T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/10876
Karar No : 2023/3628
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Petrol Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:.., K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul ili, Bağcılar ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan ve davacı şirket tarafından işletilen açık otopark faaliyet konulu işyerinin ruhsatsız olarak işletildiğinden bahisle mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin 16/07/2013 günlü mühürleme tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacı tarafından işletilen işyeri için Bağcılar Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş 06/09/2000 günlü işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunduğu görülmekle birlikte, söz konusu rahsatın veriliş tarihinden sonra 23/07/2004 tarihinde yürürlüğe giren 5216 sayılı Kanun'un özel kanun niteliği taşıdığı, özel kanun hükümlerinin öncelikle uygulanması gerektiği dikkate alındığında, mevzuatta yapılan değişiklikle ruhsat verme ve verilmiş ruhsatların denetimi hususlarının Büyükşehir Belediyelerinin görev ve sorumluluk alanına aktarıldığı görülmekle, otopark olarak işletilen işyerinin ruhsatsız faaliyet gösterdiği sonucuna varıldığından, söz konusu işyerinin faaliyetten men edilmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, mahkemece karar verilirken sadece mevzuatta yapılan değişiklik göz önüne alınıp, dosya içerisinde bulunan bilgi ve belgeler incelenmeksizin ve bilirkişi incelemesi yapılmadan karar verildiği, kanun değişikliği sonrası İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına pek çok kez ruhsat başvurusunda bulunulsa da idare tarafından her defasında ilçe belediyesince yeterli bilgi verilmediği gerekçesiyle ruhsat taleplerinin değerlendirilemediğinin belirtildiği, ilçe belediyesi tarafından ruhsat başvurusunun sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla Büyükşehir Belediye Başkanlığınca istenilen bilgiler verilmeyerek sahip olunan yetkinin kötüye kullanıldığı, ruhsat alma yönünden işyerinin bütün şartları taşıdığı, ilçe belediyesi tarafından düzenlenmiş geçici ruhsat izin belgesinde iskan alıncaya kadar çalışma izni verildiğinin açıkça belirtildiği ve bugüne kadar da iskan izni veya inşaata başlama izni verilmemiş olduğu, mahkemece bu hususlar göz önüne alınmadan salt davalı idare tarafından düzenlenmiş ruhsat bulunmadığı gerekçesiyle gerçekleştirilen mühürleme işleminin iptali isteminin reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen davada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Bağcılar ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:... adresinde bulunan ve davacı şirket tarafından işletilen otopark faaliyet konulu işyeri için iskan alınıncaya kadar geçerli olmak üzere Bağcılar Belediye Başkanlığı tarafından … günlü, … sıra nolu geçici işyeri açma ve çalışma izin belgesi düzenlendiği, 23/07/2004 günlü, 25531 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7. maddesinin (l) bendi kapsamında kapalı ve açık otoparklara ruhsat vermek görev ve yetkisinin büyükşehir belediyelere geçmesi üzerine 06/04/2012 günü İstanbul Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından işyerinde yapılan kontrolde ruhsatsız faaliyette bulunulduğunun tutanakla tespit edildiği, akabinde … günlü,… sayılı Başkanlık Oluru ile işyerinin faaliyetten men'i yönünde karar alındığı, davacı şirket tarafından davalı idareye yapılan 26/10/2009 günlü ruhsat başvurusu üzerine davalı idare tarafından İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in Eki N-c-7 maddesinde yer alan kat irtifakı veya kat mülkiyetine haiz ya da inşaata başlama izni alınan yerlerde açık otopark açılamayacağı hükmü uyarınca Bağcılar Belediye Başkanlığından taşınmazın imar durumu hakkında ve kat mülkiyetine haiz olup olmadığı, inşaata başlama izni verilip verilmediği yönünde bilgi istenildiği, Bağcılar Belediyesi tarafından 18/11/2009 günlü yazı ile işyerinin bulunduğu alanın ortaöğretim tesis alanında kaldığından bahisle işyerinin bulunduğu alanın otopark olarak kullanımının uygun görülmediğinin bildirildiği, yine Bağcılar Belediye Başkanlığınca İstanbul Valiliğine yazılan 18/02/2013 günlü yazıda davacı şirket tarafından işletilen otoparkın ilçenin önemli ticari alanlarından MİA bölgesi içinde çevre, görüntü ve gürültü kirliliğine neden olduğu, araçların giriş ve çıkışında trafiğin olumsuz etkilendiği, otoparkta bulunan araçların etrafa yaydığı kötü koku ve temizlik yapılmaması nedeniyle haşerelerin burada üremesine neden olduğu, bu durumun insan sağlığını tehdit etmesi nedeniyle ruhsatının iptalinin gerektiğinin belirtildiği, davalı idare tarafından işyerinin faaliyetten men'i yönünde alınan … günlü, …-… sayılı Başkanlık Oluruna istinaden işyerinin 16/07/2013 günü mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edilmesi üzerine, bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinin (b) bendinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyelerin yetkili olduğu, 4. maddesinde ise, 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak ve yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları hükme bağlanmıştır.
23/07/2004 günlü, 25531 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki haliyle, "Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında; "Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları" sayılmış, (l) bendinde "Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek" düzenlemesine yer verilmiş; aynı maddenin ikinci fıkrasında "ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri" sayılmış, (c) bendinde "sıhhi işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek" hükmü yer almıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinde; yetkili idarenin, belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini ifade ettiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni tanımladığı belirtilmiş; 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.", 13. maddesinde "... İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda belirtilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; Büyükşehir Belediyesi olmayan illerde 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinin (b) bendi gereğince, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu; Büyükşehir Belediyesi olan illerde ise; 3572 sayılı Kanun uyarınca sıhhi işyerlerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının yetkili olduğu hüküm altına alınmasına rağmen, 23/07/2004 günlü, 25531 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca kapalı ve açık otopark olarak işletilecek işyerleri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediye başkanlıklarının yetkili kılındığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, 23/07/2004 günlü, 25531 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca işbu kanunun yürürlük tarihi itibariyle kapalı ve açık otoparklara ruhsat verme yetkisi İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına geçmekle birlikte, bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce davacı şirkete ait açık otopark faaliyet konulu işyeri için Bağlar Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen … günlü, … sıra nolu geçici işyeri açma ve çalışma izin belgesinin mevcut olduğu, mevzuatımızda "geçici ruhsat" veya "süreli ruhsat" adı altında herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, ruhsatın geçici olduğu ruhsata işlenmek suretiyle ruhsat verilmiş olsa bile bunun yasal düzenlemeye aykırı olması nedeniyle dikkate alınamayacağı, bu itibarla düzenlendiği tarih itibariyle geçerli bir işyeri açma ve çalışma ruhsatına sahip olan işyerinin ruhsatsız olduğundan bahisle idare tarafından doğrudan faaliyetten men edilemeyeceği, öte yandan davalı idare tarafından İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca yapılacak denetimler üzerine ruhsat verilme şartlarının bulunmaması, şartların sonradan kaybedilmesi veya ruhsatın açık hataya yahut ilgilinin yanıltması veya hilesine dayalı olarak verildiğinin sonradan tespit edilmesi halinde ruhsatın iptalini müteakiben işyerinin faaliyetten men edilebileceği; ruhsat iptal edilmeden söz konusu iş yerinin doğrudan faaliyetine son verilemeyeceği açık olduğundan, işyerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık; davanın reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 15/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.