T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/10060
Karar No : 2023/7495
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- … 2- …
3- … 4- …
5- … 6- …
7- … 8- …
9- … 10- …
11- … 12- …
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Belediye Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Siirt ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik Siirt Belediye Meclisinin … tarih, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ve bu değişikliğe istinaden verilen … tarih, … sayılı yapı ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Siirt İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyasındaki bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parseli kapsayan alanda yapılan imar planı değişikliğine ilişkin işlemin, planlama esasları, şehircilik ilkelerine, üst ölçekli planlara uygun olduğu, plan değişikliğine uygun olan ve taban alanına göre bodrum+7 katlı yapının yapılabileceği hususu göz önüne alındığında buna uygun düzenlenen yapı ruhsatı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Dava konusu taşınmazın üzerinde bulunan yapı nedeniyle kendi binalarının bir cephesinin tamamen kapandığı, gündelik hayatlarının olumsuz etkilendiği, imar mevzuatına aykırı olarak plan değişikliği yapıldığı ve buna dayanarak yapı ruhsatı verildiği, 16 parsel sayılı taşınmazda bulunan binalarının 1999 yılında yürürlükte olan ayrık nizam yapılaşma koşullu imar planına ve bu doğrultuda verilen yapı ruhsatına uygun olarak inşa edildiği, 2006 yılında yapılan plan revizyonları sonrası bölgeye bitişik nizam yapılaşma koşulu getirildiği, 16 parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın inşa edildiği tarihte yürürlükte bulunan imar planları ve yapılaşma koşulları incelenmeden bilirkişi raporu düzenlediği ve Mahkemece eksik inceleme sonucu davanın reddine karar verildiği, dava konusu taşınmaz maliki lehine düzenleme yapıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Siirt ili, Merkez, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza komşu … ada, … parsel sayılı taşınmazın ön ve arka cephelerden mevcut hiza, … parsel sayılı taşınmaza bitişik, dini tesis alanına 2 metre çekme mesafeli bitişik nizam 7 kat yapılaşma koşullu konut alanına alınmasına ve değişiklik sonucu yapı inşaat alanında artış meydana geleceğinden artan yoğunluk nedeniyle ihtiyaç duyulan 640 m2'lik sosyal ve teknik altyapı alanına karşılık … Mahallesi … ada, … parsel sayılı taşınmazdan 768 m2 terk edileceğine yönelik Siirt Belediye Meclisinin … tarih, … sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylandığı, davacılar tarafından 18.09.2018 tarihinde anılan belediye meclis kararına yapılan itirazın Siirt Belediye Başkanlığınca 18.10.2018 tarihinde reddedildiği, akabinde dava konusu değişikliğe dayanılarak … ada, … parsel sayılı taşınmaz için … tarih, … sayılı yapı ruhsatının düzenlediği, bunun üzerine Siirt Belediye Meclisinin … tarih, … sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile bu değişikliğe dayanılarak verilen … tarih, … sayılı yapı ruhsatının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihindeki yürülükteki şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından dosyaya sunulan ve 30.11.2018 tarihinde kayda giren savunma dilekçesinden, davacılara ait … ada … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan binanın 1999 yılında düzenlenen yapı ruhsatına aykırı olarak inşa edildiğinin belirtildiği, yine Mahkeme kararına esas alınan bilirkişi raporunda davacılara ait … ada, … parsel sayılı taşınmaza düzenlenen yapı ruhsatı ve ruhsat ekleri incelendiğinde … sayılı parselin uyuşmazlık konusu … ada, … parsel sayılı taşınmazla aralarında bırakılması gereken çekme mesafelerine uyulmadan bitişik olarak yapılaştığı, bu cepheye pencere açtığı ve çıkma yaptığının fotograflardan ve aplikasyon krokisinden anlaşıldığı, davacıların almış olduğu yapı ruhsatına uygun olarak yapılarını inşaa etmedikleri yönünde tespit ve değerlendirmelerde bulunulduğu görülmüştür.
Buna karşılık, davalı idarenin savunma dilekçesinde ve bilirkişi raporunda davacılara ait taşınmazın üzerinde bulunan yapının ruhsata aykırı olarak inşa edildiğini ortaya koyacak somut bir tespite yer verilmediği, davalı idarece yapı ruhsatına aykırı inşa edildiği belirtilen yapı yönünden İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yapı tatil tutanağının düzenlenip düzenlenmediği bu doğrultuda bir yıkım kararı alınıp alınmadığı veya imar para cezası verilip verilmediğine ilişkin diğer bir ifade ile anılan yapının ruhsata ve dayanak 1/1000 ölçekli uygulama imar planına aykırılığının somut olarak belirlenmesine ilişkin idari bir işlem tesis edildiğine yönelik dosyada herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanmamıştır.
Öte yandan, davacıların dava ve temyiz başvuru dilekçelerinden; bitişik nizam yapılaşma koşulunun bölgeye 2006 yılında kabul edilen imar planı revizyonu ile getirildiği, taşınmazları üzerinde bulunan yapının 1999 tarihli yapı ruhsatına ve dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planında belirtilen ayrık nizam yapılaşma koşuluna uygun olarak inşa edildiği ve davalı idare tarafından gerekli denetimler yapıldıktan sonra ruhsata aykırılık olmadığından taşınmazlarına yapı kullanım izni verildiğinin ileri sürüldüğü görülmektedir.
Bu doğrultuda, … ada, … parsel sayılı taşınmaza verilen … tarih, … sayılı yapı ruhsatının dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının paftaları, lejantı ve plan notlarının Mahkemece getirtilerek davacının iddiaları kapsamında … ada, … parsel sayılı taşınmazda bulunan binanın hangi koşullarda yapılaştığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Bunun birlikte, davalı idarece, yapı ruhsatına aykırı inşa edildiği belirtilen davacıya ait yapı yönünden İmar Kanununun 32. maddesi veya 42. maddesi uyarınca idari bir işlem tesis edilmemiş ise; bitişik nizamda inşa edilen davaya konu taşınmazın üzerinde bulunan yapının Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin ilgili maddeleri uyarınca düzenlenen çekme mesafelerine uygun inşa edilip edilmediğinin tüm komşu parseller açısından araştırılması, davaya konu işlemde yer verilen sosyal ve teknik altyapı alanı olarak terk edilecek … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın söz konusu sosyal ve teknik altyapı alanı ihtiyacını karşılamaya yönelik uygun yer seçimi, erişilebilirliği, yüz ölçümü, arazinin fiziki özellikleri (eğim gibi) yönünden uygun olup olmadığının araştırılması gerekmektedir.
Bu durumda, Mahkemece yukarıda yer verilen hususlar hakkında yeni oluşturulacak bilirkişi heyetiyle yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı olarak verilen temyize konu kararda isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/10/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.