T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/11139
Karar No : 2023/3924
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … İnş. Nak. Bes. Gıda San. Tic. A. Ş.
VEKİLLERİ : Av. … - Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Bursa ili, Gemlik ilçesi, … Köyü, … Mevkii, … Üzeri, No:… adresinde bulunan kömür depolama, sınıflama ve ambalajlama faaliyet konulu işyeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … günlü, … sayılı kararıyla onaylanan Gemlik ilçe sınırları içinde yer alan mevcut sanayi ve depolama alanlarında ilave kömür, kurşun, krom, çinko, amonyak, nitrikasit v.b madenler ile yanıcı, parlayıcı, boğucu ve patlayıcı cinsten madenlerin depolanması, işletilmesi, üretim ve satışı yapılamayacağı şeklindeki plan notunun, davacı şirket tarafından ruhsat başvurusunun yapıldığı tarihte yürürlükte olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, bölgenin depolama alanı olduğu, Bursa Valiliği Bayındırlık İskan Müdürlüğünün 13/06/2003 günlü ve Gemlik Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı yazılarının bu hususu doğrular nitelikte olduğu, bitişik parselde faaliyet gösteren … Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. adına aynı planlama bölgesinde bulunduğu halde ruhsat düzenlenmesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, … günlü, … sayılı meclis kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı notu değişikliği ile Gemlik Belediye Meclisinin … günlü, … sayılı kararı ile uygun bulunan ve Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … günlü, … sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli imar planı notunun iptali istemiyle başka bir firma tarafından açılan davada … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla bu plan notlarının iptaline karar verilmesiyle işlemin dayanaksız hale geldiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Bursa ili, Gemlik ilçesi, … Köyü, … Mevkii, … Üzeri, No:… adresinde bulunan kömür depolama, sınıflama ve ambalajlama faaliyet konuşu işyeri için davacı şirket tarafından işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan 25/03/2015 günlü başvurunun; Gemlik Belediye Meclisinin … günlü, … sayılı kararı ile uygun bulunan ve Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … günlü,… sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Depolama ve Konut Dışı Kentsel Çalışma Alanı Uygulama İmar Planı plan notlarında “Gemlik Konut dışı Kentsel Çalışma Alanları ve Depolama Alanlarında her türlü çevresel olumsuz etkisi bulunan ve toplum sağlığını olumsuz etkileyebilecek olan kömür, krom, kurşun, bakır, çinko vb. madenlerin depolanması yapılmayacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı plan notunun, “Gemlik ilçe sınırları içinde yer alan ve yanıcı, parlayıcı, patlayıcı, korozif ve toksik madde üreten, kullanan ve depolayan kullanımların kapasite gelişimine ve yeni tesis yapımına yönelik taleplerine izin verilmeyecektir” şeklinde … günlü, … sayılı Gemlik Belediye Meclisi Kararı ile tekrar düzenlenip, Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından onaylandığı, … günlü, … sayılı Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile onaylanan 1/5000'lik plan notunun “Gemlik ilçesi sınırlarında yer alan mevcut sanayi ve depolama alanlarında ilave kömür, krom, kurşun, çinko, amonyak, nitrik asit, vb. madenler ile yanıcı, parlayıcı, boğucu ve patlayıcı cinsten maddelerin depolaması, işletilmesi, üretim ve satışı yapılamaz.” şeklinde yeniden değiştirildiği belirtilerek, plan notları açısından uygun bulunmadığı, başvurunun işlemden kaldırıldığı belirtilmek suretiyle … günlü, … sayılı işlemle reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 1. maddesinde; "Kanunun amacının, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi, işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu" belirtilerek, aynı Kanun'un 3. maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye yetkili olan merciler" sayılmış, aynı Kanun'un 4. maddesinde ise; "İznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı" vurgulanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri Açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir. İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur..." hükmüne,
"İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder. Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır. Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz..." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlıkta; davacının ruhsat başvurusunun reddine dair işlemde dayanak alınan … günlü, … sayılı meclis kararı ile onaylanan "Gemlik ilçe sınırları içinde yer alan mevcut sanayi ve depolama alanlarında ilave kömür, kurşun, krom, çinko, amonyak, nitrikasit v.b madenler ile yanıcı, parlayıcı, boğucu ve patlayıcı cinsten madenlerin depolanması, işletilmesi, üretim ve satışı yapılamaz" şeklindeki 1/5000 ölçekli nazım imar planı notu değişikliğinin, Gemlik Belediye Meclisinin … günlü, … sayılı kararı ile uygun bulunan ve Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin … günlü, … sayılı kararıyla onaylanan "Gemlik ilçe sınırlarında yer alan ve yanıcı, parlayıcı, patlayıcı, korozif ve toksit madde üreten, kullanan ve depolayan kullanımların kapasite gelişimine ve yeni tesis yapımına yönelik taleplere izin verilmeyecektir" şeklindeki 1/1000 ölçekli imar plan notu değişikliğinin iptali istemiyle … Gübre San. A.Ş firması tarafından açılan davada, plan notlarının uygulanacağı Gemlik ilçesi Organize Sanayi Bölgesinde bir çok şirketin faaliyet gösterdiği, sözü edilen şirketlerin çok büyük imalat kapasitelerine sahip sanayi şirketleri olduğu, bu şirketlerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için ham madde temini ve depolamasına ihtiyaç duydukları, genel itibariyle temini ve depolanması gereken bu ham maddelerin yanıcı, parlayıcı, uçucu ve patlayıcı maddeler olduğu, uyuşmazlığa konu plan notu değişiklikleri incelendiğinde değişikliklerle oluşturulan son durumun somut ve teknik verilere dayanmaksızın ölçüsüz ve genel şekilde bir yasaklama olduğu, değişikliğe konu plan notlarında bahsedilen "kömür, kurşun, krom, çinko, amonyak, nitrikasit v.b madenler ile yanıcı, parlayıcı, boğucu ve patlayıcı cinsten madenlere" ilişkin olarak getirilen ilave depolama yasağının Gemlik ilçesinin mevcut deprem tehlikesini ve oluşabilecek çevresel riskleri ortadan kaldırmayacağı, hali hazırda mevcut yanıcı, parlayıcı, boğucu ve patlayıcı cinsten madelerin depolanmış hali için de sözü edilen bu risklerin geçerliliğini koruduğu, dolayısıyla Gemlik ilçesinin deprem fay hattı kuşağındaki coğrafi durumu gözönünde bulundurularak belirlenecek olan plan notlarında, Gemlik ilçesine ilişkin olarak yapılmış veya yeniden yapılacak jeolojik etüt, çalışma ve teknik raporlar ile birlikte sanayi bölgesindeki şirketlerin "kömür, kurşun, krom, çinko, amonyak, nitrikasit v.b madenler ile yanıcı, parlayıcı, boğucu ve patlayıcı cinsten madenlerin" teminine, depolanmasına ve hammadde olarak kullanılmasına ilişkin teknik kapasite ve fiziki şartlarının da bir bütün olarak değerlendirilerek gerekli, belirli ve somut sınırlamaların yapılması gerekirken bahsedilen bu niteliklere uymayan plan notu değişikliklerinde kamu yararına ve hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından bahisle bu plan notlarının iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 19/04/2017 günlü, E:2016/1945, K:2017/2791 sayılı kararı ile onandığı, aynı Dairenin 27/09/2018 günlü, E:2017/4978, K:2018/7100 sayılı kararı ile de karar düzeltme talebinin reddine karar verildiği görülmektedir.-
Bu durumda, İdare Mahkemesi kararına esas alınan ve davaya konu ruhsat başvurusu reddine dayanak oluşturan plan notlarının mahkeme kararıyla iptaline karar verildiğinden, Mahkemece oluşan yeni hukuki durum göz önünde bulundurularak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 05/07/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.