Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2021/1186 E. , 2021/4168 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1186
Karar No : 2021/4168
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı
2- … Müdürlüğü
VEKİLİ : …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … İl Emniyet Müdürlüğünde emniyet amiri olarak görev yapan davacının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. maddesinin 19. fıkrası uyarınca re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin … tarihli ve … sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaş ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve 3201 sayılı Kanunun 6638 sayılı Kanunun 27. maddesiyle değişik 55. maddesinin 19. fıkrasının iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin, Danıştay Beşinci Dairesinin 07/12/2017 tarih ve E:2016/27810, 2017/23955 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle verilen kararıyla; Anayasaya aykırılık iddiasının yerinde görülmediği, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. maddesinin 6638 sayılı Kanun'un 22. maddesi ile değiştirildiği ve bu değişikliğin 27/03/2015 tarihinde yürürlüğe girdiği, bulunduğu rütbede kıdeme esas tarihi 30/06/2010 olan davacının, anılan maddenin değişiklik öncesi haline göre zorunlu en az bekleme süresinin dört yıl olması nedeniyle bulunduğu rütbedeki bekleme süresini 30/06/2014 tarihinde doldurduğu, anılan mevzuat değişikliğine göre ilgili personelin re'sen emekliye sevk edilebilmesi için bulunulan rütbeye terfi edilen tarihten itibaren, bekleme süresi de dahil olmak üzere beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edememe koşulu getirildiği, davacının 2014 yılına yönelik yeniden rütbe terfi değerlendirmesine alınması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin istinaf incelemesi neticesinde kesin olarak iptaline karar verildiği, bu durumda işlem tarihindeki rütbe terfi durumu itibariyle re'sen emekliliğe sevk koşulu bulunmayan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, bu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı maaş ve diğer özlük haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulu'nun 18/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı "Danıştay Dava Daireleri Arasındaki İş Bölümü Kararı" uyarınca Dairemize devredilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
… İl Emniyet Müdürlüğünde emniyet amiri olarak görev yapan davacı, 2010 yılında toplanan Merkez Değerlendirme Kurulu kararı ile 30/06/2010 tarihinden geçerli olmak üzere emniyet amiri rütbesine terfi ettirilmiş, bir üst rütbeye terfii kapsamında ilk olarak 2014 yılı Yüksek Değerlendirme Kurulu gündemine alınarak "Terfi etmez" kararı verilmiş, Yüksek Değerlendirme Kurulu kararının dayanağı olan ve 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine karşılık gelen kadro sayılarının iptaline ilişkin Bakanlar Kurulu Kararının Danıştay Onikinci Dairesinin 17/12/2014 tarih ve E:2014/6587 sayılı kararıyla yürütmesinin durdurulduğu gerekçesiyle yeniden rütbe terfi değerlendirilmesine alınması istemiyle yaptığı 13/08/2015 tarihli başvurusu Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından reddedilmesi üzerine, bu işlemin iptali istemiyle açtığı dava … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile reddedilmiştir. Karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuş ve … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesi'nin … tarih, E:… ve K:… sayılı kararı ile Bakanlar Kurulu kararının yürütmesinin durdurulan kısmının dikkate alınarak, yeni oluşan hukuki duruma göre davacının rütbe terfi durumunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline kesin olarak karar verilmiştir.
2018 yılında yargı kararı gereği yeniden değerlendirmeye tabi tutulan davacı hakkında, 2018/1 sayılı Yüksek Değerlendirme Kurulu tarafından 2014 yılı itibariyle terfi etmez kararı verilmiş, anılan kararın iptali istemiyle açılan davada; … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile verilen iptal kararının istinaf edilmesi sonucu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih E:… , K:… sayılı kararı ile, davacının kesinleşen disiplin cezasının bulunduğu, terfi döneminde inceleme konusu edilen disiplin cezasına konu fiilin niteliği itibariyle idarenin takdir hakkını kullanımında makul ve haklı bir sebep teşkil ettiği gerekçesi ile Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.
Davacının 2015 yılında katıldığı rütbe terfi sınavında "Başarısız" olduğu ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden bu işlemin iptali istemiyle açılmış bir davasının bulunmadığı, … tarih ve … sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile de 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 6638 sayılı Kanun ile değişik 55. maddesinin 19. fıkrası uyarınca davacının bulunduğu rütbeye terfi tarihinden itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemediğinden bahisle re'sen emekliye sevkedildiği görülmüştür.
Bunun üzerine anılan işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaş ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3201 sayılı Yasa'nın 6638 sayılı Kanun ile değiştirilen 55. maddesinin birinci fıkrasında, polis amirlerinin rütbeleri sayılmış, ikinci fıkrasında polis amirlerinin rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri gösterilmiş, üçüncü fıkrasında her amir rütbesinde bulunması gereken kadro sayısına esas alınacak oran azami olarak gösterilmiş, dördüncü fıkrasında bu rütbelere terfilerin yetkili kurullarda kıdem sırasına göre görüşüleceği ve maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakata göre yapılacağı belirtilmiş, beşinci fıkrasında kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye terfi tarihinin esas alınacağı, aynı tarihte terfi edenlerden sicil notu yüksek, sicil notlarının eşitliği halinde ödül ve takdirnamesi fazla, ödül ve takdirnamelerin sayıca eşitliği halinde ise, sicil numarası daha küçük olanların diğerlerine göre kıdemli sayılacağı öngörülmüş, onbirinci fıkrasında rütbe terfiinin yetkili kurullarda görüşülebilmesi için gerekli koşullar hükme bağlanmıştır.
Aynı maddenin diğer fıkralarında da, rütbeler, bu rütbelere terfi esasları, terfi ve atama zamanı gibi hususlarda doğrudan Kanun hükümleriyle belirlen çerçeve dahilinde kalmak koşuluyla, liyakat koşullarını belirlemek, üst rütbedeki boş kadro sayısına göre terfileri önermek ya da ikinci meslek derecesindeki görev unvanlarına ataması yapılacak personeli değerlendirmek ve öneride bulunmak üzere Genel Müdürlük Merkez Değerlendirme ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının oluşturulması öngörülmüştür.
Anılan maddenin ondokuzuncu fıkrasında ise; "Bulundukları rütbelere terfi ettikleri tarihten itibaren beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edemeyen Emniyet Amirleri ile Dördüncü, Üçüncü ve İkinci Sınıf Emniyet Müdürleri, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilirler" hükmüne yer verilmiş, ve yirmibirinci fıkrasında ; ondokuzuncu fıkra hükümlerine göre emekliliğe sevk edilen emniyet amirlerine, emekliye sevk edildikleri tarihi takip eden ay başından itibaren, en yüksek devlet memuru aylığının %110'u oranında altmış yaşına kadar Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından kadrosuzluk tazminatı ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
3201 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 55. maddesinde değişiklik yapan 6638 sayılı Kanun'un genel gerekçesinde, "Polis amirlerinin rütbe terfilerinde, tüm çağdaş ülkelerin aksine kıdeme dayalı bir sistem benimsenmiş, liyakat ikinci plana bırakılmıştır. Polis amirleri bulundukları rütbede zorunlu en az bekleme süresini tamamlamaları ve herhangi bir ceza almamaları halinde mesleki yeterliliklerine bakılmaksızın otomatik olarak bir üst rütbeye terfi etmeye başlamışlardır. Bu sistem, ihtiyaç duyulan amir rütbelerinde sayısal azlığa ve ihtiyaç duyulmayan rütbelerde ise aşırı yığılmalara neden olmuştur.
Yapılan düzenleme ile bozulan personel piramidinin görev ve hizmet gereklerine uygun hale getirilmesi amacıyla; her rütbede yer alacak amir sayısı/oranı belirlenmekte, her rütbe terfiinde yazılı ve sözlü sınav şartı getirilmekte ve terfi için öngörülen asgari şartlara sahip personel arasından en kıdemli olanın değil en liyakatli olanın terfi etmesi öngörülmektedir. Ayrıca ihtiyaçtan fazla sayıdaki Birinci, İkinci, Üçüncü, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine ve emniyet amirlerine belli bir miktar ek ödeme yapılmak suretiyle resen emeklilik sistemi getirilmektedir." değerlendirilmesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ile gerekçesi bir arada değerlendirildiğinde, Yasa'nın amacının, emniyet hizmetlerinin hizmet gereklerine uygun olarak yürütülebilmesi için her bir rütbede ihtiyaç duyulan emniyet amirlerinin azami kadro sayılarının belirlenmesi, bunun sonucunda ihtiyaç fazlası durumunda kalacak olan emniyet amirlerinin emekliye sevki ve azami sayıları Yasa ile belirlenen kadrolara atamalarda liyakat ilkesi çerçevesinde bir değerlendirmeye ve seçmeye imkan sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlemin dayanağı olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun yukarıda aktarılan 55. maddesinin 19. fıkrasında, ilgili personelin re'sen emekliye sevk edilebilmesi için, bulunulan rütbeye terfi edilen tarihten itibaren, bekleme süresi de dahil olmak üzere beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edememe koşulu getirildiğinden, söz konusu beş yıl içinde kalan yıllardaki rütbe terfi işlemleri ile re'sen emeklilik arasında bir sebep-sonuç ilişkisi bulunmakta olup, re'sen emekliye sevk edilen personelin en az zorunlu bekleme sürelerini doldurdukları tarih itibariyle terfi değerlendirmesine alınıp alınmadığı, terfi ettirilmediği yıllara ilişkin davasının bulunup bulunmadığı ve davaların sonucu önem arz etmektedir.
Davacının, 2014 yılı Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile 4. sınıf emniyet müdür rütbesine terfi ettirilmemesine dayanak alınan Bakanlar Kurulunun … tarih ve … sayılı kararının yürütmesinin durdurulduğundan bahisle yeniden rütbe terfi değerlendirilmesine alınması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; … İdare Mahkemesinin … tarih, E:… , K:… sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, davacı tarafından itiraz edilmesi neticesinde; … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesi'nin … tarih, E:… ve K:… sayılı kararıyla, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, davacının üst rütbeye terfi ettirilmesinin değil, yeni oluşan hukuki duruma göre davacının üst rütbeye terfi ettirilip ettirilmeyeceği hususunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargı kararı gereğince, davacının 2014 yılı itibariyle terfi durumunun 2018 yılı Yüksek Değerlendirme Kurulu tarafından yeniden değerlendirilerek ''terfi etmez'' kararı verilmesi üzerine açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verilmiş, karara karşı davalı idare tarafından yapılan itiraz neticesinde … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih E:… , … sayılı kararıyla İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine kesin olarak karar verildiği görülmüştür.
10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin ilgili maddelerinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Onaltıncı Dairesinin 23/02/2016 tarih ve E:2015/22524 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulmasına ve Danıştay Beşinci Dairesinin 07/02/2019 tarih ve E:2016/21726, K:2019/859 sayılı kararıyla da, aynı gerekçelerle anılan Yönetmelik maddelerinin iptaline karar verildiğinden, davacı rütbe terfi sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı ortadan kalkmış olduğundan, davacının yeni yapılacak düzenleme sonrasında yeniden sınava alınıp alınmadığı, alınmış ve başarısız sayılmış ise bu işlemin iptali istemiyle açılan bir davasının olup olmadığı araştırılması gerekmektedir.
Bu durumda; davacının resen emekliye sevki için ön koşul olan, bekleme süresi dahil beş yıl içinde bir üst rütbeye terfi edip edemediği hususunun değerlendirilebilmesi için, 2014 yılı itibariyle verilen ''terfi etmez'' kararına karşı açılan davanın reddedilerek kesinleşmiş olduğu dikkate alınarak, davacının üst rütbeye terfisi için yapılan 2015 rütbe terfi sözlü sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı ortadan kalkmış olduğundan, davacının yeni yapılacak düzenleme sonrasında yeniden sözlü sınava alınıp alınmadığı, alınmış ve başarısız sayılmış ise, bu işlemin iptali istemiyle açılan davasının bulunup bulunmadığı da araştırılarak bir karar verilmesi gerekirken, 2014 yılı itibariyle verilen ''terfi etmez'' kararına karşı açılan davanın iptal edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ve işlem nedeniyle yoksun kalınan maaş ve özlük haklarının yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarelerin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaş ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren davalı idarelerce hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 23/06/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.