T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/10571
Karar No : 2023/2059
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Uşak ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … Bulvarı, … nolu işyerinde falliyet konusu oto galeri olan … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin Uşak Belediye Başkanlığı'nın … günlü, … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; halkın can ve mal güvenliği gözetilerek şehir dışında toplulaştırılan oto galeri işyerlerine başka alanlarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi mümkün olmadığından, davacının oto galericiler sitesi haricindeki işyerine verilmiş olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; dava konusu işyerinin, şehir dışında şehirlerarası karayolu üzerinde ve 407 m² kapalı olmak üzere toplam 1000 m² alan üzerine galericiler sitesine 200-250 metre mesafe yakınında olduğu, davalı idarenin görüşü doğrultusunda yapılan işyerine, idarece verilen … günlü, … sayılı ruhsatla oto galerisinin faaliyet gösterdiği, hususi binalardan bağımsız olarak faaliyette bulunduğu, etrafında mesken olmadığı, bu nedenle dava konusu işlemin ilgili genelgelerin amacına aykırı olduğu, galericiler sitesinde mevcut kendi işyerinin bulunmasına karşın buranın binalarının çürük ve yetersiz olduğu, kasko ve sigortasını dahi yaptıramadığından bahisle dava konusu işyerine taşındığı dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülerek eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz istemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından Danıştay Onuncu Dairesine ve Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Uşak ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … Bulvarı, … nolu işyerinde davalı idarece verilen … günlü, … sayılı ruhsatla oto galeri faaliyeti göstermekte iken 12/03/2014 tarihinde oto galericileri site yönetimi tarafından, site dışında oto galerisi açılamayacağı yönünde yapılan şikayet üzerine yapılan araştırma neticesinde ilgili kurumlardan görüş istendiği, Uşak Valiliği İl Mahalli İdareler Müdürlüğü'nün İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'nün … günlü, … sayılı "İkinci El Oto Galerileri" konulu Genelgesi uyarınca işlem yapılması yönündeki görüş verdiği, halkın can ve mal güvenliğini sağlamak adına anılan Genelge öncesinde … tarihli encümen ve … tarihli belediye meclis kararları ile oto galericilerin yapılmakta olan oto galericiler sitesine taşınması ve başka yerde açılacak oto galerilere ruhsat verilmemesi konusunda kararlar alındığı, davacıya verilmiş olan oto galeri işyeri açma çalışma ruhsatının mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle davalı idarece … günlü, … sayılı işlemle iptal edildiği, bu işlemin 18/04/2014 tarihinde davacıya tebliği üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (i) bendinde; "Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını sağlamak; ağaçlandırma yapmak; gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; inşaat malzemeleri, hurda depolama alanları ve satış yerlerini, hafriyat toprağı, moloz, kum ve çakıl depolama alanlarını, odun ve kömür satış ve depolama sahalarını belirlemek, bunların taşınmasında çevre kirliliğine meydan vermeyecek tedbirler almak; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak." görevi büyükşehir belediyelerine ait görevler ve sorumluluklar arasında sayılmıştır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3/b maddesinde, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ile işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu hükme bağlanmış, aynı Kanun’un 4. maddesinde; ‘3. maddede belirtilen merciler, izin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak’ hükmü yer almaktadır. Aynı Kanun’un 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenin, işin özelliğine göre 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercilere ibraz edecekleri, bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının bütün işyerleri için tek tip olarak düzenleneceği, beyana göre tanzim edilen ruhsatların müktesep hak doğurmayacağı hükümlerine yer verilmiştir.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4/n. maddesinde, İşyeri açma ve çalışma ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni ifade ettiği, İşyeri Açılması " başlıklı 6. maddesinde; Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı kuralına yer verilmiştir.
Öte yandan, İçişleri Bakanlığı tarafından, şehir merkezleri başta olmak üzere tüm 2. El Oto alım-satımı yapan galericilerin tek bir yerleşim merkezinde faaliyette bulunması, Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde faaliyette bulunacaklara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesi, verilenlerin ise ruhsatların iptal edilerek ticari faaliyette bulunmalarının engellenmesi amacıyla çeşitli tarihlerde Genelgeler yayınlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyada yeralan tüm bilgi ve belgeler ile mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; oto galerilerinde satışa sunulan araçların apartman önlerinde, yol kenarlarında ve kaldırımlarda uygunsuz olarak sergilenmesi hem binalarda giriş ve çıkışa mani olduğundan, hem de yollarda ve kaldırımlarda yaya geliş gidişlerini engellediğinden, kent içinde ikinci el araçların sergilenmesi ayrıca görüntü kirliliğine de yol açtığından, oto galerilerinde bulunan bir araçta çıkabilecek bir yangın veya patlamanın diğer araçlara yayılması kuvvetle muhtemel bulunduğundan, bu durum binada ve çevrede bulunan halkın can ve mal güvenliği açısından ciddi bir tehdit oluşturduğundan bahisle bu olumsuzlukların giderilmesi amacıyla, özellikle bina girişlerinde ikinci el araç satışı yapan işyerlerinin gözden geçirilmesi, oto galerileri için şehrin belli bir yerinde toplu iş yerleri tespit edilerek mevcutların bu tür yerlere taşınması yönünde çalışmaların başlatıldığı görülmekle birlikte, davalı idare tarafından, iptal edilen ruhsatın verildiği iş yerinin şehrin dışında ve hususi binalarda bağımsız olarak faaliyette bulunduğu dolayısıyla yukarıda bahsi geçen olumsuzluklara yol açtığı yönünde dava dosyasında her hangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, İçişleri Bakanlığınca çıkarılan genelgelerin de amacının buna yönelik olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 13/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.