T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/11154
Karar No : 2024/839
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Valiliği
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; … Polis Merkezi Amirliğinde görev yapan davacının, … İlçe Emniyet Müdürlüğü bünyesinde ... Polis Merkezinde polis memuru olarak görev yaptığı dönemde, “Astlarını, aynı rütbedeki arkadaşlarını, üstlerini ya da amirlerini haksız yere şikayet etmek" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 6/A-9 maddesi uyarınca 4 ay kısa süreli durdurma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Bartın İl Disiplin Kurulunun … günlü, … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının disiplin cezası ile cezalandırılmasına dayanak teşkil eden şikayet dilekçesi incelendiğinde, davacının çalışma koşullarında yaşanılan sıkıntıları ilgililere aktararak ilgililerce bu sıkıntılara çözüm bulunması amacıyla anılan dilekçeyi yazmış olduğu anlaşılmakla beraber, dilekçe içeriğinde yer alan bazı şikayet ve yakınmaların özellikle tansiyon hastalığına ilişkin rapor istenilmesine ve emniyet amirinin sorumlu olduğu yere ilişkin yaptığı bazı düzenlemelere yönelik şikayetlerin dilekçe ve şikayet etme hakkını aşar nitelikte ve amirini haksız yere şikayette bulunma kapsamında olduğu, şikayete konu iddiaların soruşturulması sonucunda emniyet amiri hakkında ceza tayinine mahal olmadığına karar verildiği anlaşıldığından, davacının fiiline uygun disiplin cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; amiri hakkında yapmış olduğu şikayet üzerine amir tarafından hakkında iftira suçunu işlediğinden bahisle Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan şikayet neticesinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, idare tarafından savunma istem yazısının tarafına tebliği üzerine cevaben son savunmasını İl Disiplin Kuruluna şahsen sözlü ve yazılı yapmak istediği yönünde beyanda bulunsa da, son savunması alınmadan işlem tesis edildiği, şikayete konu iddialarına ilişkin belgelerin dilekçe ekinde sunulduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz istemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay Beşinci Dairesine; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
… Polis Merkezi Amirliğinde görev yapan davacının, … İlçe Emniyet Müdürlüğü bünyesinde ... Polis Merkezinde polis memuru olarak görev yaptığı dönemde, 04/01/2014 tarihinde Bartın Emniyet Müdürlüğü elektronik posta adresine gönderdiği e-mail ile … İlçe Emniyet Amiri C.E. hakkında; kendisinin tansiyon hastası olduğu, rahatsızlığı ile ilgili …Devlet Hastanesinin tanı ve ilaç raporu bulunduğu, ekip şoförü olarak görev yaptığından sağlık durumuyla ilgili sıkıntısını emniyet amirine aktardığı, ancak amirin eczaneden aldığı sağlık raporunun tam açıklayıcı olmadığı gerekçesiyle tam teşekküllü hastaneden yeniden rapor almasını istediği, rapor süresi bitmeden bunun olamayacağını söylemesi üzerine "dilekçede rapor var demişsin, ispatlayacaksın" dediği, kendisine güvenmediği, tasarruf tedbirleri ile ilgili olarak çayın elektrikli ocakta değil de tüpte belirli saat aralıklarıyla yapılması yönünde çay ocağına talimat yazısı astığı, asmış olduğu bu talimat yazısının fotoğraflanarak bir personel tarafından internete servis edilmesi sonrasında tepki olarak emniyet amiri tarafından personelin internete bağlı olarak kullandığı bilgisayarın kaldırıldığı, gündüz tutulmayan nöbetlerin 17.00 - 19.00 arasında tutturulmaya başlanıldığı, nöbet kulübesi olmamasına rağmen personele soğukta nöbet tutturulduğu, trafik uygulamalarında araçlarda evrak kontrolü yapılmaksızın sadece GBT sorgulaması yaptırıldığı şeklinde iddialarda bulunulduğu, bu iddialara yönelik amir hakkında başlatılan idari soruşturma sonucunda Emniyet Amiri C.E.'ye kusur izafe edilemeyeceği, görevini ilgili mevzuat çerçevesinde yerine getirdiği gerekçesiyle Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulunun … günlü, … sayılı kararı ile ceza tayinine mahal olmadığına karar verilmesi üzerine, Emniyet Amiri C.E. tarafından davacının amirlik vasfıyla ilgili küçük düşürücü ithamlarda bulunarak hakkında soruşturma açılmasına neden olduğu ileri sürülerek davacı hakkında idari işlem yapılması için yapılan başvuru üzerine davacı hakkında başlatılan idari soruşturma sonucunda düzenlenen disiplin soruşturma raporunda getirilen teklif doğrultusunda Bartın İl Disiplin Kurulunun … günlü, … sayılı kararıyla davacının Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 6/A-9 maddesi uyarınca 4 ay kısa süreli durdurma cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu işlemin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa’nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinin 1. fıkrasında; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir” hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun, "Müracaat, şikayet ve dava açma" başlıklı 21. maddesinde; "Devlet memurları kurumlarıyla ilgili resmi ve şahsi işlerinden dolayı müracaat; amirleri veya kurumları tarafından kendilerine uygulanan idari eylem ve işlemlerden dolayı şikayet ve dava açma hakkına sahiptirler. Müracaat ve şikayetler söz veya yazı ile en yakın amirden başlayarak silsile yolu ile şikayet edilen amirler atlanarak yapılır. Müracaat ve şikayetler incelenerek en kısa zamanda ilgiliye bildirilir. Müracaat ve şikayetlerle ilgili esas ve usuller Başbakanlıkça hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almıştır.
Bu hükme istinaden hazırlanan ve 12/01/1983 günlü, 17926 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarının Şikayet ve Müracaatları Hakkında Yönetmelik'in "Şikayet edenin sorumluluğu" başlıklı 10. maddesinde ise; "Şikayet haklarını kullanan Devlet memurlarına şikayetlerinden dolayı bir ceza verilemez. Ancak, şikayet haklarını bu Yönetmelikte tespit edilen usul ve esaslara aykırı surette kullananların veya her ne surette olursa olsun bu haklarını kullanırken bir suç işleyenlerin sorumlulukları saklıdır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/A maddesinin 9. fıkrasında, "Astlarını, aynı rütbedeki arkadaşlarını, üstlerini ya da amirlerini haksız yere şikayet etmek" fiilinin "4 ay süreyle durdurma" cezası ile cezalandırılmayı gerektirdiği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile Devlet memurlarına demokratik bir hak ve güvence olarak, amirleri veya kurumları tarafından kendileri ile ilgili olarak yapılan idari eylem ve işlemlerden dolayı şikayet hakkı verilmiş; bu hakkı kullanmaları nedeniyle Devlet memurlarına, Yönetmelik'te tespit edilen usul ve esaslara aykırı surette veya her ne surette olursa olsun bu haklarını kullanırken bir suç işlememiş olması kaydıyla ceza verilemeyeceği belirtilmiş ve bu yolla bu hak güvence altına alınmıştır. Bu güvencenin, yalnızca disiplin hukuku anlamında cezai işlemleri değil, mahiyeti itibarıyla cezalandırmaya yönelik her türlü işlemi de kapsayacağı tartışmasızdır. Bununla birlikte, bu düzenlemeler ile ulaşılmaya çalışılan amacın idare hukukunun en temel ilkelerinden olan idareye güven ve idari istikrar ilkelerini korumak olduğu açıktır.
Uyuşmazlıkta; davacının, savcılık şikayetinde ileri sürdüğü iddiaların idarenin iç işleyişine ve muhatap olduğu uygulamalara ilişkin olduğu, soruşturma esnasında alınan personel ifadeleri ile Emniyet Amiri C.E.'nin beyanları birlikte incelendiğinde; sözü edilen talimatların verilme amacına ilişkin ifadelerde farklı nitelikte beyanlar olmakla birlikte, davacının şikayet dilekçesine konu ettiği olayların vuku bulduğu ve uygulamaya yönelik amir tarafından bu yönde talimatlar verildiği noktasında herhangi bir ihtilaf bulunmadığı göz önüne alındığında, davacının yapmış olduğu şikayetin "amiri haksız şikayet" şeklinde yorumlanamayacağı, davacının haksız olduğunu düşündüğü çalışma koşulları ve uygulamalara yönelik olarak çözüm bulunması amacıyla şikayet hakkını kullandığı, bu durumun Anayasa'da ifadesini bulan hak arama hürriyeti kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, şikayet dilekçesi üzerine ilgili amir hakkında yapılan disiplin soruşturması neticesinde "ceza tayinine mahal olmadığı" yönünde karar verilmesinin de tek başına davacının "üstlerini haksız yere şikayet etmek" suçunu işlediğinin kabulüne olanak vermeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda; davacının, Anayasa ve kanunlarla kendisine tanınan şikayet hakkını kullanmak suretiyle şikayet dilekçesi vermesinde, ilgilileri haksız yere şikayet etmek kastı ve maksadının bulunmadığı anlaşıldığından, davacının şikayet hakkının etkin bir şekilde kullanılmasını engelleyecek şekilde disiplin cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştayda karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 13/02/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.