T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/1046
Karar No : 2023/6645
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU :Danıştay Altıncı Dairesinin 08/10/2019 tarihli, E:2015/10399, K:2019/8711 sayılı bozma kararına uyularak verilen … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/5.000 ölçekli nazım imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; Dairemizin 08/10/2019 tarih ve E:2015/10399,K:2019/8711 sayılı bozma kararına uyularak mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi ve ek bilirkişi raporu ile dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazında içinde yer aldığı mevcut durumda yüksek katlı yapılaşmaların bulunduğu bölgenin bir kısmının yüksek ve orta yoğunluklu konut alanı olarak planlanmasına karşın davacının taşınmazının az yoğunluklu konut alanı olarak planlandığı, dava konusu taşınmazın bulunduğu alan ve çevresinde planlanan konut alanlarına yönelik öngörülen yoğunluk kararlarının üst ölçekli plan kararlarına, plan bütünlüğüne, şehircilik ilkelerine, planlama tekniklerine, planlamanın hakkaniyet ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğu, öngörülen yoğunluk kararları açısından ölçekler arası tutarlılığın sağlanamadığı, doğal veriler, mevcut yapılı çevre, işlevsel kurgu, ulaşım şeması, mülkiyet dokusu kadastral durum, mekanın algı, biçim ve estetiğine bağlı değişkenler ile ilişkilendirilmiş bir yoğunluk dağılımı kurgusu oluşturulamadığı, taşınmaz ve çevresinde herhangi bir fiili, hukuki, bilimsel ve teknik zorunluluk bulunmamasına rağmen birbirine komşu olan, aynı imar yoluna cepheli, mevcut mülkiyet dokusu ve yapılaşma durumu benzer olan, topografik yapısı ve zemin yapısı aynı olan, güneş, rüzgar ve yağış biçimleri gibi aynı iklimsel girdilere tabi olan, aynı büyüklüğe sahip olan parsellere farklı yoğunluk kararları alınmasının neye göre belirlendiğinin belli olmadığı bu şekilde bir planlama yaklaşımının plan bütünlüğünü zedeleyeceği, kent planlarının öngördükleri ilke strateji ve politikaları dolayısıyla kentin gelişme sistematiğini olumsuz yönde etkileyeceği, bu durumun ilerleyen dönemlerde plan bütünlüğünü etkileyecek parçacıl ve noktasal müdahaleler yapılmasına yol açacağı, bu itibarla 1/5000 ölçekli nazım imar planının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu taşınmazın dava konusu nazım imar planında orta yoğunlukta konut alanında kaldığı, dava konusu nazım imar planı ile önceki yapılaşma koşullarının korunduğu ve sosyal donatı alanlarının belirlenen yoğunluk değerine göre planlandığı belirtilerek usul ve kanuna aykırı olan verilen Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Adana İli, Çukurova İlçesi,1.planlama bölgesine ait 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilip 03.09.2012-03.10.2012 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, askı süresi içerisinde yapılan 44 adet itirazın değerlendirilmesi neticesinde yapılan değişiklikler … tarih ve … sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin kararıyla tekrar kabul edilip 03.06.2013-03.07.2013 tarihinde 2.kez askıya çıkarılmış, askı süresi içerisinde davacıda dahil 4 kişi tarafından itiraz edilmiş ve itirazların reddine ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının, üst ölçekli 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı kararlarına uymadığı, üst ölçekli planda orta yoğunlukta kalan taşınmazın dava konusu plan ile düşük yoğunlukta planlandığı, çevresindeki yapı adalarıyla yoğunluk değerlerinin uymadığı iddiasıyla anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının ve Dairemizin E:2022/1154 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, Dairemizin anılan dosyasında Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … ada … ve … parsel sayılı taşınmazlara yönelik Çukurova Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının dava konusu edildiği, taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında düşük yoğunluklu konut alanı olarak belirlenmesine itiraz edilerek davanın açıldığı dosyasında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda, uyuşmazlık konusu taşınmazlar ve yakın çevresinde kalan alanda yoğunlukların belirlenmesinde mevcut yapılı çevrenin dikkate alındığı ve bu alanda kalan yoğunlukların kontrol altında tutulabilmesi için plan kararlarının geliştirildiği, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında düşük yoğunluklu konut alanı kullanımının baraj gölüne yakın alanlar için öngörüldüğü, ayrıca tutarlı bir bütünlükle ele alındığı, tekil olarak dava konusu taşınmazlara yönelik yoğunluk kararlarının değiştirilmediği, dolayısıyla dava konusu taşınmazların da bulunduğu düşük yoğunluklu konut alanı kullanımının öngörüldüğü alanlarda yapı yoğunluğunun E=0,80 katsayısı ile sınırlandırılması durumunun planlama esasları ile şehircilik ilkelerine uygun olduğu ve plan hiyerarşisinin bozulmadığı tespitlerine yer verilerek anılan tespitler doğrultusunda ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği ve bu kararın Dairemizin 18/09/2023 tarih ve E:2022/1154,K:2023/6644 sayılı kararıyla onandığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, davacıyla aynı kullanım kararına sahip aynı yapı adasında bulunan … ve … parsel sayılı taşınmazlara yönelik yoğunluk kararı yukarıda yer verilen yargı kararları uyarınca şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun bulunduğundan davacıya ait taşınmaza yönelik dava konusu nazım imar planında da belirtilen gerekçelerle hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 18/09/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) : Dava, Adana İli, Çukurova İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/5.000 ölçekli nazım imar planına yapılan itirazın reddine ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının, üst ölçekli 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı kararlarına uymadığı, üst ölçekli planda orta yoğunlukta kalan taşınmazın dava konusu plan ile düşük yoğunlukta planlandığı, çevresindeki yapı adalarıyla yoğunluk değerlerinin uymadığı iddialarıyla iptali istemiyle açılmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "İmar planı ilkeleri" başlıklı 21.maddesinde, "(6) Onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu bulunmayan alanlarda imar planları hazırlanamaz. (7) İmar planına esas onaylı jeolojik-jeoteknik etüt veya mikro bölgeleme raporlarındaki yerleşime uygunluk durumu haritalarına uyulması zorunludur. İmar planlarının hazırlanmasında, varsa öncelikle mikro bölgeleme etütleri, yoksa yerleşim alanının planlanmasına yönelik uygun jeolojik-jeoteknik etütler kullanılır." hükmüne, aynı Yönetmeliğin "Nazım imar planı" başlıklı 23.maddesinde de; "Nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve araştırmalar yapılır: b) Jeolojik, jeomorfolojik, hidrolojik ve hidrojeolojik yapı. (...) v) Doğal afet tehlikeleri ve kentsel riskler, varsa risk yönetimi ve sakınım planları." kuralı yer almıştır.
Bu kapsamda, imar mevzuatına tanımlanan her kademedeki plan için, plan ölçeğiyle uyumlu nitelikte Jeolojik Etüt, Jeolojik-Jeoteknik Etüd ve Mikro Bölgeleme Etüt raporlarının hazırlanması ve sonuçlarının ilgili idarece plan kararlarına yansıtılması planın hazırlık çalışmaları sırasında mutlaka yapılması gerekli olan çalışmalardandır.
Uyuşmazlıkta ise; deprem bölgesi olduğu bilinen Adana ilinde gerçekleştirilen dava konusu nazım imar planı ile yoğunluk ve nüfusa ilişkin değerleri etkileyecek plan kararlarının alındığı, ancak dosya kapsamından ve yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda davacının taşınmazına ilişkin düşük yoğunluklu konut alanı kullanım kararının kaldırılması ve üst ölçekli imar planıyla uyumlu olacak şekilde yoğunluk değerinin arttırılması gerektiği iddiasıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı göz önüne alındığında, dosya kapsamında Jeolojik Etüt, Jeolojik-Jeoteknik Etüd çalışmasına ilişkin bilgi ve belge bulunmadığı, taşınmaza yönelik de deprem bölgesi olan Adana İline ilişkin istenilen yoğunluk değerinin belirlenmesi aşamasında taşınmaz özelinde ve çevresiyle birlikte arazinin jeolojik ve jeoteknik etüd yapısına ilişkin raporlar hazırlanıp hazırlanmadığının incelenmesi ve davacının itirazı da gözetilmek suretiyle bir değerlendirme yapılarak inceleme yapılmadığı anlaşıldığından, eksik incelemeye dayalı olarak verilen dava konusu işlemin iptaline yönelik Mahkeme kararına karşı yapılan temyiz başvurusu neticesinde Dairemizce bozulmasına yönelik kararına belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyuyla gerekçe yönünden katılmıyorum.