesine katılabilmesine imkan verildiği bu doğrultuda taşınmazın ... Birliğine(..) satıldığı göz önünde bulundurulduğunda mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak dava konusu planların kademeli birlikteliği ilkesine uygunluğu, arazi ve toprak yapısı dikkate alındığından yapılaşmaya açılmaması gereken alanların yapılaşmaya açılıp açılmadığı ve hangi fonksiyonların verildiği, planlama alanı içerisinde verilen foksiyonların yer seçimi ve büyüklüğü, alanda yaşayacak nüfusun kullanımına ihtiyaç duyduğu sosyal donatı ve teknik altyapı alanlarının büyüklüğü ve yeterliliği ile taşınmazın çevresindeki yapılaşma durumu birlikte değerlendirilerek ulaşılacak sonuca göre yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu işlemin iptaline ilişkin verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı ve davalı yanında müdahillerin temyiz isteminin kabulüne,
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 13/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.