T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/10306
Karar No : 2022/11568
DAVACILAR : 1- … 4- …
2- … 5- …
3- … 6-…
VEKİLLERİ : Av. …
DAVALILAR :1- …
2- .. Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : OSB TM - Gölköy DM Enerji Nakil Hattının yapımı amacıyla, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından hat güzergahına isabet eden taşınmazlarda pilon ve trafo binası yerlerinin mülkiyet şeklinde, hat emniyet sahalarının ise irtifak kurulmak suretiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 22/10/2020 tarih ve 31282 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 21/10/2020 tarih ve 3105 sayılı Cumhurbaşkanı kararının Kastamonu İli, Merkez İlçesi, …Köyü, …ada, …parsel sayılı taşınmazın 1.274,56 m²’lik kısmı yönünden iptali istenilmektedir.
DAVACILARIN İDDİALARI :
Dava konusu acele kamulaştırma kararı ile isabet ettiği taşınmazlarının kullanılamaz hale geldiği, söz konusu arazilerin tarım arazisi olduğu, acele kamulaştırma usul ve şartlarının oluşmadığı, dava konusu işlemin konu, sebep ve amaç yönlerinden hukuka aykırı olduğu öne sürülmüştür.
Dava konusu işlemin iptali gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
Öncelikle, usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı, görev yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği öne sürülmüştür.
Dava konusu acele kamulaştırma işleminin ve dayanağı olan kamu yararı kararı ve kamulaştırma kararının yürürlükteki mevzuata ve kanunlara uygun alınmış olduğundan davacının iddialarının asılsız olduğu herhangi bir hukuki dayanağı olmadığı, mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla sınırlandırıldığı ve dava konusu işlemde herhangi bir hata veya eksiklik bulunmadığı hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin davacılardan … açısından iptali, diğer davacılar açısından incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI … DÜŞÜNCESİ :
Dava, Kastamonu İli, Merkez İlçesi, … Köyü, …ada, …parsel sayılı taşınmazın bir kısmının Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından "OSB TM - Gölköy Enerji Nakil Hattı"nın yapımı kapsamında Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 22.10.2020 günlü, 31282 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 21.10.2020 günlü, 3105 sayılı Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemin iptali istemiyle birden çok davacı tarafından açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 13/09/2021 günlü, E:2021/7309, K:2021/9375 sayılı kararıyla, davacıların farklı taşınmazlara sahip olmaları durumunda her bir taşınmaz için taşınmaz sahipleri tarafından ayrı ayrı dava açılması gerektiği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddedilmesi üzerine, yenileme dilekçesi ile …ada, …parsel sayılı taşınmaz yönünden taşınmazın paydaşları tarafından bakılmakta olan davanın açıldığı, ancak davacılardan sadece …'nin ilk dava dilekçesinde yer aldığı, diğer davacıların adlarının ise ilk defa yenileme dilekçesinde yer aldığı anlaşılmakta ise de, yenileme dilekçesinde yer alan …, …, …, … ve …'in taşınmazın paydaşı oldukları gözönünde bulundurulduğunda, adil yargılanma hakkı ve hak arama özgürlüğü ilkeleri kapsamında anılan kişilerin davacı olarak kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, adı geçen davacılar açısından davanın süresinde açılıp açılmadığının belirlenmesinde yenileme dilekçesinin verildiği tarihin esas alınması gerekmektedir.
İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarında genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.
Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanı kararlarının Resmi Gazete'de yayımlanması ilgililere tebliğ hükmünde olmadığından acele kamulaştırmaya ilişkin işlemlerin Anayasada yer alan temel hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkını kısıtlayıcı nitelikte bireysel işlem olması karşısında otuz gün içinde dava açılacak idarenin gösterilmesi suretiyle ilgiliye tebliğ edilmesi, Anayasada güvence altına alınmış olan hak arama özgürlüğünün de gereğidir.
Bu çerçevede, muhatapları açısından subjektif ve kişisel nitelikte olan acele kamulaştırma kararlarının, usulüne uygun yazılı bildirimi üzerine otuz gün içinde veya öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği, bu durumda 2577 sayılı kanunun 20/A maddesinin uygulanamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
Buna göre olayda, uyuşmazlığa konu acele kamulaştırma kararının davacılara tebliğ edilmediği, bu karara dayanılarak asliye hukuk mahkemesinde el koyma istemiyle açılan davada, … Asliye Hukuk Mahkemesince taşınmazın bir kısmına el konulmasına ilişkin olarak verilen … günlü, E:… D. İş, K:… sayılı kararın 24.06.2021 tarihinde tebliği üzerine dava konusu işlemin öğrenildiğinin dava dilekçesinde belirtildiği, 26.07.2021 tarihinde verilen ilk dava dilekçesine göre davanın yasal süresi içerisinde açıldığının anlaşılmasına karşın, bu dilekçede isimleri yer almayan …, …, …, … ve … açısından 16.11.2021 tarihinde verilen yenileme dilekçesine göre davanın yasal süresinde açılmamış olduğu anlaşılmakla, adı geçen davacılar yönünden süre aşımı nedeniyle işin esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Davacılardan … yönünden;
Anayasa'nın 13. ve 35. madde hükümleri uyarınca mülkiyet hakkının kamu yararı amacıyla Anayasa'ya uygun olarak yasayla sınırlandırılması mümkündür. Ancak buna ilişkin düzenlemeler öncelikle kamu yararına dayanmalıdır.Ülkemizin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 Nolu Protokolüyle de mülkiyet hakkı bir insan hakkı olarak kabul edilmiş ve bu hakkın orantılılık ilkesi çerçevesinde kamu yararı gözetilerek sınırlandırılabileceği ifade edilmiştir. Buna göre, bir taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının kamulaştırma yolu ile kaldırılması (mülkiyetin el değiştirmesi) kamu yararının karşılanması zorunluluğunun özel mülkiyet hakkının korunmasından üstün tutulması şartına bağlıdır. Bu çerçevede, 2942 sayılı Yasanın 27. maddesi incelendiğinde, kamulaştırma işlemlerinde öngörülen yöntemlerin bir kısmının uygulanmayarak taşınmaza acele el konulabilmesi yolu istisnai olarak başvurulabilecek bir yöntem olarak düzenlendiğinden, madde hükmü ile üç durumda acele kamulaştırma yolu ile taşınmaza el konulmasına olanak tanınmıştır. Bu koşullardan ikisi Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya özel kanunlarda öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olması halleri şeklinde açıkça sayılmak suretiyle üstün kamu yararının ve kamu düzeninin korunmasının gerçekleştirilmesi amacıyla acele kamulaştırma yoluna gidilebileceği belirtilmiştir. Bu kapsamda üçüncü koşul olan aceleliğine Bakanlar Kurulunca karar verilebilmesi için de kamu yararı ve kamu düzenine ilişkin olma halinin maddede yer alan diğer iki koşula paralel nitelik taşıması gerekmektedir.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan şekliyle Kamulaştırma başlıklı 19. maddesinin 1. fıkrasında: "Elektrik piyasasında üretim veya dağıtım faaliyetlerinde bulunan önlisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişilerinin, önlisans ve lisansa konu faaliyetleri için gerekli olan kişilerin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlara ilişkin kamulaştırma talepleri Kurum tarafından değerlendirilir ve uygun görülmesi hâlinde Kurul tarafından kamu yararı kararı verilir. Söz konusu karar çerçevesinde gerekli kamulaştırma işlemleri 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda belirtilen esaslar dâhilinde üretim faaliyetlerinde bulunan önlisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişileri için Maliye Bakanlığı, dağıtım faaliyetlerinde bulunan lisans sahipleri için TEDAŞ tarafından yapılır. Bu durumda kamulaştırma bedelleri ile kamulaştırma işlemlerinin gerektirdiği diğer giderler kamulaştırma talebinde bulunan önlisans veya lisans sahibi tüzel kişi tarafından ödenir." kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, … A.Ş. adına verilen 13.03.2013 tarihli dağıtım lisansı kapsamında, TEDAŞ Genel Müdürlüğü tarafından onaylanan kamulaştırma planlarına göre belirlenen OSB TM - Gölköy Enerji Nakil Hattı güzergahına rastlayan Kastamonu ili sınırları dahilindeki taşınmazların kamulaştırılabilmesi amacıyla Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun … günü, … sayılı kararıyla kamu yararı kararı ve TEDAŞ Yönetim Kurulunun …günlü, … sayılı kararıyla kamulaştırma kararı alındığı, enerji nakil hattının askeri ve eğitim amaçlı tesislerin enerji ihtiyacını karşılaması ile birlikte ilerleyen yıllarda bölgenin imara açılması durumunda yeni yerleşim yerlerinin de ihtiyacının karşılanması gerekeceğinden proje kapsamında kalan taşınmazlarda ihtiyaç duyulan pilon ve trafo binası yerlerinin mülkiyet şeklinde, hat emniyet sahalarının ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğünce acele kamulaştırılmasına ilişkin dava konusu Cumhurbaşkanı kararının alındığı, … Asliye Hukuk Mahkemesinin … günlü, E:… D. İş, K:… sayılı kararıyla uyuşmazlığa konu taşınmazın bir kısmına acele el konulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Asliye hukuk mahkemesinde açılan acele kamulaştırma nedeniyle el koyma davasında mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun incelenmesinden, uyuşmazlığa konu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olduğunun anlaşılması nedeniyle, 14/04/2022 günlü istem yazısı ile davalı idarelerden, taşınmaza ilişkin olarak 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümleri gereğince tarım dışı amaçla kullanım izni alınıp alınmadığının sorulması üzerine Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğünce verilen 22/04/2022 kayıt tarihli yazı ekinde yer alan Kastamonu Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün … günlü, …sayılı yazısından, proje kapsamında gerekli olan taşınmazların kamulaştırılabilmesi amacıyla tarım dışı amaçla kullanım izni başvurusunun yazıda belirtilen bilgi ve belgelerin ulaştırılmasından sonra değerlendirilebileceği, mevcut durum itibariyle söz konusu taşınmazların istenilen amaçla kullanılmasının uygun olmadığının belirtildiği, sürecin yürütülmekte olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, enerji nakil hattı güzergahında kalan uyuşmazlığa konu taşınmazın bir kısmının irtifak hakkı kurulmak suretiyle, bir kısmının da mülkiyet şeklinde acele kamulaştırılmasında kamu yararı bulunmakta ise de, tarım arazisi niteliğindeki uyuşmazlığa konu taşınmazın tarım dışı amaçla kullanım iznine yönelik olarak alınmış bir karar bulunmaması nedeniyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacılardan …, …, …, … ve …… yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine, … yönünden ise dava konusu 21.10.2020 günlü, 3105 sayılı Cumhurbaşkanı kararının uyuşmazlığa konu taşınmaza yönelik olarak iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
OSB TM - Gölköy DM Enerji Nakil Hattının yapımı amacıyla, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından hat güzergahına isabet eden taşınmazlarda pilon ve trafo binası yerlerinin mülkiyet şeklinde, hat emniyet sahalarının ise irtifak kurulmak suretiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına ilişkin 22/10/2020 tarih ve 31282 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 21/10/2020 tarih ve 3105 sayılı Cumhurbaşkanı kararının Kastamonu İli, Merkez İlçesi, …Köyü, …ada, …parsel sayılı taşınmazın 1.274,56 m²’lik kısmı yönünden iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 35. maddesinde: "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmü yer almaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 Nolu Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde: "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." hükmüne yer verilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesinde ise; 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Bakanlar Kurulunca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın 10. madde esasları dairesinde ve 15. madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına 10. maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabileceği, bu Kanunun 3. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalarda yatırılacak miktar, ödenecek ilk taksit bedeli olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan şekliyle Kamulaştırma başlıklı 19. maddesinin 1. fıkrasında: "Elektrik piyasasında üretim veya dağıtım faaliyetlerinde bulunan önlisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişilerinin, önlisans ve lisansa konu faaliyetleri için gerekli olan kişilerin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlara ilişkin kamulaştırma talepleri Kurum tarafından değerlendirilir ve uygun görülmesi hâlinde Kurul tarafından kamu yararı kararı verilir. Söz konusu karar çerçevesinde gerekli kamulaştırma işlemleri 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda belirtilen esaslar dâhilinde üretim faaliyetlerinde bulunan önlisans veya lisans sahibi özel hukuk tüzel kişileri için Maliye Bakanlığı, dağıtım faaliyetlerinde bulunan lisans sahipleri için TEDAŞ tarafından yapılır. Bu durumda kamulaştırma bedelleri ile kamulaştırma işlemlerinin gerektirdiği diğer giderler kamulaştırma talebinde bulunan önlisans veya lisans sahibi tüzel kişi tarafından ödenir." kuralına yer verilmiştir.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun 13. maddesinin birinci fıkrasında; "Mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz. Ancak, alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla; a) Savunmaya yönelik stratejik ihtiyaçlar, b) Doğal afet sonrası ortaya çıkan geçici yerleşim yeri ihtiyacı, c) Petrol ve doğal gaz arama ve işletme faaliyetleri, ç) İlgili bakanlık tarafından kamu yararı kararı alınmış madencilik faaliyetleri, d) Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plân ve yatırımlar, e) (Ek: 31/1/2007-5578/3 md.) Kamu yararı gözetilerek yol altyapı ve üstyapısı faaliyetlerinde bulunacak yatırımlar, f) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talebi üzerine 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca yenilenebilir enerji kaynak alanlarının kullanımı ile ilgili yatırımları, g) (Ek: 26/3/2008-5751/1 md.) Jeotermal kaynaklı teknolojik sera yatırımları, için bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebilir. (Ek cümle: 31/1/2007-5578/3 md.) Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir..
..." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Usul Yönünden:
Davalı idarelerin, davanın süresinde açılmadığına ilişkin iddiaları yönünden;
İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarında genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.
Acele kamulaştırmaya ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının Resmi Gazete'de yayımlanması ilgililere tebliğ hükmünde olmadığından acele kamulaştırmaya ilişkin işlemlerin Anayasada yer alan bir temel hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkını kısıtlayıcı nitelikte bireysel işlem olması karşısında otuz gün içinde dava açılacak idarenin gösterilmesi suretiyle ilgiliye tebliğ edilmesi, Anayasada güvence altına alınmış olan hak arama özgürlüğünün de gereğidir.
Bu çerçevede, muhatapları açısından subjektif ve kişisel nitelikte olan acele kamulaştırma kararlarının, usulüne uygun yazılı bildirimi üzerine otuz gün içinde veya öğrenme üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği, bu durumda 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesinin uygulanamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/03/2015 tarihli, E:2014/5590, K:2015/891 sayılı kararı ile Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tari ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararı da bu yöndedir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararının davacıya tebliğ edildiğine dair belgenin dosyaya sunulmadığı görüldüğünden, davacı tarafından öğrenme tarihi üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde dava açıldığından, davalı idarelerin davada süre aşımı bulunduğu yönündeki itirazı yerinde görülmemiştir.
Esas Yönünden:
Davacılardan, …, …, …, …, … yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır, hükmü yer almaktadır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "taraf ehliyeti" başlıklı 50. maddesinde, medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, davada taraf ehliyetine de sahiptir, hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle 26/07/2021 tarihinde davanın açıldığı, Dairemizin 13/09/2021 tarih, E:2021/7309, K:2021/9375 sayılı kararıyla dilekçe ret kararı verilmesi üzerine 16/11/2021 tarihinde dava dilekçesinin yenilendiği, fakat davacılardan, …, …, …, …, …'in adlarının ilk dava dilekçesinde yer almadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; ilk dava dilekçesinde adları yer almayan kişilerin dava dilekçesinin reddi kararından sonra verilen yenileme dilekçesine eklenmek suretiyle davada taraf olabilmeleri mümkün olmadığından bu kişiler yönünden davanın incelenmeksizin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Davacılardan … yönünden;
Anayasanın 35. maddesinin ikinci fıkrasında mülkiyet hakkının ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabileceği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakkına yönelik müdahalelerin Kanunda öngörülmesi gereği ifade edilmiştir Acele kamulaştırma usulü idareye kamulaştırma işlemlerinin neticelenmesini beklemeden kamulaştırılan taşınmaza el koyma imkânı tanıyan olağanüstü bir kamulaştırma usulüdür. Acele kamulaştırmada, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile Mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın kanunda belirtilen usule göre bilirkişilerce tespit edilecek değeri idare tarafından mal sahibi adına bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir. Acele kamulaştırma usulü, olağan kamulaştırmada malik lehine getirilen usule ilişkin güvenceleri bertaraf etmemekte; yalnızca bu usullerin işletilmesinden önce idareye, kamulaştırılacak taşınmaza el koyma imkânı tanımaktadır. Taşınmaza el konulduktan sonra idare tarafından öncelikle satın alma yolunun işletilmesi, bunun mümkün olamaması durumunda ise Asliye Hukuk Mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılması gerekmektedir. Kamulaştırılmasına karar verilen taşınmaza acele olarak ihtiyaç duyulması halinde, 2942 sayılı Kanunun 27. maddesi uyarınca kamulaştırma acele usulle yapılmaktadır.
2942 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, kamu yararının gerektirdiği hallerde gerçek ve özel hukuk tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar Devlet ve kamu tüzelkişilerince kamulaştırılabilecek olup, kamulaştırma yapılabilmesi için ya ilgili idare tarafından kamu yararı kararının alınması, ya da onaylı imar planı veya ilgili Bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak bir hizmet olması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta; Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunca, Ankara, Bartın, Çankırı, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale ve Zonguldak illerindeki elektrik dağıtım sistemlerinde faaliyet göstermek üzere, Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş. adına verilen 13/03/2013 tarihli dağıtım lisansı kapsamında, TEDAŞ Genel Müdürlüğü tarafından onaylanan kamulaştırma planlarına göre belirlenen OSB TM - Gölköy Enerji Nakil Hattı güzergahına rastlayan Kastamonu ili sınırları dahilindeki taşınmazların kamulaştırılabilmesi amacıyla Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun … günü, … sayılı kararıyla kamu yararı kararı ve TEDAŞ Yönetim Kurulunun … günlü, … sayılı kararıyla kamulaştırma kararı alındığı, enerji nakil hattının askeri ve eğitim amaçlı tesislerin enerji ihtiyacını karşılaması ile birlikte ilerleyen yıllarda bölgenin imara açılması durumunda yeni yerleşim yerlerinin de ihtiyacının karşılanması gerekeceğinden proje kapsamında kalan taşınmazlarda ihtiyaç duyulan pilon ve trafo binası yerlerinin mülkiyet şeklinde, hat emniyet sahalarının ise irtifak hakkı kurulmak suretiyle Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğünce acele kamulaştırılmasına ilişkin dava konusu Cumhurbaşkanı kararının alındığı, …. Asliye Hukuk Mahkemesinin … günlü, E:… D. İş, K:… sayılı kararıyla uyuşmazlığa konu taşınmazın bir kısmına acele el konulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.
Asliye hukuk mahkemesinde açılan acele kamulaştırma nedeniyle el koyma davasında mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun incelenmesinden, uyuşmazlığa konu taşınmazın "sulu tarım arazisi" niteliğinde olduğunun anlaşılması nedeniyle, Danıştay Başsavcılığının 14/04/2022 tarihli yazısı ile davalı idarelerden taşınmaza ilişkin olarak 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümleri gereğince tarım dışı amaçla kullanım izni alınıp alınmadığının sorulması üzerine, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğünce verilen 22/04/2022 kayıt tarihli yazı ekinde yer alan Kastamonu Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün … tarihli, …sayılı yazısından, proje kapsamında gerekli olan taşınmazların kamulaştırılabilmesi amacıyla tarım dışı amaçla kullanım izni başvurusunun yazıda belirtilen bilgi ve belgelerin ulaştırılmasından sonra değerlendirilebileceği, mevcut durum itibariyle söz konusu taşınmazların istenilen amaçla kullanılmasının uygun olmadığının belirtildiği, sürecin yürütülmekte olduğunun bildirildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, enerji nakil hattı güzergahında kalan uyuşmazlığa konu taşınmazın bir kısmının irtifak hakkı kurulmak suretiyle, bir kısmının da mülkiyet şeklinde acele kamulaştırılmasında kamu yararı bulunmakta ise de, sulu tarım arazisi niteliğindeki uyuşmazlığa konu taşınmazın tarım dışı amaçla kullanım iznine yönelik olarak alınmış bir karar bulunmaması nedeniyle dava konusu Cumhurbaşkanı kararının Kastamonu İli, Merkez İlçesi, …Köyü, …ada, …parsele ilişkin kısmının davacı …'ye ait olan kısmında hukuka uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Dava konusu acele kamulaştırma kararının Kastamonu İli, Merkez İlçesi, …Köyü, …ada, …parselin davacı …'ye ait olan kısmının İPTALİNE,
2.Dava konusu acele kamulaştırma kararının davacılardan …, …, …, …, …'e ilişkin kısmı yönünden DAVANIN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …TL yargılama giderinin, …-TL olan hissesinin davalı idarelerden alınarak davacı …'ye verilmesine, kalan giderin diğer davacılar üzerine bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacı …'ye verilmesine, ayrıca Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …TL vekâlet ücretinin … dışındaki davacılardan alınarak davalı idareler vekiline verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine,
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(g) maddesi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 15/12/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.