T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/10623
Karar No : 2023/1656
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Madeni Yağlar ve Plastik Sanayi Dış Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av…
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı / …
VEKİLİ : Av…
İSTEMİN KONUSU : …. İdare Mahkemesince verilen … günlü, E…, K… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; davacıya ait işyerinin, 19/12/2014 tarihinden itibaren işyeri açma çalışma ruhsatı alınıncaya kadar faaliyetten men edilerek mühürlenmesine ilişkin Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : …. İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; madeni yağ konusunda faaliyet gösteren davacı şirketin birinci sınıf gayrisıhhi müessese olduğu ve davalı idarece ruhsatlandırılması gerektiği açık olup, birinci sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatı olmadan faaliyet gösteren davacı şirkete ait işyerinin ruhsat alınıncaya kadar faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediği; öte yandan, davacı şirketin … Belediye Başkanlığından alınmış … günlü… no'lu ikinci sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatıyla birinci sınıf gayrisıhhi müessese faaliyetinde bulunmasına hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; 29/05/2007 tarihinde alınan bir işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunduğu, davalı idarenin daha önceden verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı varken, mevcut ruhsatı yoksayarak işlem tesis etmesi, var olan bir ruhsata dayanarak faaliyette bulunan işyerini kapatmasının mümkün olmadığı, davalı idareye birinci sınıf gayri sıhhi müessese ruhsatı ile üretim lisans başvurusunda bulunulduğu, halen EPDK'dan herhangi bir lisans alınmadığı için mevcut işyerinde madeni yağ üretimi yapılmadığı, mevcut iş, lisansa tabi olmayan ikinci sınıf gayri sıhhi müessese kapsamında değerlendirildiğinden ikinci sınıf gayri sıhhi müessese ruhsatına dayalı faaliyet olarak devam ettirildiği, ikinci sınıf gayri sıhhi müessese üretim ruhsatı olduğu halde, birinci sınıf gayri sıhhi müessese kapsamında bir ruhsat talep edilmiş olması gerekçe gösterilerek yürütülen faaliyetin, mevcut birinci sınıf gayri sıhhi müessese ruhsatı kapsamında kaldığından bahisle işlem gerçekleştirilebilmesi için mevcut ruhsatın iptal edilmiş olması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından Danıştay Onuncu Dairesine ve Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirkete ait … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:…, adresinde yer alan ve ikinci sınıf gayri sıhhi müessese ruhsatı ile madeni yağ harmanlama tesisi olarak faaliyet gösteren işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alıncaya kadar faaliyetten men edilmesi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun belediyelerin görev ve sorumluluklarının sayıldığı 15. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde; "Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek" hükmüne ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumluluklarının sayıldığı 7. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde; "Gıda ile ilgili olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek, yiyecek ve içecek maddelerinin tahlillerini yapmak üzere laboratuvarlar kurmak ve işletmek" hükmüne yer verilmiş; aynı Kanun'un 7. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde; " c) Sıhhî işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek." hususu ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü yer almıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "a) Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini; büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini, ... ifade eder." ve "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz... İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır."; "Açılma ruhsatı" alt başlıklı 21. maddesinin son fıkrasında, "Ruhsatın verilmesinden sonra yetkili idare tarafından yapılacak denetim sonucunda toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olan işletmelerin faaliyeti, noksanlıklar ve aykırılıklar giderilinceye kadar derhal durdurulur."; İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler başlıklı 23. maddesinin 6. fıkrasında, Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır. "Ruhsat değişikliği gerektiren haller" alt başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında, "Gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılması veya tesiste yapılan bir değişiklik neticesinde bir alt sınıfa geçen tesislerin yeniden ruhsat alması gerekmez. Ancak gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılmasında yapılan değişiklik neticesinde üst sınıfa geçmiş olan tesislerin bir yıl içinde yeni sınıfa göre açılma ruhsatı alması zorunludur." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerin büyükşehir belediyeleri tarafından, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseselerin ise ilçe belediyeleri tarafından denetleneceği ve ruhsatlandırılacağı anlaşılmaktadır.
Buna göre, beyana dayalı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespit edilmesi halinde bu hususların giderilmesi için onbeş günlük süre verilmesi ve süre sonunda noksanlık ve aykırılıkların giderilmediğinin tespit edilmesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek işyerinin kapatılması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacının, Gebze Belediye Başkanlığından almış olduğu "Madeni Yağ Har. Gres ve Antfriz Kar. Dol. Tesisi" faaliyet konulu 29/05/2007 günlü ikinci sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile işletmekte olduğu işyerinin, madeni yağ harmanlama tesisi olarak faaliyet göstermesinden dolayı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te Ek-2 Gayrisıhhi Müesseseler Listesi Birinci Sınıf Gayri Sıhhi Müesseseler ana başlığı altındaki "madeni yağ konusunda faaliyet gösteren işletmeler" dâhilinde bulunduğundan bahisle firma tarafından 27/09/2013 günlü dilekçeyle davalı idareden birinci sınıf gayrisıhhi müesseseler için işyeri açma ve çalışma ruhsatı talep edildiği, bunun üzerine ilgili belediye teknik personelince 02/10/2013 günlü kontrolün yapıldığı ve akabinde işletmenin çalıştığı binalara ait yapı ruhsatları ve bunlara esas vaziyet plânı ile şirketin halihazırdaki durumunu belirten yerleşim plânının iletilmesinin istenildiği, ilgili belgelerin intikâlini müteakip yeniden incelemeye gidildiği ve 02/12/2014 günlü tutanağın düzenlendiği ve 04/12/2014 günlü Gayri Sıhhi Müesseseler Kurul Kararı alındığı, kararda Belediye Başkanlığınca onaylanan Halihazır Durum Krokisinde parselin kuzeyinde 3.901m2 yüz ölçümlü üretim binası, kazan dairesi, tank sahası ve sundurma yapılarının tesis edildiği, bahse mevzu tesislerin yapı ruhsatları ile yapı kullanma izin belgelerinin mevcut olmadığının" kayıt altına alındığı, söz konusu tespite istinaden yukarıda adı geçen Yönetmeliğin 6. maddesi hükmü gerekçe gösterilerek dava konusu işlemle, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alıncaya kadar faaliyetten men edilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Hukuka uygun şekilde alınmış bir işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden faaliyet gösteren bir işyerinin ancak mevzuatta öngörülen şartların oluşması halinde yine mevzuatta öngörülen usul izlenerek kapatılabilmesi mümkündür. Dolayısıyla, dava konusu işlem tesis edilmeden önce işyerine ilişkin Gebze Belediye Başkanlığından alınan 29/05/2007 günlü ikinci sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmeksizin tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Ayrıca; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin yukarıda yer verilen "Ruhsat değişikliği gerektiren haller" alt başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında yer alan gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılmasında yapılan değişiklik neticesinde üst sınıfa geçmiş olan tesislerin bir yıl içinde yeni sınıfa göre açılma ruhsatı almasının zorunlu olduğuna ilişkin düzenleme uyarınca; davacının Gebze Belediye Başkanlığından almış olduğu "Madeni Yağ Har. Gres ve Antfriz Kar. Dol. Tesisi" faaliyet konulu 29/05/2007 günlü ikinci sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile işletmekte olduğu işyerinin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin eki gayrisıhhi müesseseler listesinin "1. sınıf gayrisıhhi müesseseler" başlıklı 5.1. maddesinde yer alan "madeni yağ konusunda faaliyet gösteren işletme" vasfında olduğu; dolayısıyla, bir yıl içinde birinci sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması gerektiği yönünde herhangi bir bildirim yapılmaksızın faaliyetten men edildiği görülmektedir.
Öte yandan; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin yukarıda yer verilen "Açılma ruhsatı" alt başlıklı 21. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, yetkili idare tarafından yapılacak denetim sonucunda toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olduğu tespit edilirse, işletmenin faaliyetinin noksanlıklar ve aykırılıklar giderilinceye kadar idarece derhal durdurulabileceği de açıktır.
Buna göre, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. …. İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 30/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.