T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1028
Karar No : 2022/4839
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Başkanlığı-…
(… Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Elektrik Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket adına, ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamelerine dayanılarak 2016/Ocak-Aralık, 2017/Ocak-Temmuz dönemleri için tahakkuk ettirilen katma değer vergisi, damga vergisi ve hesaplanan gecikme faizinin kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlığın çözümlenebilmesinin, … Grup Mühendislik Prj. Elekt. İnş. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı vergi tekniği raporunda yer alan tespitlerin irdelenmesine bağlı bulunduğu, anılan vergi tekniği raporunda yer alan tespitlerin değerlendirilmesinden, mükellefin yalnızca sahte fatura ticaretinde bulunduğunun ve düzenlediği tüm faturaların sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge olduğunun ihtimal ve varsayımdan öte somut ve inandırıcı delillerle ortaya konulmadığı, faturaların ilgili bulunduğu, hiçbir ticari faaliyetinin olmadığını ve yalnızca sahte fatura düzenlediğini tevsik edici mahiyette bir belge dosyaya sunulmadığı, dolayısıyla davacı ile sahte fatura ticareti işi ile iştigal ettiği ileri sürülen adı geçen şirket arasındaki ticari ilişkinin mevcudiyeti ve boyutları hususunda eksik incelemeye dayanılarak tanzim edilen rapor esas alınarak, bu mükelleften alınan faturalara isabet eden tutarların düzeltilmesine ilişkin davalı idarenin bildirimi üzerine ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamelerine istinaden yapılan dava konusu tahakkuklarda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, tahakkukların iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacının sahte belge düzenleme fiilini gerçekleştiren firmadan alım yaptığının tespiti üzerine, davacıdan durum hakkında açıklama yapması veya bu faturaları beyanlarından çıkarmasının istenildiği, davacının düzeltme beyannamesi vermeyi tercih ettiği, kanuni süresi geçtikten sonra verilen beyannameler üzerine re'sen vergi tarh edilmesinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 371. maddesinde düzenlenen pişmanlık ve ıslah benzeri bir müessese olduğu, mükellef hakkında idarece yapılan tespitle mükellefin daha önceki beyanını düzeltmesi istenildiği ve vergi incelemesi üzerine daha az ceza alma imkanı tanındığı ve yapılan işlemlerin hukuka aykırı olmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket adına, ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamelerine dayanılarak 2016/Ocak-Aralık, 2017/Ocak-Temmuz dönemleri için tahakkuk ettirilen katma değer vergisi, damga vergisi ve hesaplanan gecikme faizinin kaldırılması istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 30. maddesinin 1. fıkrasında re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi inceleme yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması şeklinde tanımlandıktan sonra aynı maddenin 2. fıkrasının 4 numaralı bendinde, defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikaların, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısıyla ihticaca salih bulunmaması hali re’sen tarh nedeni olarak kabul edilmiş olup, aynı kanunun 134. maddesinde de vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak tespit etmek ve sağlamak olduğu düzenlenmiştir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29. maddesinde, mükelleflerin, yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, faaliyetlerine ilişkin olarak kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri hükme bağlanmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3/B maddesinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelerin gerçek mahiyetinin yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği ve iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfetinin bunu iddia eden tarafa ait olduğu belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda metni verilen Kanun maddelerinin değerlendirilmesinden de görüleceği gibi; yükümlülerin mal alışları nedeniyle yüklendiği katma değer vergilerinin, indirim ve iade konusu yapılabilmesi için faturaların gerçek bir mal alım satımı karşılığı düzenlenmesi gerekmektedir.
Vergilendirme işlemi yapılırken, kanuna uygun biçimlendirilen muamelelerin bu biçimselliğinin ötesine geçilerek, muamelenin tarafları arasında oluşan maddi ve hukukî ilişkinin gerçek mahiyetinin araştırılması gerekmektedir. Kanun, gerçek mahiyetin ortaya çıkarılmasında, yemin hariç her türlü delile izin vermiştir. Bu deliller, tarafların ikrarı, vergiyi doğuran olayla ilişkisi doğal ve açık bulunan tanık ifadesi, muamelenin taraflarının ekonomik ve ticari konumları, iş yerlerinin durumu, arandığında bulunup bulunamamasına ilişkin tespitler olabilir.
Gerçekleşmemiş teslim ve hizmetler dolayısıyla katma değer vergisi ödenmesi ve bunun sonucu olarak da bir vergi indirimi veya iadesi söz konusu olamayacağından, vergi indirimine veya iadesine dayanak teşkil eden faturaların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı ortaya konulmalıdır.
Davacı adına fatura düzenleyen; … Grup Mühendislik Prj. Elekt. İnş. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti'nden hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı vergi tekniği raporunda; mükellefin "Bina projelerine yönelik mühendislik ve danışmanlık" faaliyeti ile iştigal etmek üzere 14/06/2011 tarihinde işe başladığı, mükellefiyetinin 31/10/2017 tarihi itibariyle re'sen terkin ettirildiği, sahte belge düzenleme incelemesi kapsamında re'sen terk olması nedeniyle, kurum temsilcisi …'in ikamet adres bilgisine ulaşılamadığından defter ve belge isteme yazısının gönderilemediği, incelemenin mükellefin tarh dosyası, yönetim bilgi sistemleri kayıtları ve harici doneler üzerinden yapıldığı, şirketin kurulumundan itibaren ortaklık bilgilerinde değişiklikler olduğu, ancak …'in ortaklığının ve şirket müdürlüğünün devam ettiği, tarh dosyasının tetkikinde, 2016 yılı yasal defterlerinin çalındığına ilişkin dilekçe verildiği, 27/10/2016 tarihli yoklamada; 20 m2 ofiste mükellef kurumun faal olduğu, ofisin mülk sahibi … tarafından aylık net 300-TL'ye kiralandığı, 32 adet işçisinin şantiyelerde olduğu, merkezde kayıtlı 5 adet pos cihazı olduğu, demirbaş olarak bir adet büro bir takımı olduğu, 30/06/2016 tarihli yoklamada, binada …numaranın olmadığı ve firmanın tanımadığının komşular tarafından beyan edildiği, 16/11/2017 tarihli yoklamada, adresin mesai saatlerinde kapalı olduğu, 16/11/2017 tarihli mükellef kurumun temsilcisinin ikametgah adresinde yapılan yoklamada hiç tanımadığının site yönetimi personeli tarafından beyan edildiği, 28/04/2017 tarihinde yapılan yoklamada, kapının kapalı olduğu, sorulduğunda ödevlinin adresindeki faaliyetine devam ettiği, doğuda şantiyelerinin olduğu ve nadiren ofise geldiğinin beyan edildiği, 13/11/2017 tarihli yoklamada adrese gidildiği, adresin mesai saatlerinde kapalı durumda olduğunun tespit edildiği, 2016 yılında kurumlar vergisi beyannamesini verdiği ve 87.065,82 TL kar bildirdiği, 2017 yılı kurumlar vergisi beyannamesini vermediği, kurum geçici vergisi beyannamelerini verdiği 2017/Nisan dönem beyannamesini vermediği, 2016 ve 2017 yılı katma değer vergisi beyannamelerini verdiği, vadesi geçmiş toplam vergi borcunun 21.021,31-TL olduğu, mükellef kurum dilekçe ile 2016 yılı yasal defterlerinin çalındığını bildirmiş ise de, bu hususta zayi belgesi veya kesinleşmiş mahkeme kararının bulunmadığı, kurum adına kayıtlı 2016 ve 2017 yıllarında iki adet otomobil, bir adet kamyonet ve bir adet panel van bulunduğu, mükellefin Ba-Bs analiz sorgulamasına göre, 2016 hesap döneminde 80 fatura ile toplam 16.848.509,00-TL tutarında mal/hizmet alım bildirimi beyan ettiği, şirkete mal/hizmet satışı bildiren firmaların 31 fatura ile toplam 2.841.855,00-TL tutar beyan ettikleri, 2016 döneminde 162 fatura ile toplam 20.536.247,00-TL tutarında mal/hizmet satım bildirimi beyan ettiği, mükelleften mal/hizmet alım bildiren firmaların 144 fatura ile toplam 20.269.121,00-TL beyan ettikleri, 2017 döneminde toplamda 121 adet fatura ile 23.126.434,00-TL tutarında mal/hizmet alım bildirimi beyan ettiği, mükellef kurumun 2016 yılı Bs beyannamesinde yer alan mükellefler nezdinde yapılan karşıt tespitlerde, … ifadesinde; … diye biriyle muhatap olduklarını, malları kendilerinin getirdiğini, malın eksik geldiğini, karşılığında çek verdiklerini, çek karşılıksız çıktığı için mahkemelik olduklarını, bu firmaya borçları olduğunu beyan ettiği, bankacılık işlemlerine ilişkin yapılan incelemede, çeşitli bankalardan gelen karşılıksız çeklere ilişkin bilgiler olduğu tespitlerine yer verildiği ve mükellef kurumun 01/01/2016 tarihinden itibaren herhangi bir mal ve hizmet teslimi olmaksızın komisyon karşılığı sahte fatura düzenlediği hususlarının belirtildiği görülmüştür.
Yukarıda yer alan tespitlerin değerlendirilmesinden, davacıya fatura düzenleyen mükellefin beyan ettiği ticaret hacmini sağlayacak nitelikte bir organizasyona sahip olmaması, şirket nezdinde muhtelif tarihlerde yapılan yoklamalarda adresin kapalı olduğu, firmanın tanınmadığının tespit edildiği, yüksek tutarlı katma değer vergisi matrahı beyan edilmesine karşın düşük miktarlı ödenecek vergi çıkması ve buna rağmen sadece cüzi miktarda ödeme yaptığı, Ba-Bs formları arasında uyumsuzluk olduğu ve mal ve hizmet alım-satımı yönünde beyanı görülmeyen kişi ve kurumlarla arasında yüksek tutarlı para hareketi olduğu, Sosyal Güvenlik Kurumuna prim borcu olmasına karşın herhangi bir ödeme yapılmadığı görüldüğünden, anılan mükellef tarafından düzenlenen faturaların gerçek bir mal alışverişine dayanmayan, sahte faturalar olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davacı adına 2016 yılına ilişkin defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca tüm katma değer vergisi indirimleri reddedilmek suretiyle yapılan cezalı tarhiyata karşı açılan davanın kısmen kabul kısmen reddine ilişkin karara yönelik istinaf başvurularının … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesince verilen E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği ve anılan kararın Dairemizin E:2021/2015, K:2022/4838 sayılı kararıyla bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi yönünden onandığı, 2017 yılına ilişkin olarak … Grup Mühendislik Prj. Elekt. İnş. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti'nden alınan faturalar nedeniyle yapılan cezalı tarhiyata karşı açılan davanın kabulüne ilişkin karara yönelik istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesince verilen E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği ve anılan kararının Dairemizin E:2021/4310, K:2022/4836 sayılı kararıyla bozulduğu görüldüğünden yeniden verilecek kararda bu hususların da değerlendirilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın …Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 18/10/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.