T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/10712
Karar No : 2023/3318
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …İdare Mahkemesince verilen …günlü, E:…, K:…sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; davacıya ait kereste imalatı alanında faaliyet gösteren işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin işlem ve dayanağı …günlü, …sayılı Bolu Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; dava konusu edilen meclis kararının kamu yararı ve hizmet gerekleri ile şehir planlaması, trafik, alt yapı, çevre, imar ve şehircilik ilkeleri ile ulaşım açısından uygun olup olmadığı ve kerestecilik faaliyetinin halk sağlığına ve çevreye olan etkileri dikkate alındığında davacıya ait işyerinin kent merkezi dışında başka bir bölgeye taşınmasının gerekli olup olmadığı hususlarının tespiti amacıyla Mahkemece mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, hazırlanan bilirkişi raporunda, söz konusu işyerinin, kent merkezinden uzak konumda ve yakınındaki işlek ulaşım aksının (D-100 Karayolu bağlantısı) üzerinde bulunmadığı, ticari yoğunluğun gerektirdiği trafiğin, hali hazırdaki işleyen trafiğe ilave bir yük ve risk getirmemesi nedeniyle, trafik yönünden kargaşa ortamı oluşturmadığı dolayısıyla yer değiştirme uygulamasının yapılmaması durumunda herhangi bir olumsuzluk olmayacağı, orman ürünlerinin tesis içerisinde taşınması ve işlenmesi sırasında oluşabilecek araç ve makine gürültüsü dışında çevre kirliliği oluşturacak ve halk sağlığını tehdit edecek herhangi bir unsura rastlanmadığı, öte yandan, söz konusu tesisin konut alanları içerisinde yer alması ve etrafının konutlarla çevrelenmesi nedeniyle görüntü kirliliği yarattığının belirlendiği, Organize Sanayi Bölgesinin ise, toplam 73 hektarlık bir alanda, 51 adet parselden oluştuğu, 42 adet firmanın bulunduğu, mevcut Organize Sanayi Bölgesinin yetersiz olduğu ve boş parsel bulunmaması sebebiyle güneyindeki alanların kamulaştırılarak gelişme alanı haline dönüştürüldüğü, sonuç olarak konutlarla iç içe olan dava konusu işyerinin kaldırılarak konutların dışında benzer faaliyetler için düzenlenmiş altyapılı bir alanda yer alması daha uygun olmakla birlikte, Bolu Belediyesi tarafından taşınma için verilen sürenin kısalığı ve yeni bir alanın oluşturulmaması nedeniyle hemen kaldırılmasına olumlu bakılmadığı, kerestecilik faaliyet alanı bütünü olarak konut alanları dışında, yeni sorunlu alanlar yaratmayacak, altyapılı kullanımı olacak şekilde yerel veya merkezi yönetim tarafından yeni bir alan bütünü elde edilip benzer faaliyette bulunan işyerlerine tahsisi yapılmadan dava konusu işyerinin kapatılmasının ve taşınmasının uygun olmadığı hususlarının belirtildiği, Mahkemece yapılan ara kararına Bolu Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü tarafından verilen cevap yazısı ve eklerinden, ilave Organize Sanayi Bölgesi alanında kamulaştırma işlemleri tamamlandıktan sonra 14 adet 10000 m²'lik parselin müracaat edecek firmalara tahsis edileceği, organize sanayi bölgesinde davacının talep ettiği şekilde 5000 m²'lik parselin bulunmadığı, bu şekilde talebinin karşılanabilmesi için, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın da görüşü alınarak imar planı değişikliğine gidilmesi gerektiği ve bu şekilde oluşacak parsellerden tahsis talebinin değerlendirileceğinin anlaşıldığı, bu durumda, davalı idare tarafından verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı uyarınca davacıya ait kereste imalatı faaliyeti yürüten işyerinin organize sanayi bölgesi içerisinde yer temini sağlanmaksızın ve gerekli alt yapı hizmetleri ile planlama faaliyeti tamamlanmış işyeri gösterilmeksizin, tesis edilen mühürleme işleminde ve bu işlemin dayanağı olan Meclis Kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacının verilen 15 günlük süre içinde Organize Sanayi Bölgesinde tahsis edilen yere taşınmaması üzerine tesis edilen işlemde hukuk aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin kısmının onanması, gayrisıhhi işyerlerinin kentin belirli yerlerinde toplanması konusunda yetkili olan davalı idarenin, şehir içinde ve konut yerleşim alanlarında yer alan kereste imalatçılarının kentin belirli bir yerinde toplanması konusunda almış olduğu genel nitelikteki meclis kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu meclis kararının iptaline ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi'nce Danıştay Onuncu Dairesine, anılan Daire tarafından ise Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden, davacıya ait kereste imalatı faaliyeti yürütülen işyerine 06/05/1997 tarihinde davalı idare tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, Bolu Belediye Meclisi'nin …günlü, …sayılı kararıyla, kent merkezinin sıhhileştirilmesi amacıyla kereste imalatı faaliyeti gösteren işyerlerinin gerekli altyapı hizmetleri bulunan ve planlama faaliyetleri tamamlanmış olan Bolu Organize Sanayi Bölgesine taşınması yönünde karar verildiği, söz konusu meclis kararı uyarınca …günlü, …sayılı ihbarname ile davacıya Bolu Organize Sanayi Bölgesine taşınması için 15 gün süre verildiği, taşınmadığı takdirde işyerinin mühürleneceği hususunun bildirildiği, davacının 10/06/2014 günlü dilekçe ile Bolu Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğünden fabrika binası ile ilgili olarak yer talep ettiği, talebin yeterli parsel bulunmadığından bahisle reddedildiği, 10/06/2014 günlü yazı ile davacıya işyerinin 11/06/2014 tarihinde mühürlenerek faaliyetine son verileceğinin bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin (a) bendinde; "Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak." hükmü, (o) bendinde ise; "Gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; hafriyat toprağı ve moloz döküm alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama sahalarını; inşaat malzemeleri, odun, kömür ve hurda depolama alanları ve satış yerlerini belirlemek; bu alan ve yerler ile taşımalarda çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak." hükmü yer almaktadır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (b) bendinde; gayrisıhhî müessese; faaliyeti sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek müesseseler olduğu, hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Davalı İdarenin, Mahkeme kararının işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin işlemin iptaline yönelik temyiz istemi yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı İdarenin, Mahkeme kararının …günlü, …sayılı Bolu Belediye Meclisi kararının iptaline yönelik temyiz istemi yönünden;
Yukarıda aktarılan Kanun hükmünde Belediyelerin, gayrisıhhi işyerlerinin kent belirli yerlerinde toplanması konusunda yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda; dava konusu meclis kararı ile genel nitelikte karar alınarak, kereste imalatçılarının gerekli altyapı hizmetleri bulunan ve planlama faaliyetleri tamamlanmış Bolu Organize Sanayi Bölgesine taşınmasına ve yeni açılacak kereste imalatçılarının da belirtilen alanda faaliyet göstermelerine karar verilmiştir.
Bilirkişi raporunda, işyerinin bulunduğu alanın, konut yerleşimi içinde yer aldığı ve konutlarla çevrelendiği, imar planında konut alanı olarak belirlendiği, konut alanları içinde birbiriyle çelişen farklı kullanımların birlikte olmasının getirdiği sorunlar bulunduğu, kentin içinde gelişigüzel dağılım gösteren bu tür işyerlerini bir arada toplayacak ve konut alanlarından uzak olacak şekilde, kentin imar planı bütünü içinde çözüm getirilmesi gerektiği, konutlarla içi içe olan tesisin kaldırılarak, konutların dışında benzer faaliyetler için düzenlenmiş altyapılı bir alanda yer almasının daha uygun olduğu belirtilmiştir.
Bu durumda, gayrisıhhi işyerlerinin kentin belirli yerlerinde toplanması konusunda yetkili olan davalı idarenin, şehir içinde ve konut yerleşim alanlarında yer alan kereste imalatçılarının kentin belirli bir yerinde toplanması konusunda almış olduğu genel nitelikteki dava konusu meclis kararında hukuka aykırılık bulunmamakta olup, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN REDDİ ile …İdare Mahkemesince verilen …günlü, E: …, K: … sayılı kararın, işyerinin mühürlenerek kapatılmasına ilişkin işlemin iptaline yönelik kısmının ONANMASINA,
2. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN KABULÜ ile anılan kararın, …günlü, …sayılı Bolu Belediye Meclisi kararının iptaline yönelik kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı Kanun maddesinin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 08/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.