T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/11057
Karar No : 2023/3822
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
MÜDAHİL (Davalı yanında) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Aydın ili, Didim ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... İş Merkezi, No:... numaralı taşınmazlarda kuyumcu dükkanı işletmek için işyeri açma ve çalışma ile hafta tatili ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … günlü, … sayılı işlem ile işyerinin mühürlenmesine yönelik … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesinde ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde devralan kişinin başvurusu üzerine yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenleneceği hususunun açıkça düzenlendiği, davacının 1997 yılından itibaren muris ... tarafından işletilen ve ölümü ile de mirasçılar ..., ... ve ...'a veraset yoluyla intikal eden kuyumcu dükkanının işletmesini tüm maliklerin rızası ile devir almaksızın yalnızca söz konusu kuyumcu işletmesinin faaliyette bulunduğu taşınmazı maliklerden ...'nın muhalefet etmesi nedeniyle muvazaalı şekilde kendi adına yeniden kuyumcu dükkanı açacakmış görüntüsü vermek suretiyle davacı tarafından biri annesi diğeri teyzesi olan diğer iki malikten kiraladığı, davacı ile ... ve ... arasında imzalanan kira sözleşmesinin İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesini dolanmak maksadıyla muvazaalı olarak yapıldığı anlaşıldığından, davacının hissedarlardan ...'nın muvafakati alınmaksızın işyerinde kuyumcu dükkanı işletmek için ruhsat verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine dair işlemde ve buna bağlı olarak söz konusu işyerinin ruhsatlandırılmaması nedeniyle mühürleneceğinin bildirilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :Davacı tarafından, mahkeme kararında murisin ölümünden sonraki ruhsat işlemlerinden veya muvazaadan bahsetmek suretiyle davanın reddine karar verilse de, asıl tartışılması gerekenin paylı mülkiyet halindeki bir gayrimenkulün paydaş çoğunluğu ile kiraya verilmesi halinde muhalif olan küçük paydaşın işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesini engelleyip engelleyemeyeceği olduğu, Türk Medeni Kanunu'nun 691. maddesine istinaden paylı mülkiyette pay ve paydaş çoğunluğu ile taşınmazın kiraya verilebileceği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'te ise bu hususta yasaklayıcı bir hükmün mevcut olmadığı, idareye yapılan ruhsat başvurusunun anılan Yönetmelik'in 8. maddesi uyarınca devir suretiyle yapılmış bir başvuru olmadığı, başvurunun yeni bir ruhsat başvurusu niteliğinde olduğu, paydaşlardan ... aleyhin açılan el atmanın önlenmesi davasının henüz kesinleşmediği, davanın müdahil lehine kesinleştiği düşünülse dahi bu dava sonucunun paydaşlara Türk Medeni Kanunu'nun 691. maddesiyle getirilen tasarruf yetkisini kısıtlamayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının ruhsat başvurusu reddine ilişkin kısmının bozulması, mühürlemeye ilişkin kısmının gerekçe değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen davada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Aydın ili, Didim ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... İş Merkezi, … Blok, No:… adresinde … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden muris ... tarafından işletilen kuyumcu dükkanının, murisin 21/11/2011 tarihinde vefatı nedeniyle ..., ... ve ...'ya veraset yoluyla intikal ettiği, söz konusu kuyumcu dükkanının bulunduğu taşınmazın 03/05/2012 günü 1/3 hisse üzerinden adı geçen mirasçılara paylı mülkiyet şeklinde tapuda intikalinin gerçekleştirildiği, kuyumcu dükkanının işletilmesi hususunda müdahil ...'nın da aralarında bulunduğu diğer mirasçılar arasında ihtilaf oluştuğundan ve fiili olarak ... tarafından işletilmeye devam edildiğinden hissedar ... tarafından açılan el atmanın önlenmesi davasında ... Asliye Hukuk Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ile el atmanın önlenmesi talebinin kabulüne karar verildiği, bu kararın Yargıtay ... Hukuk Dairesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla el atmanın önlenmesi talebi yönünden harç yatırılmadığından bu istemle ilgili esas bakımından hüküm kurulamayacağı gerekçesiyle bozulduğu, davacı ile hissedarlardan ... ve ... arasında imzalanan 16/06/2015 günlü kira sözleşmesiyle söz konusu kuyumcu dükkanının bulunduğu taşınmaz (B Blok No:1) ile yine bu taşınmazın bitişiğinde yer alan ... ve ...'ın birlikte malik bulundukları taşınmazın (B Blok No:2) iki yıllığına davacıya kiralandığı, davacı tarafından anılan kira sözleşmesine istinaden söz konusu taşınmazlarda kuyumcu dükkanı işletmek için ruhsat verilmesi talebiyle davalı idareye yapılan 22/06/2015 günlü başvurunun … günlü, … sayılı işlemle reddedildiği, … günlü, … sayılı işlemle söz konusu işyerinin mühürleneceği yönünde bildirimde bulunularak belirtilen tarih ve saatte mühürlemeye hazır hale getirilmesi hususunun davacıya bildirimi üzerine işbu işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesinde uygulanacak esas ve usulleri düzenlemek olduğu, “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin sıhhi ve gayrisıhhi işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsadığı belirtilmiş;
“İşyeri Açılması” başlıklı 6. maddesinde ise, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyerinin açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hükmüne, 12. maddesinde; "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat edeceği, başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verileceği, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılmasında bu Yönetmeliğin dördüncü kısmında belirtilen sürelerin geçerli olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemeyeceği ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılacağı, ilgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsatın müktesep hak doğurmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Türk Medeni Kanunu'nun "Önemli yönetim işleri" başlıklı 691. maddesinde; "İşletme usulünün veya tarım türünün değiştirilmesi, adi kiraya veya ürün kirasına ilişkin sözleşmelerin yapılması veya feshi, toprağın ıslahı gibi önemli yönetim işleri için pay ve paydaş çoğunluğuyla karar verilmesi gerekir. Olağan yönetim sınırlarını aşan ve paylı malın değerinin veya yarar sağlamaya elverişliliğinin korunması için gerekli bakım, onarım ve yapı işlerinde de aynı çoğunluk aranır. Pay ve paydaşların eşitliği halinde hakim, paydaşlardan birinin istemi üzerine bütün paydaşların menfaatini gözeterek hakkaniyete uygun bir karar verir; gerekli gördüğü işlerin yapılması için paydaşlar arasından veya dışarıdan bir kayyım atayabilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Mahkeme kararının ruhsat başvurusunun reddine dair … günlü, … sayılı işlem yönünden davanın reddine ilişkin kısmının temyiz incelemesinde;
Uyuşmazlıkta; murislerinin ölümü ile mirasçılar ..., ... ve ...'a veraset yoluyla intikal eden kuyumcu dükkanın ...'nın işletmesine ... tarafından muhalefet edilmesi nedeniyle işyerinin davacı tarafından annesi ve teyzesinden muvazaalı şekilde kendi adına işletileceği görüntüsü verilerek kiralandığı, kira sözleşmesinin İşyeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 8. maddesini dolanmak maksadıyla muvazaalı olarak yapıldığı gerekçesiyle davacı tarafından ...'nın muvafakati bulunmaksızın yapılan başvurunun reddine ve işyerinin ruhsatlandırılmaması nedeniyle mühürleneceği bildirimine ilişkin işlemlerin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de; muvazaa olgusunun objektif bilgi ve belgelerle ispatlanması gerektiği, muvazaa bulunduğu yönünde adli yargıda verilen bir yargı kararının da bulunmadığı, kaldı ki veraset yoluyla ..., ... ve ...'a intikal eden ve 03/05/2012 günü 1/3 hisse üzerinden adı geçen mirasçılara paylı mülkiyet şeklinde tapuda intikali gerçekleştirilen taşınmazın, Türk Medeni Kanunu'nun 691/1. maddesinde ve bu düzenlemeye paralel şekilde Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 06/05/1995 günlü, E:1955/12, K:1955/18 sayılı kararında yer bulan paylı mülkiyetteki taşınmazlar hakkında geçerli bir kira ilişkisinin varlığının kabulü için pay ve paydaş çoğunluğunun sağlanması gerektiği yönündeki hüküm gereği, 2/3 payla ve paydaş çoğunluğu sağlanmak suretiyle kiraya verilmesinin mümkün olduğu, davacı ile ... ve ... arasında akdedilen kira sözleşmesinin hukuken geçerli bir sözleşme niteliğinde olduğu anlaşılmakla, davacının ruhsat başvurusunun tüm hissedarların muvafakatinin bulunmaması gerekçesiyle reddine ilişkin dava konusu işlem yönünden davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Mahkeme kararının işyerinin mühürlenmesine yönelik … günlü, … sayılı işlem yönünden davanın reddine ilişkin kısmının temyiz incelemesinde;
Ruhsatsız olduğu hususunda ihtilaf bulunmayan işyerinde, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılmasına ve çalıştırılmasına hukuken olanak bulunmaması, işyeri açma ve çalışma ruhsat talebinde bulunmuş olmanın ruhsat düzenlenmeden, ruhsatsız olarak faaliyette bulunma hakkı tanımaması ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hususları göz önünde bulundurulduğunda, işyerinin mühürlenmesine yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlem yönünden davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN KABULÜ ile anılan kararın, ruhsat başvurusunun reddine ilişkin işlem yönünden davanın reddine yönelik kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
2. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN REDDİ ile ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın; işyerinin mühürlenmesine dair işlem yönünden davanın reddine yönelik kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.