T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1062
Karar No : 2023/2685
DAVACI: … İletişim Hizmetleri A.Ş.
VEKİLLERİ: Av. … Av. …
DAVALILAR :
1- … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. …
2- … Genel Müdürlüğü / …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN_KONUSU:
1 - Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü İstanbul Atatürk Havalimanı Başmüdürlüğü'nün; 01/01/2021-31/12/2021 tarihleri arası döneme ilişkin 292.206,00 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin,
2 - Bu tahakkuk işleminin dayanağı olan 2021 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin 2021 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (b) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m/Yıl" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI: Davacı tarafından, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bir kuruluş oldukları, davalı idarenin önceki yıllara göre çok yüksek ve mevzuata aykırı şekilde geçiş hakkı bedeli belirlediği, davalı idarenin tarifesinin Yönetmeliğe aykırı olduğu, Yönetmelikte metrekare olarak formüle edilmiş birimin tarifede metre olarak esas alındığı, bu durumun ise 25 kat artışa sebep olduğu ve işlemlerin belirlilik ve ölçülülük ilkesine de aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI:
1- … BAKANLIĞININ_SAVUNMASI: Davalı Bakanlık tarafından, öncelikle usule ilişkin olarak kendilerinin hasım mevkinden çıkarılması ve davanın süresinde açılıp açılmadığının resen araştırılması gerektiği, esasa yönelik olarak ise; geçiş hakkının Elektronik Haberleşme Kanunu'nda düzenlendiği, Bakanlıkça Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı Veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin çıkarıldığı ve Yönetmelikte geçiş hakkı ücret üst sınırlarının belirlendiği, buna göre kullanılan taşınmaz alanının metrekaresi belirlendikten sonra bu metrekarenin taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2'si ile çarpımı sonucunda ortaya çıkan rakamın yıllık ücret üst sınırı olacağı, bu çerçevede ücret tarifesinin ve işlemin Yönetmeliğe aykırı olmadığı ileri sürülerek davanın ve yürütmenin durdurulması isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
2- … GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN_SAVUNMASI: Davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından usul yönünden davanın süresinde açılıp açılmadığının resen araştırılması ve idarelerine husumet yöneltilmemesi gerektiği, esas yönünden ise; davacı şirketle geçmiş yıllarda yapılan protokollerde ücret tarifesinin 2 (b) maddesinin 1-d sütununun uygulanması gerekirken 1-c sütununun uygulanması nedeniyle eksik ücret tahakkuk ettirilmiş olduğu, kablo geçiş izinlerinin ücret tarifesine göre ücret alınması kaydıyla verildiği ve bu hususun kiracı tarafından kabul edilerek sözleşme imzalandığı ileri sürülerek davanın ve yürütmenin durdurulması isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Dava konusu düzenlemenin ve işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün 01/01/2021-31/12/2021 tarihleri arası döneme ilişkin 292.206,00TL tahakkuk işleminin ve dayanağı olan 2021 yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin, 2021 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesinin, "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (b) bendinin Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "(TL/m/Yıl) ve taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin, Haberleşme Genel Müdürlüğünün görev ve yetkilerinin belirlendiği 483. maddesinin 1. fıkrasının h) bendinde; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlardan geçirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek, görevine yer verilmiştir.
Elektronik haberleşme sektöründe düzenleme ve denetleme yoluyla etkin rekabetin tesisi, tüketici haklarının gözetilmesi, ülke genelinde hizmetlerin yaygınlaştırılması, kaynakların etkin ve verimli kullanılması, haberleşme alt yapı, şebeke ve hizmet alanında teknolojik gelişimin ve yeni yatırımların teşvik edilmesi ve bunlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla hazırlanmış olan 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında; elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme alt yapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile her türlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali, ithali, satışı, kurulması, işletilmesi, frekans dahil kıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konulara ilişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırma faaliyetlerinin yürütülmesinin bu Kanuna tabi olduğu, her türlü elektronik haberleşme cihaz, sistem ve şebekelerinin kurulması ve işletilmesine müsaade edilmesi, gerekli frekans, numara, uydu pozisyonu ve benzeri kaynak tahsislerinin yapılması ile bunların düzenlenmesinin Devletin yetki ve sorumluluğu altında olduğu, ilgili merciler tarafından elektronik haberleşme hizmetinin sunulmasında ve bu hususta yapılacak düzenlemelerde göz önüne alınacak ilkelerin; 4. maddesinin 1. fıkrasının ı) bendinde; bu Kanunda, ilgili mevzuatta ve yetkilendirmelerde açıkça belirlenen durumlar haricinde, işletmecilerin, arabağlantı da dahil olmak üzere erişim ücretleri ile hat ve devre kiralarını da kapsayacak biçimde, elektronik haberleşme hizmeti sunulması karşılığı alacakları ücretlerin serbestçe belirlenmesi, i) bendinde; elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin kurulması, kullanılması ve işletilmesinde insan sağlığı, can ve mal güvenliği, çevre ve tüketicinin korunması açısından asgarî uluslararası normların dikkate alınması, j) bendinde; elektronik haberleşme hizmetlerinin sunulmasında ve bu hususlarda yapılacak düzenlemelerde tarafsızlığın sağlanması olarak belirlendiği, Bakanlığın görev ve yetkilerinin düzenlendiği 5. maddesinin 1/c) bendinde; elektronik haberleşme alt yapı, şebeke ve hizmetlerinin; teknik, ekonomik ve sosyal ihtiyaçlara, kamu yararına ve millî güvenlik amaçlarına uygun olarak kurulması, geliştirilmesi ve birbirlerini tamamlayıcı şekilde yürütülmesini sağlamaya yönelik politikaları belirlemek, görevine yer verilmiştir.
Yukarıda anılan mevzuatla davalı Bakanlığa tanınan yetkiye istinaden 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı Veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına, bu hakka ilişkin uygulanacak ücret tarifesine ve bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla yürürlüğe konulmuştur. Yönetmeliğin "İlkeler" başlıklı 5/1. maddesinde; geçiş hakkı uygulamasında; a) Ülke kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması, b) Etkin ve sürdürülebilir rekabet ortamının sağlanması, c) Geçiş hakkı taleplerinin yasal süre içerisinde cevaplanması, ç) İlgili mevzuata aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkının kullanılmasının öncelikle tarafların anlaşmasına bağlı olması, d) Taleplerin teknik açıdan mümkün, ekonomik açıdan orantılı ve makul olması, e) Tesis paylaşımı ve ortak yerleşime öncelik verilmesi, f) Geçiş hakkının kullanımının taşınmaza kalıcı zarar vermemesi ve geçiş hakkı sağlayıcısının bu taşınmazın üzerindeki haklarının kullanımını sürekli biçimde aksatmaması, g) Çevre, tarihi eserler, kültür ve tabiat varlıklarının korunması, şehir ve ülke planlamacılığından kaynaklanan özel koşulların göz önünde tutulması ilkelerin esas alınacağı,(...), kurala bağlanmıştır.
"Geçiş hakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesinde de; (1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücretinin, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamayacağı, (2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatların, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edileceği, (3) İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretlerinin; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edileceği, (...) " kuralı getirilmiştir.
Yönetmeliğin ekinde ise "Ek-1 Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu" başlıklı tablonun 1. sütununda tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için yıllık ücret üst sınırı; metrekaresi, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2’si olarak belirlenmiştir.
Davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2021 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi'nin "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin "Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi başlıklı (b) bendinde; Tüm Havalimanları için; "(TL/m/Yıl) taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Anılan Yönetmelik ile Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatların, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edileceği açıklanmış, ancak tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı, bu kapsamın dışında tutulmuştur. Dolayısıyla tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirlenen üst sınır, yıllık, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2’si olarak tespit edilmiştir. Buna karşın Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2021 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi'nin "Tarife Tablosu"nda; tüm havalimanları için, "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2''si açıklamasına yer verilmiş, ancak formül olarak "(TL/m/Yıl)" ifade edilmiştir. Bu formüle göre "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için yapılacak hesaplamada esas alınmakla birlikte, ayrıca "m" metre olarak bir çarpana daha yer verilmiştir.
Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunun, tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazların kullanımı karşılığında istenecek yıllık ücret üst sınırının belirlenmesinde, "Metrekaresi, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2’si", taşınmazın kullanılan kısmının metrekaresinin esas alınacağı yönündeki Yönetmelik düzenlemesine rağmen geçiş hakkı ücretinin belirlenmesinde; taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'sinin (TL/m/Yıl) formülüne göre hesaplamaya tabi tutulmasına yol açan Tarife kuralının, dayanağı Yönetmelik hükmüne aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, 2021 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesinin "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (b) bendinin, Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesinde tablosunda yer alan "(TL/m/Yıl) ve taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibaresinin, Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı Veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu hükmüne uygun olmadığı anlaşılmakla, Yönetmeliğe aykırı bu düzenlemeye dayanılarak, Atatürk Havalimanındaki kablo çekimi ücreti olarak 01/01/2021-31/12/2021 dönemi için toplam 292.206,00 TL tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemde de hukuki isabet bulunmamıştır.
Açıklanan nedenle, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Atatürk Havalimanı Başmüdürlüğü'nün Ocak-Aralık 2021 dönemine ilişkin toplam 292.206,00-TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye ilişkin tahakkuk işleminin ve bu tahakkuk işleminin dayanağı olan "2021 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi"nin "Tarife tablosu" başlıklı 2. maddesinin (b) bendinde yer alan Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosundaki "TL/m/Yıl" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" cümlesinin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 23/05/2023 tarihinde, davacı vekilleri Av. …'in, Av. …'nun ve davalı idarelerden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı vekili Av. …'ın geldiği, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü vekilinin gelmediği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Duruşmaya katılan taraf vekillerine usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra hazır olan taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı şirket, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun … tarih ve … sayılı yazısında belirtildiği üzere sanal mobil şebeke hizmeti, sabit telefon hizmeti, internet servis sağlayıcılığı hizmeti, altyapı işletmeciliği hizmeti, uydu haberleşme hizmeti ve kablolu yayın hizmeti sunmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bir işletmecidir.
Davacı şirketin, Atatürk Havalimanında fiber optik elektronik haberleşme sistemine ait hat çekilmesine ilişkin kendisine tahsis edilen alanla ilgili her yıl protokol imzalayarak belirlenen yıllık kira bedelini ödediği görülmektedir.
Davalı idare tarafından dava konusu işlem ile davacı şirketten 2021 yılı kira bedeli olarak 292.206,00 TL talep edilmiştir.
Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından davanın süresinde açılıp açılmadığının resen incelenmesi ve husumetin sadece Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na yöneltilmesi gerektiği, davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından da davanın süresinde açılıp açılmadığının resen incelenmesi ve husumetin sadece Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'ne yöneltilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
Uyuşmazlık konusu olayda, 05/01/2021 tarihli uygulama işleminin tebliği üzerine 03/03/2021 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu sonucuna varılmış olup, davalı idarelerin husumet itirazları da uygulama işleminin bütünüyle, düzenleyici işlemin (Tarifenin) ise hazırlık ve teklif kısmının Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nce tesis edildiği ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından da Tarifenin onaylandığı anlaşıldığından yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat :
10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı" başlıklı Onyedinci Bölümünün "Haberleşme Genel Müdürlüğü" başlıklı 483. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde, "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlardan geçirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek," kuralına yer verilmiştir.
2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu'nun "Ücret Tarifeleri" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "Havaalanlarının kullanılması ve tesislerinden faydalanılması ve verilen hizmetlerin karşılığında alınacak ücretler, yapılacak tarifelerle saptanır. Yapılmış olan tarifeler, Ulaştırma Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer." hükmü;
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun "Geçiş hakkının kapsamı" başlıklı 22. maddesinde, "Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar." hükmü yer almıştır.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (mülga Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı) tarafından 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin;
"Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına, bu hakka ilişkin uygulanacak ücret tarifesine ve bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.";
"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş haklarını, bu haklara ilişkin ücret tarifelerini, bu Yönetmelikte belirtilen işlemlerin denetlenmesini ve geçiş hakkını kullanacak işletmeciler ile geçiş hakkı sağlayıcılarının yükümlülüklerini kapsar.";
"Tanım ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde,
"d) Geçiş hakkı: İşletmecilere; elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,
e) Geçiş hakkı ücreti: İşletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği ücreti,
f) Geçiş hakkı ücret tarifesi: Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesini,
g) Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS): Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,";
"İlkeler" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı uygulamasında;
a) Ülke kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması,
b) Etkin ve sürdürülebilir rekabet ortamının sağlanması,
c) Geçiş hakkı taleplerinin yasal süre içerisinde cevaplanması,
ç) İlgili mevzuata aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkının kullanılmasının öncelikle tarafların anlaşmasına bağlı olması,
d) Taleplerin teknik açıdan mümkün, ekonomik açıdan orantılı ve makul olması,
e) Tesis paylaşımı ve ortak yerleşime öncelik verilmesi,
f) Geçiş hakkının kullanımının taşınmaza kalıcı zarar vermemesi ve geçiş hakkı sağlayıcısının bu taşınmazın üzerindeki haklarının kullanımını sürekli biçimde aksatmaması,
g) Çevre, tarihi eserler, kültür ve tabiat varlıklarının korunması, şehir ve ülke planlamacılığından kaynaklanan özel koşulların göz önünde tutulması ilkeleri esas alınır.
(2) ...";
"Geçiş hakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.
(2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir.
(3) İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretleri; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edilir.
(4) ..." düzenlemeleri yer almaktadır.
Yönetmeliğin ekinde ise "Ek-1 Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu" başlıklı tablonun 1. sütununda tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için yıllık ücret üst sınırı; metrekaresi, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2’si olarak belirlenmiştir.
Davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2021 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin, 2021 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (b) bendinin Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda ise "(TL/m/Yıl)" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" şeklinde düzenleme getirildiği görülmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.
Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
Yukarıda yer verilen 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu ile geçiş hakkını kullanan işletmecilerden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin üst sınırları belirlenmiş olup geçiş hakkı sağlayıcıları tarafından bu üst sınırların aşılamayacağı kuşkusuzdur.
Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2021 Havalimanı Ücret Tarifesinde ise Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunun tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazların kullanımı karşılığında istenecek yıllık ücret üst sınırının belirlenmesinde taşınmazın kullanılan kısmının metrekaresinin esas alınacağı yönündeki Yönetmelik düzenlemesine aykırı şekilde geçiş hakkı ücretinin belirlenmesinde (TL/m/Yıl) formülüne yer verildiği görülmektedir. Yönetmelik gereği geçiş hakkı ücretinin üst sınırının, kullanılan taşınmaz alanının metrekaresi belirlendikten sonra bu metrekarenin taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2'si ile çarpımı sonucunda ortaya çıkan rakamın olması gerektiği açıktır.
Bu durumda, 2021 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin, 2021 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (b) bendinin Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "(TL/m/Yıl)" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosuna aykırı bir düzenleme olduğu ve Yönetmeliğe aykırı bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen İstanbul Atatürk Havalimanı Başmüdürlüğü'nün; 01/01/2021-31/12/2021 tarihleri arası döneme ilişkin 292.206,00 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin de hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü İstanbul Atatürk Havalimanı Başmüdürlüğü'nün; 01/01/2021-31/12/2021 tarihleri arası döneme ilişkin ... TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin İPTALİNE,
2. Bu tahakkuk işleminin dayanağı olan 2021 yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin "2021 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi" bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (b) bendinde yer alan Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosundaki "TL/m/Yıl" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin İPTALİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre duruşmalı işler için belirlenen … TL avukatlık ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 23/05/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.