T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/10493
Karar No : 2022/5578
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Tekstil Konfeksiyon Tic. ve San. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul ili, Fatih ilçesi, …Mahallesi, …Sokak, … parsel, …kapı numaralı … numaralı yerde faaliyet gösteren davacı şirkete ait ... günlü ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının İmar Kanununun 39. maddesi gereğince yapılacak tahliyeye engel teşkil etmemesi için iptal edilmesine ilişkin … günlü …sayılı Fatih Belediyesi Başkanlığı işleminin ve binanın 15 gün içerisinde tahliye edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının kiracı olarak bulunduğu taşınmazın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca tahliyesine ilişkin … günlü, …sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ile tahliye işleminin iptaline karar verildiği, davalı idare tarafından temyiz edilen kararın Danıştay incelemesinde olduğu ve karar tarihi itibariyle henüz sonuçlanmadığı, davacı lehine verilmiş olan kararın halen geçerliliğini koruduğu, ayrıca, davacıya 26/04/2012 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, davacıya ait işyerinin, ruhsatın verilmesini müteakip 1 ay içinde kontrol edilmemesi nedeniyle ruhsatın kesinleştiği, kesinleşen ruhsatlarla ilgili yapılacak denetimin ise Yönetmeliğin 13. maddesinin 2. fıkrası kapsamında olduğu, Yönetmeliğin bu fıkrasına göre, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilmesi gerektiği, somut olayda ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı yönünden herhangi bir denetim yapılmadığı ve davacıya mevzuatta öngörülen bu sürenin de verilmediği, bu durumda, öncelikle dava konusu işyerinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı yönünden denetim yapılarak, işyerinin 3194 sayılı İmar Kanunu ile fen ve sağlık şartları yönünden incelenmesiyle, yapılacak olan tespitlerin tutanağa bağlanması, varsa görülen eksikliklerin giderilmesi için davacıya bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilmesi gerekirken işyeri açma ve çalışma ruhsatının, davacının kiracı olduğu taşınmazın İmar Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca tahliye edileceğinden bahisle iptal edilmesine ilişkin işlem ile bu olura dayanılarak 15 gün içerisinde taşınmazın tahliye edilmesine ilişkin olarak düzenlenen tebellüğ ilmuhaberi işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline hükmedilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, dava konusu iş yerinin bulunduğu taşınmazın yıkılacak derecede tehlikeli olduğunun … Üniversitesi İnşaat Fakültesi öğretim üyeleri tarafından tespit edildiği, davacının bu durumun aksini gösterir kanıt sunamadığı, tahliyenin amacının davacının can ve mal güvenliğini sağlamak olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Fatih İlçesi, …Mahallesi, …Sokak, …ada, … parsel sayılı yerdeki …İşmerkezi (işhanı),nde numara 10/C , davacı tarafından giyim satış yeri faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile kiracı olarak kullanılmaktadır.
Davacının işyerinin de olduğu taşınmazın malikinin talebiyle, … Üniversitesi öğretim üyelerince düzenlenen ve "binanın mevcut haliyle kullanılmasının can ve mal güvenliği açısından uygun olmadığı" tespitine yer verilen "Teknik Rapor" üzerine malik tarafından 08/11/2012 günlü dilekçe ile anılan raporda belirtilen hususlar uyarınca binanın nüfustan arındırılması davalı idareden talep edilmiş ve davalı idarenin … günlü …sayılı işlemi ile binanın tahliyesine (nüfustan arındırılmasına) karar verilmiştir.
Davacı tarafından; anılan işlemin iptali istemiyle … İdare Mahkemesinin E:…esas sayısına kayden açılan davada K:… sayılı karar ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de temyiz aşamasında Danıştay Ondördüncü Dairesinin 16/05/2016 günlü, E:2014/6518, K:2016/3968 sayılı kararıyla; "işyerinin bulunduğu yerin tahliyesinin önlenmesi ve süregelen kiracılık ilişkisini devam ettirmek amacıyla tahliyeye ilişkin işlemin iptali istemiyle bu davayı açan ve taşınmazla mülkiyet bağı bulunmayan davacının, asıl malik tarafından iptali istenilmeyen işlemin iptalini isteme konusunda kiracı sıfatıyla meşru bir menfaatinin bulunmadığı anlaşıldığından, davanın ehliyet yönünden reddi gerekirken işin esasına girilerek karar verilmesinde hukuki isabet görülmediği" gerekçesiyle anılan karar bozulmuş ve mahkemenin bozma kararına uyarak davanın "ehliyet yönünden" reddine ilişkin verdiği karar tarafların temyiz etmemesi üzerine kesinleşmiştir.
Davalı idarenin, İmar Kanunun 39. maddesine göre alınan tahliye kararına karşı bir başka kiracı tarafından … İdare Mahkemesinin E:…sayılı dosyası ile açılan davada verilen iptal kararı da, Danıştay Ondördüncü Dairesinin 25/11/2014 günlü, E:2013/10861, K:2014/10402 sayılı kararı ile kiracıların açılan davada güncel ve meşru menfaati olmaması nedeniyle ehliyet yönünden reddedilmesi gerekirken işin esasına girilerek karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle bozulmuştur. Davalı idare tarafından bu kez taşınmazın İmar Kanununun 39.maddesi uyarınca yapılacak tahliye işlemine engel teşkil etmemesi için davacıya ait … günlü, … sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının 29/04/2015 günlü 2206 sayılı Başkanlık oluru ile iptaline karar verilmiş ve 04/05/2015 günlü Zabıta Müdürlüğü işlemiyle de binanın 15 gün içerisinde mühürlemeye hazır hale getirilmesine ilişkin işlem tesis edilmiş ve bu işlemlerin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanununda: (Uyuşmazlık konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle) ''Yıkılacak Derecede Tehlikeli Yapılar'' başlıklı 39. maddesi; ''Bir kısmı veya tamamının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu belediye veya valilik tarafından tespit edilen yapıların sahiplerine tehlike derecesine göre bunun izalesi için belediye veya valilikçe on gün içinde tebligat yapılır. Yapı sahibinin bulunmaması halinde binanın içindekilere tebligat yapılır. Onlar da bulunmazsa tebligat varakası tebliğ yerine kaim olmak üzere tehlikeli yapıya asılır ve keyfiyet muhtarla birlikte bir zabıtla tespit edilir. Tebligatı müteakip süresi içinde yapı sahibi tarafından tamir edilerek veya yıktırılarak tehlike ortadan kaldırılmazsa bu işler belediye veya valilikçe yapılır ve masrafı %20 fazlası ile yapı sahibinden tahsil edilir.'' hükmü yer almaktadır.
3572 sayılı işyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Yasa'nın 4. maddesinde, 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları kuralı yer almıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin; 13. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanuni işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Davacının işyerinin de bulunduğu işhanının kullanılmasının İmar Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca can ve mal emniyeti bakımından uygun olmadığından bahisle tahliye edileceği yolunda tesis edilen işlemin iptali istemiyle davacı tarafından … İdare Mahkemesinin E:… esasına kayden açılan davada, mahkemece K:… sayılı karar ile işlemin iptaline karar verildiği, iptal kararının Danıştay Ondördüncü Dairesi tarafından bozulması üzerine , mahkeme tarafından bozma kararına uyularak 19/10/2016 günlü, E:2016/1853, K:2016/1700 sayılı kararı ile davanın ehliyet yönünden reddine karar verildiği, bu kararın temyiz edilmeyerek kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan; işhanında yer alan diğer işyerlerindeki bir kısım kiracılar tarafından anılan tahliye işlemlerine karşı açılan davalarda da Mahkemelerce verilen iptal kararları, Danıştay Ondördüncü Dairesince aynı gerekçeyle bozulmuş ve mahkemeler tarafından bozma kararına uyularak davalar ehliyet yönünden reddedilmiş, kararlar kesinleşmiştir.
İdari işlemlerin mahkeme kararıyla iptal edilmediği veya yürürlüğü durdurulmadığı ya da idarece geri alınmadığı sürece, "hukuka uygunluk karinesinden" yararlanacağı ve hukuken geçerli bir işlem olacağı ve bu işleme dayanılarak tesis edilen işlemlerin de hukuka uygun kabul edileceği kuşkusuzdur.
Bu durumda; İmar Kanunu'nun 39. maddesi kapsamında işyerinin tahliye edilmesine ilişkin işleme karşı açılan davalarda verilen ve yukarıda bahsedilen Mahkeme kararları gözönüne alındığında, işyerinin bulunduğu yapının can ve mal güvenliği yönünden kullanılmasının uygun olmadığı ve tahliyesinin sağlanması gerektiği anlaşıldığından tahliye işlemine engel teşkil etmemesi için davacıya ait … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve binanın 15 gün içerisinde tahliye edilmesine yönelik tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, anılan işlemlerin iptali yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 02/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.