T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/11112
Karar No : 2023/3179
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Ekmek Fırını adına ...
2- ... Unlu Mamülleri adına ...
3- ... Ekmek Unlu Mamüller Ltd. Şti.'ni
temsilen ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Aydın ili, Yenipazar ilçesi, ... Mahallesi, ... Cad., No:... adresinde işletilmekte olan "... Unlu Mamuller" adlı işyerine verilmiş olan ruhsatın geri alınması talebinin reddine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; Aydın ili, Yenipazar ilçesi, ... Mahallesi, ... Cad., No:...adresindeki "... Unlu Mamuller" adlı işyeri için 21/11/2014 tarihinde davalı idareye işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunda bulunulduğu, davalı idare tarafından ... günlü, ... sayılı işyeri açma ve ruhsatının verildiği, davacılar tarafından 30/12/2014 tarihinde davalı idareye yapılan başvuru ile 26/11/2014 tarihinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrası (m) bendinin değiştirildiği, davalı idare tarafından değişiklik yapılan yönetmeliğe açıkça aykırı bir şekilde söz konusu işletmeye ruhsat verildiğinden bahisle ruhsatın geri alınması isteminde bulunulduğu, ... günlü, ... sayılı davalı idare işlemiyle davacıların talebinin reddi üzerine görülmekte olan davanın açıldığı, ruhsat verme tarihinde yürürlükte olan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin 5. maddesinin 1. fıkrası (m) bendi hükmünde aranan "ayrık nizam müstakil bina" şartını sağlamadığı anlaşıldığından, ... Unlu Mamüller adlı işletmeye verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının geri alınması istemiyle davacılar tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, fırınların müstakil binada ve ayrık nizamda olması şartının büyükşehir belediyesi sınırları içinde ve nüfusu 100.000'in üzerinde olan belediyeleri kapsadığı, Yenipazar Belediyesinin nüfusunun 12.937 olması nedeniyle yönetmelik kapsamında kalmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Davacı ... Ekmek Unlu Mamuller Ltd. Şti.'ni temsilen ... tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
Diğer davacılar tarafından cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :Dava konusu işyeri Aydın ili Yenipazar ilçesinde yer almakta olup, buranın 6030 sayılı kanun uyarınca 30/03/2014 tarihinde büyükşehir belediyesi kurulan iller arasında olduğu dikkate alınarak, müstakil binada ve ayrık nizamda olma şartını taşımadığı halde 26/12/2014 tarihinde "... Unlu Mamuller" adlı işyeri için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının hukuka aykırı olduğu, bu nedenle davacıların mezkur ruhsatın iptali talebinin kabulü gerekirken reddi yönünde tesis edilen ... günlü ve ... sayılı işlemin iptali talebiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacılar tarafından, Aydın ili, Yenipazar ilçesi, ... Mahallesi, ... Cad. No:...adresindeki "... Unlu Mamuller" adlı işyeri için verilen 26/12/2014 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali talebiyle davalı idareye yapılan 30/12/2014 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır..." hükmü; "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5.maddesinde; "... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması..." hükmü ile geçici 1.maddede; " bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış bulunan işyerleri yeniden ruhsatlandırılmaz. Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce yapılmış bulunan işyeri açma ve çalışma ruhsat başvuruları bu Yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılır." hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönetmeliğin EK-2/C 6.19 (Değişik: 19/3/2007-2007/11882 K.) 'da "Günlük üretimi 1000 kg/günden az olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 200 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 100 m² olması" koşulunun arandığı görülmektedir.
Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendine (25/07/2010 günlü, 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren); "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000'i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grosmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" hükmü getirilmiştir.
Mezkur hükmün (Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendi) iptali talebiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 günlü, E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla anılan bendin iptaline karar verilmiş ise de, iptal kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/12/2015 günlü, E:2014/3722, K:2015/5499 sayılı kararı ile bozulmuş, davacıların karar düzeltme talebi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/11/2017 günlü, E:2016/5386, K:2017/4095 sayılı kararı ile reddedilmiş olup, dosyanın Danıştay Sekizinci Dairesinin 22/01/2019 günlü, E:2018/2303, K:2019/294 sayılı gönderme kararıyla Danıştay Onuncu Dairesine gönderilmesi üzerine, bozmaya uyulmak suretiyle Danıştay Onuncu Dairesinin 04/11/2019 günlü, E:2019/914, K:2019/7372 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, mezkur karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
26/11/2014 günlü, 29187 sayılı Resmi Gazete'de "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" yayınlanarak yürürlüğe girmiş olup, buna göre anılan yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilerek; "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz)" hükmü getirilmiş olup, aynı yönetmeliğe aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. "Geçici Madde 3- Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
06/12/2012 günlü, 28489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Karanamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi" belirlenmesi başlıklı 1. Maddesine göre; "(1) Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür."
Mezkur kanun uyarınca Aydın ilinde 30/03/2014 tarihi itibariyle büyükşehir belediyesi kurulmuştur.
Dava dosyasının incelenmesinden; 21/11/2014 günlü başvuru üzerine Aydın ili, Yenipazar ilçesi, ... Mahallesi, ... Cad. No:... adresindeki "... Unlu Mamuller" adlı işyerine ekmek, ekmek çeşitleri, sade pide, unlu mamüller, pasta-börek, hamur ve sütlü tatlılar, pastacılık (taze pasta ürünleri hariç) üretimi faaliyet konulu ... günlü, ... sayılı 3. sınıf gayrisıhhi müessese olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği, davacılar tarafından 30/12/2014 günlü, dilekçe ile ruhsat verilen fırının ayrık nizamda ve müstakil binada bulunmadığından bahisle iptali talebinde bulunulduğu, davalı idarenin ... günlü, ... sayılı işlemi ile talebin reddedilmesi üzerine iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı, mahkemenin ... günlü, E.... sayılı ara kararı ile ... Unlu Mamuller adlı işyerinin sahibi ... 'e davanın ihbarına karar verildiği, kendisine yapılan tebligata rağmen işyeri sahibinin davaya katılmadığı, davalı Yenipazar Belediyesinin nüfusunun 12.937 olduğunun bildirildiği görülmüştür.
Her ne kadar, davalı Yenipazar Belediyesinin nüfusu 12.937 ise de, Aydın ili 30/03/2014 tarihi itibariyle büyükşehir belediyesi statüsüne geçtiğinden, davalı idarenin bu iddiasına itibar edilememiştir.
Buna göre, "... Unlu Mamuller" adlı işyeri için ruhsat başvurusunda bulunulan 21/11/2014 tarihinde anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendi, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 günlü kararı ile iptal edildiği (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca bozma kararı 2015 yılında verildiği için Danıştay Sekizinci Dairesinin kararı geçerli olduğundan) ve başvuru tarihi itibariyle Yönetmeliğin 5/m maddesiyle ilgili yeni düzenlemenin henüz yürürlüğe girmediği dikkate alındığında, 21/11/2014 başvuru tarihi itibariyle davalı belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınının ayrık nizamda ve müstakil binada olması zorunluluğunun bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu kapsamda ... Unlu Mamuller unvanlı işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin davalı idare işleminde, dolayısıyla söz konusu ruhsatın iptali isteminin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:... , K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.