T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/10724
Karar No : 2023/2660
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …Petrol Ürünleri Oto Kiralama Gıda Sanayi ve
Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …İdare Mahkemesince verilen …günlü, E:…, K:…sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Denizli ili, Pamukkale ilçesi, …ada, …sayılı parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan LPG Otogaz Satış İstasyonunu işleten davacı şirket tarafından, işyerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemin ve bu işleme dayanak teşkil eden 26/01/2015 günlü işyeri açma ve çalışma ruhsat komisyonu inceleme raporunun iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : …İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; işletmenin faaliyete geçtiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuat kapsamında yapılan başvuru üzerine şartları sağladığı görülerek işletmeye ruhsat verildiği, anılan işletmenin ve ruhsatın usulüne uygun olarak yeni kişilere devredildiği, en son davacı tarafından işletmenin devralındığı, idare tarafından yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 26/01/2015 günlü raporda bahsedilen aykırılıkların işletmenin ilk ruhsatlandırıldığı tarih itibariyle aranılması gereken hususlar olduğu, işletmeye mevzuata uygun olarak yetkili idarece ruhsat verildiği de dikkate alındığında anılan hususların işletmenin faaliyete geçtiği tarihte ve daha sonraki devir tarihlerinde yetkili idarece kontrol edildiğinin ve mevzuata aykırılık bulunmadığının tespit edildiğinin kabul edilmesi gerektiği, aksi durumun hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkelerine aykırılık teşkil edeceği; geçiş yolu izin belgesinin ekinde bulunması gerekli olan vaziyet planın, devir komisyonu ve inceleme komisyon raporunun, başvuru dilekçesi eklerinin yaklaşık yirmi yıl sonraki bir tarih olan 26/01/2015 tarihinde bulunmadığının sorumluluğunun davacıya yüklenemeyeceği, işletmenin ilk ruhsatlandırılmasının Kınıklı Belediye Başkanlığı ve Denizli Valiliği tarafından yapıldığı, Kınıklı Belediyesinin daha sonra Denizli Belediye Başkanlığına, Denizli Belediye Başkanlığı'nın ise 6360 sayılı Yasa ile Büyükşehir statüsü kazanması ile Denizli Büyükşehir Belediye Başkanlığına devredildiği dikkate alındığında anılan belgelerin bulunamamasının sorumlusunun davacı olamayacağı, ilk başvuru tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat uyarınca bütün şartları yerine getiren davacıya, uzun yıllar sonra ilk başvurudaki şartları taşımadığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemler iptal edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 80. maddesinde akaryakıt istasyonların ruhsatlandırma ve denetleme yetkisinin Büyükşehir Belediyelerine verildiği, bu kapsamda idarelerinin sorumluluk alanına giren alanlarda daha önce ilçe belediyelerince düzenlenen ruhsatların incelendiği, yapılan incelemede ruhsatlar düzenlenirken bir kısım eksikliklerin ve mevzuata aykırılıkların bulunduğunun tespit edildiği, bu doğrultuda tesis olunan işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Denizli ili, Pamukkale ilçesi, …ada, …sayılı parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan LPG Otogaz Satış İstasyonunu işleten davacı şirket tarafından, işyerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemin ve bu işleme dayanak teşkil eden 26/01/2015 günlü işyeri açma ve çalışma ruhsat komisyonu inceleme raporunun iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 80. maddesinde "Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir. Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." hükmü yer almaktadır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 1. maddesinde; "Kanunun amacının, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi, işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu" belirtilerek, aynı Kanun'un 3. maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye yetkili olan merciler" sayılmış, aynı Kanun'un 4. maddesinde ise; "İznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı" vurgulanmıştır.
Anılan Kanun dayanak alınarak çıkarılan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin İkinci ve Üçüncü Sınıf Gayrısıhhı Müesseseler başlıklı 23. maddesinde " İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alınacağı" belirtildikten sonra maddenin devamında "...Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yönetmeliğin Denetim başlıklı 24. maddesinde ise "Gayrisıhhî müesseseler, çevre ve toplum sağlığı açısından yetkili idareler tarafından denetlenir. Yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği kişi gerekli tedbirleri almak veya aldırmakla sorumludur." hükmü bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda anılan Yönetmelik hükümleri değerlendirildiğinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan bir işyerinin faaliyetten men edilebilmesi için öncelikle ruhsatının iptal edilmesinin gerektiği, ruhsat iptal edilmeden önce ise yapılan kontrol ve denetimlerde tespit edilen noksanlık ve aykırılıkların giderilmesi için ilgiliye bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde ruhsatın yetkili idare tarafından iptal edilerek sonrasında işyerinin kapatılacağının düzenlendiği görülmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirketin, Denizli ili, Pamukkale ilçesi, …ada, …sayılı parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan LPG otogaz satış faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı uyarınca faaliyetini sürdürdüğü, söz konusu alanın davalı Büyükşehir Belediyesi yetki alanına girmesinin ardından davalı idare denetim elemanlarınca 16/01/2015 tarihinde mahallinde yapılan denetim ve ruhsat dosyası üzerinde yapılan inceleme sonucunda 26/01/2015 günlü "Denizli Büyükşehir Belediyesi İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsat Komisyonu İnceme Raporunun" düzenlendiği, rapor uyarınca 05/02/2015 günlü tutanak ile işyerinin mühürlendiği ve bunun üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacı şirket Denizli Valiliği ve sonrasında Kınıklı Belediye Başkanlığınca düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatı uyarınca faaliyetini sürdürmektedir. Söz konusu işyerinin bulunduğu alanın davalı belediyenin yetki alanına geçmesinin ardından kontrol ve denetim yapma yetkisi bulunduğu açık olmakla birlikte davalı idarece yapılacak denetimde ruhsatın düzenlendiği tarihteki mevzuat hükümleri ve bu hükümlerin getirdiği yükümlülükler ortaya konularak şayet ruhsat düzenlenirken aykırılık ve noksanlıklar var ise bunların giderilmesi için ruhsat sahibine onbeş günlük süre verilmesi, verilen süre içerisinde noksanlık ve aykırılıkların giderilmemesi halinde ruhsat iptal edildikten sonra işyerinin kapatılması gerekmektedir.
Bu durumda, ruhsat iptal edilmeden doğrudan işyerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
Öte yandan, gayrısıhhı müesseselerin yetkili idarelerce çevre ve toplum sağlığı açısından denetleneceği ve yetkili idarenin üst amiri veya görevlendireceği kişinin bu noktada gerekli tedbirleri alma yetkisi bulunmakla birlikte uyuşmazlık konusu olayda tespit edilen aykırılık ve noksanlıkların çevre ve toplum sağlığı açısından oluşturduğu sakıncalar somut olarak ve hukuken kabul edilebilir gerekçelerle ortaya konulamamıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. …İdare Mahkemesince verilen …günlü, E:…, K:…sayılı kararın yukarıdaki gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (15) onbeş gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 17/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.