T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/11140
Karar No : 2024/55
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER: 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ... , Av. ...
İSTEMİN KONUSU:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... -... Mahallesinde 3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına dair Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararı ile uygun bulunması yolundaki Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararına karşı davacı tarafından yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı Manavgat Belediye Encümeni kararı ile anılan kararın uygun bulunmasına yönelik Antalya Büyükşehir Belediyesi Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının; parselasyonun dayanağı olan 1/1000 ölçekli Antalya Manavgat ... Mahallesi 1/1000 ölçekli ilave revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli Antalya Manavgat ... Mahallesi ilave revizyon nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun ve dosyanın birlikte değerlendirilmesi neticesinde, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının üst ölçekli planlar ve plan hiyerarşisine uygun olarak hazırlandığı, söz konusu alanda yapılan planların kendi içerisinde tutarlı olduğu, alınan plan kararlarının parsel bazında alınan özel nitelikli kararlar değil bölge genelini ilgilendiren kararlar olduğu, dava konusu düzenleme alanında hesaplanan düzenleme ortaklık payı hesabının doğru yapıldığı, düzenleme ile tescil harici alanların Hazine adına ihdas edilmesinin ise ... Asliye Hukuk Mahkemesi kararı ile davacı adına tescil edilen alanın, mahkeme kararının üst mahkemelerce onaylandıktan sonra mağduriyet oluşmayacak şekilde, eski yerine en yakın imar adasından dağıtım görmesi nedeniyle ilgili mevzuatlara, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından tesis olunan dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Olayda; tescil dışı alanın 3141.45 m2'lik kısmının olağanüstü zamanaşımı yoluyla davacı tarafından iktisap edildiği ve bu kısmın davacı adına kayıt ve tesciline ilişkin Asliye Hukuk Mahkemesi kararının parselasyonun yapıldığı tarihte henüz kesinleşmediği, taşınmazın aynına ilişkin olan mahkeme kararlarının kesinleşmeden infaza konu edilmeyeceği dikkate alındığında dava konusu işlemlerde bu yönüyle (de) hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı ek gerekçesi ile davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Taşınmazların mülkiyeti hakkında ihtilaf bulunduğu, adli yargıda tapu iptal ve tescil davasının dikkate alınarak tapu kayıtlarında davaya konu parsellerde davalı olarak gösterilmesi gerekirken bu hususa riayet edilmediği, dayanak planların da imar mevzuatına, plan tekniğine, şehircilik ilkelerine uygun olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği ileri sürülmektedir.
... Belediye Başkanlığı tarafından; Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği ileri sürülmektedir.
MÜDAHİLLERİN SAVUNMALARI :
... Bakanlığı tarafından;Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği ileri sürülmektedir.
... Bakanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, tetkik hakiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... -... Mahallesinde 3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesi uyarınca parselasyon yapılmasına dair Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararı ile uygun bulunması yolundaki Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararına karşı davacı tarafından yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı Manavgat Belediye Encümeni kararı ile anılan kararın uygun bulunmasına yönelik Antalya Büyükşehir Belediyesi Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının; parselasyonun dayanağı olan Antalya Manavgat ... Mahallesi 1/1000 ölçekli ilave revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli Antalya Manavgat ... Mahallesi ilave revizyon nazım imar planının iptali istemi ile görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) fıkrasında; iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği, 14. maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.
Yukarıda yer verilen kanun maddesinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları, iptal davasına konu idari işlemin niteliğine ve dava açanın hukuken korunması gereken haklarına göre idari yargı yerince belirlenmektedir.
Ancak, yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır. Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır. İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. Aksi halde, kişilerin kendisine etkisi bulunmayan, menfaatlerini ihlal etmeyen idari işlemler hakkında da iptal davası açma hakkı doğar ki, bu durum idarenin işleyişini olumsuz etkileyecektir.
Her ne kadar çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması amacıyla kamu yararını yakından ilgilendiren konularda Danıştay içtihatlarıyla belde sakini olmak dava açmak için yeterli görülmüş ise de bu kapsamda bulunmayan bir alanda imar planının iptali istemiyle dava açabilmek için komşu, bitişik parsel maliki ya da en azından mahalle sakini olmak gerekmektedir.
Yine, imar mevzuatına göre parselasyon işlemi, imar planlarındaki arazi kullanım kararlarının hayata geçirilmesi amacıyla mevcut tapu kayıtları esas alınarak arsa ve arazilerin düzenlenmesi amacıyla yapılan subjektif nitelikte bir imar uygulamasıdır.
Parselasyon işlemi ile kadastral mülkiyet dokusu imar planlarında belirlenen kullanım kararlarına göre yeniden düzenlemeye tabi tutulmakta olup kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılması söz konusu değildir. Bu nedenle, doğrudan mülkiyet hakkına yönelik sübjektif nitelikte bir idari işlem olan parselasyon işlemine karşı komşu parsel maliki, belde sakini, yatırımcı kuruluş vb sıfatlarla dava açılması mümkün olmayıp ancak parsel maliklerince dava açılabilir.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacı, Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesinde Kadastro tespiti ile tescil harici bırakılan taşınmazın paftasında "C" harfi ile gösterilen 3.141,45 m2'lik kısmının malik sıfatı ile zilyedi olduğunu, taşınmazın adına tapuya tescili istemiyle ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında tescil davası açtığını belirterek görülmekte olan davayı açmıştır.
Davaya konu edilen taşınmazlarla herhangi bir mülkiyet bağının bulunmayan davacı tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tescil davasında verilen davanın kabulü, yolundaki kararın ise ... Hukuk Dairesi tarafından bozulduğu UYAP ortamında yapılan araştırmalardan anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının parsel maliki olmadığı ve taşınmazın henüz adına tescil edilmediği anlaşıldığından, Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek, Antalya Büyükşehir Belediyesi Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararları ile onaylanan parselasyon işlemi ve bu uygulamaya yapılan itirazın reddine dair Manavgat Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararın onayına yönelik Antalya Büyükşehir Belediyesi Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali talebiyle açılan davada dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dava konusu parselasyonun dayanağı olan Manavgat (Antalya) ... 1/1000 ölçekli İlave -Revizyon Uygulama İmar Planının ve Manavgat (Antalya)... 1/5000 ölçekli İlave - Revizyon Nazım İmar Planlarının iptali isteminde ise; bakılan davanın çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması amacıyla ve hemşehri sıfatıyla açılmadığı anlaşıldığından davacıların dava konusu imar planları yönünden de ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, ... İdare Mahkemesinin davanın reddi yolundaki kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda aktarılan gerekçe eklenilmek suretiyle reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararında isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen reddine kısmen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçe eklenilmek suretiyle reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:.. sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/01/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.