Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2021/10838 E. , 2021/4187 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/10838
Karar No : 2021/4187
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde, Burhaniye Belediye Başkanlığınca düzenlenen 22/10/2012 günlü, (K-17)-39 sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden otopark işleten davacı tarafından; 6360 sayılı Kanun uyarınca 31/03/2014 tarihinde … İl Belediyesi Büyükşehir Belediyesi statüsü kazandıktan sonra, … Büyükşehir Belediyesi zabıta ekipleri tarafından yapılan denetimde, Büyükşehir Belediyesinden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyet gösterildiği tespit edildiğinden bahisle 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesine istinaden 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'un 32. maddesine göre 209,00-TL idari para cezası uygulanmasına ve işyerinin ticaret ve sanat faaliyetinden men edilmesine ilişkin … Büyükşehir Belediye Encümeninin …. günlü, … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : …. İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 10/08/2005 günlü Yönetmelik hükümleri uyarınca, sıhhi müesseselere ruhsat vererek denetleme yetkisinin, büyükşehir belediyesine bağlı ilçe ve ilk kademe belediyelerine ait olduğu, sıhhi müessese olduğunda kuşku bulunmayan işyerine, yetkili idare olan Burhaniye Belediyesince 22/10/2012 tarihinde ruhsat verildiği ve anılan ruhsatın bu Belediyece halen iptaline karar verilmediği, bu haliyle de dava konusu işlemde yer alan "davacının Büyükşehir Belediyesinden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyet gösterdiği" şeklindeki sebebin kabulünün hukuken mümkün olmadığı, zira davalı idarenin davacı adına ruhsat düzenleme yetkisinin bulunmadığı anlaşıldığından, davacıya ait işyerinde denetim yapma yetkisi bulunmayan davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; dava konusu işletmenin Burhaniye Belediyesince Balıkesir Büyükşehir Belediye Başkanlığına devredildiği, davacı ile yeni dönem için imzalanmış bir kira sözleşmesinin bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile sonucu itibarıyla usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
… Belediye Başkanlığınca düzenlenen … günlü, (K-17)-39 sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden otopark işleten davacı tarafından; davalı … Büyükşehir Belediyesinden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyet gösterildiği tespit edildiğinden bahisle idari para cezası uygulanmasına ve işyerinin ticaret ve sanat faaliyetinden men edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1/1. maddesinde; "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32'nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir." hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinin (b) bendinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyelerin yetkili olduğu, 4. maddesinde ise, 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak ve yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları hükme bağlanmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle, "Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında "Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları" sayılmış, (l) bendinde "Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek" düzenlemesine yer verilmiş; aynı maddenin ikinci fıkrasında "ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri" sayılmış, (c) bendinde "sıhhi işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek" hükmü yer almıştır.
06/12/2012 günlü, 28489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasında Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulduğu ve bu illerin il belediyelerinin büyükşehir belediyesine dönüştürüldüğü; "Yürürlük" başlıklı 36. maddesinde ise bu Kanun'un 1. maddesinin ilk mahalli idareler genel seçiminde yürürlüğe gireceği hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinde; yetkili idarenin, belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini ifade ettiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni tanımladığı belirtilmiş; 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlenmesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; Büyükşehir Belediyesi olmayan illerde 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinin (b) bendi gereğince, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu; Büyükşehir Belediyesi olan illerde ise 3572 sayılı Kanun uyarınca sıhhi işyerlerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının yetkili olduğu hüküm altına alınmasına rağmen, bu hükme belli işyerleri için istisna getirilerek, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca otopark olarak işletilecek işyerleri için açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediye başkanlıklarının yetkili kılındığı anlaşılmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Balıkesir ili, Burhaniye ilçesi, … Mahallesi, … Arkası adresinde yer alan otoparkı, … Belediye Başkanlığınca düzenlenen … tarih ve …. sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden işleten davacı ile … Belediyesi arasında 01/01/2014-31/12/2014 tarihleri arası için kira sözleşmesi imzalandığı, 2015 yılına ilişkin herhangi bir kira sözleşmesinin bulunmadığı, davalı idare tarafından da davacının tahliyesi yolunda herhangi bir kararın dava dosyasına ibraz edilmediği; ancak, davacı hakkında yapılan 18/08/2015 günlü BİMER şikayetine istinaden yapılan denetim sırasında düzenlenen 24/08/2015 günlü tutanakta, davacının Büyükşehir Belediyesinden izin almadan otopark işletmeciliği yaptığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyet gösterdiği hususlarının tespit edildiği, anılan tespite dayalı olarak da davacının Yönetmeliğin 6. maddesini ihlal ederek Büyükşehir Belediyesinden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan faaliyet gösterdiğinden bahisle ticaret ve sanat faaliyetinden men edilmesi üzerine temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, … Belediye Başkanlığınca 22/10/2012 günlü, (K-17)-39 sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte Balıkesir İl Belediyesinin Büyükşehir Belediyesi olmadığı, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un yukarıda aktarılan belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu hükmü uyarınca, Burhaniye ilçesinin belediye hudutları ile mücavir alanı içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere Burhaniye Belediye Başkanlığının açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili olduğu, 6360 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile Balıkesir İl Belediyesinin sınırları il mülki sınırları olan Büyükşehir Belediyesine dönüştürüldüğü, bu hükmün yürürlük tarihinin ilk mahalli idareler genel seçim tarihi (31/03/2014) olarak belirlendiği, bu tarih itibarıyla Balıkesir İl Belediyesinin Büyükşehir Belediyesi olduğu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun yukarıda aktarılan hükmü uyarınca otopark olarak işletilecek işyerleri için açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin bu tarih itibarıyla Balıkesir Büyükşehir Belediyesine geçtiği görülmektedir.
Her ne kadar dava konusu işlemin tesis edildiği tarih (02/09/2015) itibarıyla, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca Balıkesir il mülki sınırları içerisinde otopark olarak işletilecek işyerleri için açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisi davalı Balıkesir Büyükşehir Belediyesine ait ise de, ruhsatın verildiği 22/10/2012 tarihinde, ruhsat vermeye yetkili idarenin Burhaniye Belediye Başkanlığı olduğunda kuşku bulunmamaktadır.
Bu durumda; Burhaniye Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen ve hukuki geçerliliğini koruyan işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden faaliyette bulunan davacının, ruhsatsız faaliyette bulunduğu kabul edilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. …. İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (15) onbeş gün içinde Danıştayda karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11/11/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.