Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2021/10606 E. , 2022/3989 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/10606
Karar No : 2022/3989
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR:
1- (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İzmir ili, Bornova ilçesi, … Mahallesinde bulunan ve tapunun … pafta, … parselde kayıtlı olan 185,28 m² yüzölçümlü taşınmazın 30.88 m²'sine tekabül eden 2/12'lik Hazine payının üzerinde işyeri ve mesken yapılmak suretiyle, 27/06/2008-15/03/2012 tarihleri arasındaki dönemde fuzulen işgal edildiğinden bahisle 10.440,00 TL ecrimisil istenilmesinde ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile … günlü, … sayılı Komisyon Kararının ve taşınmazın 15 gün içinde tahliye edilmesi veya kullanma talebinde bulunulması aksi takdirde yasal yoldan tahliyenin sağlanacağına ilişkin … günlü, … sayılı İzmir Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Daire Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; taşınmazın paylı mülkiyete konu olduğu ve fiili olarak bölünmediği bu nedenle hissedarların söz konusu taşınmazın her parçası üzerinde hakkı bulunduğu ve fuzuli şagil sayılamayacakları gerekçesiyle, dava konusu ecrimisil ihbarnamesi yönünden, dava konusu işlemin iptaline, taşınmazın değerinin tespitine ilişkin … günlü, … sayılı Ecrimisil Kıymet Takdir Komisyon Kararı ile tahliyeye ilişkin … günlü, … sayılı İzmir Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Daire Başkanlığı işleminin hazırlık işlemi olduğu ve idari yargıda iptal davasına konu olabilecek kesin sonuç doğuran yürütülmesi zorunlu işlem niteliği taşımadığı gerekçesiyle, incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, Hazinenin taşınmazda hissesine düşen kısımla ilgili hiçbir tasarrufunun bulunmadığı, ecrimisil istenilmesinde haklı bir nedenin bulunduğu ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından, taşınmazın tahliyesine ilişkin işlemin icrai olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen davada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından; İzmir ili, Bornova ilçesi, … Mahallesinde bulunan ve tapunun … pafta, …parselde kayıtlı olan 185,28 m² yüzölçümlü taşınmazın 30.88 m²'sine tekabül eden 2/12'lik Hazine payının üzerinde işyeri ve mesken yapılmak suretiyle, 27/06/2008-15/03/2012 tarihleri arasındaki dönemde fuzulen işgal edildiğinden bahisle 10.440,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile söz konusu ihbarnamenin dayanağı … günlü, … sayılı Kıymet Takdir Komisyon Kararının ve taşınmazın 15 gün içinde tahliye edilmesi veya kullanma talebinde bulunulması aksi takdirde yasal yoldan tahliyenin sağlanacağına ilişkin … günlü, … sayılı İzmir Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Daire Başkanlığı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde; dava konusu işlemlerin, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise kesin ve yürütülmesi gerekli olmayan işlemlere karşı açılan davaların reddedileceği hüküm altına alınmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, 13. maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, ecrimisil idarece tespit edilir ve Yönetmelikte belirtilen komisyonca karara bağlanır." hükmü; aynı maddenin 4. fıkrasında ise, "Hazinenin paydaşı olduğu taşınmazların işgali hâlinde, Hazine payına tekabüleden miktar esas alınarak ecrimisil takip ve tahsilatı yapılır.
" düzenlemesi yer almaktadır.
20/08/2011 günlü, 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 336 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi başlıklı 5. maddesinin 8. fıkrasında, "Hazinenin paydaşı olduğu taşınmazlarda, taşınmazın paydaşı ya da paydaşlarınca kullanılması halinde, kullanılan miktar paydaş/paydaşların kendi payına düşen miktardan fazla olmadıkça ecrimisil istenmez. Hazinenin paydaş olduğu taşınmazlarda, taşınmazın üçüncü kişilerce kullanılması halinde, Hazinenin payı oranında ecrimisil takibatı yapılır (...)" hükmüne yer verilmiştir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 688 ila 703. maddelerinde paylı mülkiyete ve elbirliği ile mülkiyete ilişkin esaslar düzenlenmiştir. Anılan Yasa maddeleri uyarınca paydaşlardan her birinin, paydaşlık giderilmediği sürece taşınmazın her noktası üzerinde payı oranında hak sahibi olduğu, davacının taşınmazda işgal ettiği belirlenen kısımda taşınmazda pay sahibi olan herkesin hissesi oranında hak sahibi olduğu anlaşılmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
… günlü, … sayılı Ecrimisil Kıymet Takdir Komisyon Kararının ve taşınmazın tahliyesine ilişkin … günlü, … sayılı işlem yönünden mahkemece verilen karara yönelik davacının temyiz istemine ilişkin yapılan incelemede;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup; davacı tarafından ileri sürülen hususlar İdare Mahkemesi kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu ecrimisil ihbarnamesi yönünden mahkemece verilen karara yönelik davacının temyiz istemine ilişkin yapılan incelemede;
Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu taşınmazın 2/12 ‘lik payının davacının akrabaları olan … ve …’a ait olduğu, bu şahısların …"un yargılandığı davada … Devlet Güvenlik Mahkemesinin … günlü E:…, K:… sayılı kararıyla 4422 sayılı (Mülga) Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunu uyarınca malların Devlete intikal etmesine karar verilmesi üzerine adı geçen şahsa ait İzmir ili, Bornova ilçesi, … Mahallesinde bulunan ve tapunun …pafta, …parselde kayıtlı olan 185,28 m² yüzölçümlü taşınmazın 1/12 hissesinin 30/01/2003 tarihinde Hazine adına tapuya tescilinin yapıldığı, …'un yargılandığı davada ise … Devlet Güvenlik Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla adı geçen şahsa ait malların Devlete intikal etmesine karar verilmesi üzerine, aynı taşınmazın …’a ait 1/12 hissesinin 16/05/2005 tarihinde Hazine adına tapuya tescilinin yapılması üzerine, taşınmaz üzerinde 2/12 hissesi bulunan Hazine payının davacı tarafından 27/06/2008-15/03/2012 döneminde konut ve işyeri yapmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 10.440,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, ecrimisile ilişkin düzenlemeler ile Medeni Kanun'da yer alan paylı mülkiyete ve elbirliği ile mülkiyete ilişkin esaslar birlikte değerlendirildiğinde, paylı mülkiyet sahibinin payı oranında taşınmazdan yararlanabileceği, paydaşlık giderilmediği sürece taşınmazın her noktası üzerinde hak sahibi olduğu, kullandığı alan itibariyle kendisine ait hisse oranını aşmadığı sürece fuzuli şagil olarak kabul edilemeyeceği, kendisine ait hisse oranını aşan bir kullanımının tespiti halinde fuzuli şagil kabul edilip, hissesini aşan kısım için ecrimisil alabileceği anlaşılmaktadır.
Dava konusu hisseli taşınmazın davacı tarafından kullanıldığı hususunda çekişme bulunmamakta olup; uyuşmazlık, söz konusu taşınmazda hissedar olan davalı idarenin, ecrimisil isteyip isteyemeyeceği, şayet isteyebilecekse de hangi oranda isteyebileceği noktasında toplanmaktadır.
Uyuşmazlıkta, hisseli mülkiyete konu olan 185,28 m² yüzölçümlü taşınmazın 30.88 m²'sine tekabül eden 2/12'lik kısmının davalı idare mülkiyetinde bulunduğu, söz konusu taşınmazın işyeri ve mesken olarak tamamının davacı ile dava dışı taşınmazın 1/12 oranında hissesine malik Gürol Beşok tarafından kullanıldığı, bu nedenle davacının kendi payını aşmak suretiyle Hazine payını da kullandığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, hisseli taşınmazlarda, tasarrufta bulunan hissedarın kendi paylarını aşan bir kullanımı olması durumunda, fazla kullanılan kısım için ecrimisil istenebileceği hususu dikkate alındığında, davacının işgal ettiği Hazine payı için ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu taşınmazın fuzulen işgali nedeniyle, 01/09/2003 – 26/06/2008 dönemi için 9.664,71 TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü ve … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay İkinci Dairesinin 29/06/2022 günlü, E:2021/13814, K:2022/3991 sayılı kararıyla onanan … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K: … sayılı kararıyla, keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu işlemin 7.195,38 TL’lik kısmının iptaline, 2.469,33 TL’lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği, anılan karara esas alınan bilirkişi raporunda yapılan tespitler hukuka uygun bulunduğu dikkate alındığında, söz konusu bilirkişi raporunda belirtilen tespitlerin ve belirlenen m² birim değerlerinin dava konusu ecrimisil dönemine uyarlanarak karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı temyize konu, Ecrimisil Kıymet Takdir Komisyon Kararının ve taşınmazın tahliyesine ilişkin kısmı yönünden verilen kararın ONANMASINA, ecrimisil ihbarnamesine ilişkin kısmı yönünden verilen kararın ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/c fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 29/06/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.