T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/10888
Karar No : 2023/2186
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) Sınırlı Sorumlu … Kooperatifi
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- … Belediye Başkanlığı
2- Sınırlı Sorumlu … Kooperatifi
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Buca ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … parselinde kayıtlı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapılar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 363.137,58-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Buca Belediyesi Encümeni kararının ve anılan yapıların yıkımına ve aynı Kanun'un 42/3. maddesi uyarınca 5.699,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Encümen kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42.maddesi uyarınca davacı kooperatif hakkında toplam 363.137,58 TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Buca Belediyesi Encümeni kararı yönünden; uyuşmazlığa konu imalatların davacı tarafından yapılmadığı hususunun, dava dışı kişiler tarafından verilen ve 05.03.2021 ile 09.03.2021 tarihlerinde Mahkememiz kaydına giren imzalı dilekçelerle ortaya konulduğu göz önünde bulundurulduğunda, suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince, kişilerin işlemedikleri veya başkası tarafından işlenmiş bir fiilden dolayı cezalandırılmaları hukuken mümkün olmadığından, para cezasına konu yapıların kim ya da kimler tarafından yapıldığı tespit edilerek, gerçek yapı sahibi ya da sahipleri adına para cezası verilmesi yolunda işlem tesis edilmesi gerekirken, bu husus yerine getirilmeksizin davacı kooperatifin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 363.137,58 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu yapıların yıkımına ve davacının 3194 sayılı Kanun'un 42/3. maddesi uyarınca 5.699,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Encümen kararının incelenmesi yönünden ise; uyuşmazlık konusu olayda dosyadaki bilgi, belgeler ve görsel veriler dikkate alındığında; ruhsatsız olarak yapıldığı idarece mahallinde yapılan inceleme neticesinde düzenlenen … tarih ve … sayılı yapı tatil zaptı ile sabit olan yapıların 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca verilen bir aylık yasal süre içerisinde imar mevzuatına uygun hale getirilmediğinin idarece düzenlenen 01.07.2020 tarihli tutanak ile tespit edildiği anlaşıldığından, anılan yapıların yıkılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, Encümen kararının 3194 sayılı Kanun'un 42/3. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin kısmı bakımından değerlendirildiğinde ise dava konusu işleme konu aykırılıkların ruhsatsız yapıldığı açık olduğundan, davacı tarafından bir ruhsat ibraz edilmediği gibi sonrasında ruhsat almaya yönelik bir işlemden de bahsedilmediği, dava konusu işlemin hukuken geçerli yapı tatil zaptına dayanılarak tesis edildiği, 01/07/2020 tarihli tutanak ile de aykırılıkların giderilmediğinin tespit edildiği, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 3. fıkrasında da belirtildiği üzere, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapma fiilini değil, söz konusu Kanunun 32. maddesindeki mükellefiyetlerin yerine getirilmemesini, yani bir ay içinde ruhsat alınmaması ya da yapının ruhsata uygun hale getirilmemesi fiilini cezalandırdığı hususu dikkate alındığında, ruhsata aykırılığın tespit edildiği tarih itibariyle taşınmaz maliki olan davacının, anılan Kanunun 32. maddesindeki mükellefiyetleri yerine getirme konusunda sorumlu olduğundan, 42. maddenin 3. fıkrası uyarınca yasal süre içinde mükellefiyetini yerine getirmeyen davacı kooperatife para cezası verilmesinde de hukuki isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu Buca Belediye Encümeninin 05/05/2020 tarih ve 2020/671 sayılı kararının iptaline, diğer dava konusu … tarih ve … sayılı Encümen kararı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 1-Davacı tarafından, sahibi olmadığı yapılara ilişkin ruhsata bağlama hakkı ve yıkım yetkisi olmadığı belirtilerek , yıkım ve 42/3. fıkrası uyarınca verilen para cezasına ilişkin Encümen Kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı tarafından, davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği ile davacının ruhsatsız yapılardan sorumlu olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : 1- Davalı tarafından, cezaların şahsiliği ilkesine aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
2- Davacı tarafından, kooperatif başkanı hakkında açılan ceza yargılamasında beraat kararı verildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ZEHRA …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının yıkım ve 42/3. fıkrası uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İzmir ili, Buca ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapılar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 363.137,58-TL para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Buca Belediyesi Encümeni kararı ile anılan yapıların yıkımına ve aynı Kanunun 42/3. maddesi uyarınca 5.699,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Encümen kararı tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının ''Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar'' başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 20. maddesinde hükme bağlanan, ''ceza sorumluluğunun şahsiliği'' ilkesi, herkesin kendi fiilinden sorumlu tutulmasını, cezanın yalnız, suçu işleyenlerle iştirak edenlere verilmesini, suça katkısı bulunmayanlara ceza sorumluluğu yükletilemeyeceğini; hiç kimsenin işlemediği bir suçtan dolayı sorumlu tutulamayacağını, bir başkasının işlediği suçun, suçu işlemeyenlere sirayet edemeyeceğini ifade etmektedir. Ceza hukukunun temel ilkelerinden olan bu ilkenin, idari para cezaları için de geçerli olduğu konusunda kuşku bulunmamaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinde; "Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır..." hükmü yer almaktadır.
Anayasanın yukarıda yer verilen amir hükmü uyarınca, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesindeki yapı sahibi deyiminin, mevzuata aykırı yapıyı fiilen yapan kişi olarak anlaşılması gerekmekte olup, anılan maddede belirtilen imar para cezasının, ruhsatsız yapıyı fiilen yaptığı tespit edilen kişiye verilmesi, cezaların şahsiliği ilkesinin gereği ve doğal bir sonucu olduğundan, gerek Anayasanın yukarıda yer verilen hükmü, gerekse de ceza hukukuna hakim olan ilkeler gözetildiğinde, bir kimseye ceza verilebilmesi için, karşılığında ceza öngörülen fiilin o kimse tarafından işlendiğinin hiçbir kuşkuya mahal bırakmayacak şekilde ortaya konulması gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, 3194 sayılı Kanununun 42/2. maddesi uyarınca para cezası verilmesine dair … tarih ve … sayılı Buca Belediyesi Encümeni kararı yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyize konu kararın 42/2. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ilişkin 05.05.2020 tarih ve 2020/671 sayılı Buca Belediyesi Encümeni kararı yönünden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, 3194 sayılı Kanununun yıkım ve 42/3. maddesi uyarına para cezası verilmesine dair … tarih ve … sayılı Encümen kararına ilişkin kısmı yönünden ise;
Dosyanın incelenmesinden; ruhsatsız yapı yapıldığının … tarih ve … sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, tutanakta yapı sahibi olarak davacı Sınırlı sorumlu ... İşletme Kooperatifinin gösterildiği ve aykırılıkların ''13 numaralı yapı yaklaşık 20 m2, 14 numaralı yapı yaklaşık 80 m2, 15 numaralı yapı yaklaşık 100 m2, 16 numaralı yapı yaklaşık 80 m2, 20 numaralı yapı yaklaşık 80 m2'' şeklinde belirtildiği, ancak dosyadaki bilgi ve belgeler incelendiğinde her bir yapının ayrı bir vasıfta ve büyüklükte olduğu görülmüş olup 13, 14, 15, 16 ve 20 nolu yapıların malikleri tarafından İdare Mahkemesine sunulan dilekçelerde de, yapıların kendileri tarafından yapıldığının beyan edildiği , yapılan inşai işlemde kooperatifin hiçbir katkısı olmadığı beyan edilmiştir.
Bu durumda, dava konusu Buca Belediye Encümeni'nin … günlü, …. sayılı kararıyla, hem yıkım hem de 3194 sayılı Kanununun 42/3. fıkrası uyarınca 5.699,00-TL para cezası uygulanmasına dair müeyyidelerin davacı kooperatif hakkında tesis edildiği, yapıların davacı tarafından inşa edildiği yolunda yapılmış herhangi bir somut tespitin olmadığı dikkate alındığında, söz konusu yapının yıkım yükümlülüğünün kime veya kimlere ait olduğu, davacının hangi nedenlerle anılan müeyyidelerden sorumlu tutuldukları hususlarının davalı idarece herhangi bir tereddüte meydan vermeyecek biçimde açıkça ortaya konulamadığı, bu itibarla halihazırda 3194 sayılı Kanunun 32.maddesinde düzenleme altına alınan yükümlülüğe aykırı davrandığı gerekçesiyle anılan Kanunun 42/3. fıkrası çerçevesinde belirlenen para cezasından sorumlu tutulmasına olanak bulunmadığı, yine 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca alınan yıkım kararları taşınmazın aynına ilişkin olmakla birlikte yıkım kararının infazı neticesinde oluşacak yıkım giderlerinden davacının sorumlu tutulmasının da aynı nedenlerle yerinde olmadığı anlaşıldığından; yıkım kararının gereğini yerine getirmesi gerekli ilgililer hukuken kabul edilebilir delillerle herhangi bir tereddüte meydan vermeyecek biçimde açıkça belirlenmeksizin yalnızca davacı dikkate alınarak tesis edilen 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca yapının yıkılmasına ve 3194 sayılı Yasanın 42/3. fıkrası uyarınca davacı hakkında 5.699,00-TL idarî para cezası uygulanmasına dair dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu durumda; davacıya 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıkım ve 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca para cezası verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, davalının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen iptaline, kısmen reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Buca Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile davacıya 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca …-TL para cezası verilmesine ilişkin kısmının ONANMASINA, Buca Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile davacılara yıkım ve 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca …TL para cezası verilmesine ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/03/2023 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının davacı tarafından temyiz edilen kısmının aynen onanması gerektiği görüşüyle kararın bozulması yönündeki çoğunluk kararına katılmıyorum.