T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/13256
Karar No : 2023/2670
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR :
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : …Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …İdare Mahkemesince verilen …günlü, E:…, K:…sayılı kararın, taraflarca aleyhe olan kısımların dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemlerinden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul ili, Beylikdüzü ilçesi, …-…Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 875,00 m²'lik taşınmazın fuzulen işgal edildiğinden bahisle 04/11/2009-03/11/2014 tarihleri arasındaki dönem için 109.479,74 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin …günlü, …sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay Onuncu Dairesinin 13/04/2017 günlü, E:2016/12271, K:2017/2006 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle yeniden yapılan inceleme sonucunda verilen …İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporuna göre davacının plaj kısmı haricinde sözleşmeyi aşan bir kullanımının olmadığı, dolayısıyla sözleşmenin devam ettiği sürede plaj olarak kullanılan 200 m²'den ecrimisil istenebileceği, sözleşme süresinin dolmasından sonra ise 379 m² için ecrimisil istenebileceği sonucuna varıldığı, bu durumda bilirkişiler tarafından yapılan ecrimisil hesabı doğrultusunda dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin, 23.166,62-TL'lik kısmının iptaline, 86.313,12-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından; davalı idarenin yetkisi olmayan bir konuda tesis ettiği işlemin öncelikle yetki gaspı nedeniyle sakat olduğu, hakkaniyete uygun hesaplama yapılmadığı, işgal edildiği iddia edilen yerde kira sözleşmesine uygun olarak tasarrufta bulunulduğu, yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak karar verildiği ileri sürülerek aleyhine olan kısmın bozulması istenilmektedir.
Davalı idare tarafından; (Mülga) Gürpınar Belediyesi ile yapılan protokolün süresinin sona ermesiyle davacının kiracılık hakkı son bulduğundan söz konusu alanın tamamının tasarruf yetkisinin kendilerine geçtiği, Belediyece protokol kapsamında kiralanmış olan alan dikkate alınarak tesis edilen ecrimisil tahakkukuna ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, kararın iptale ilişkin kısmının bozulması istenilmektedir.
TARAFLARIN CEVABI : Taraflarca cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Beylikdüzü ilçesi, …-…Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 875.00 m²'lik kısmı üzerinde davacı tarafından restaurant ve çay bahçesi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 04/11/2009-03/11/2014 tarihleri arasındaki dönem için 109.479,74-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin …günlü, …sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.
2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece taşınmaz bir bütün olarak değerlendirilmek suretiyle …tarih ve …sayılı Ecrimisil Kıymet Takdir Kararıyla, 2009 yılı için 30,00 TL/m², 2010 yılı için 31,78 TL/m², 2011 yılı için 34,60 TL/m², 2012 yılı için 39,21 TL/m², 2013 yılı için 41,60 TL/m² ve 2014 yılı için 44,50 TL/m² bedel üzerinden, 04/11/2009-03/11/2014 tarihleri arasındaki dönem için toplam109.479,74-TL ecrimisil takdir edildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda ise; taşınmazın önceki ve sonraki işgal dönemleri dikkate alınmamakla birlikte yeterli emsal araştırması da yapılmadan sadece kiralık ilanları emsal alınarak ve idarece belirlenen m² birim bedellerinin üzerinde olacak şekilde dava konusu taşınmazın restaurant kısmı için 2015 yılı birim kira bedeli 250,00-TL/m², plaj kısmı için 2015 yılı sezonluk kira değerinin ise 7,50-TL/m² olarak belirlendiği ve önceki yıllar için TÜİK-ÜFE endeksi uygulanarak hesaplama yapıldığı görülmektedir.
Ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının dikkate alınması gerektiği açıktır.
Bu durumda; dava konusu taşınmazın diğer işgal dönemleri de dikkate alınmak suretiyle ve davalı idarenin tespit ettiği m² birim bedellerini de aşmayacak şekilde toplam ecrimisil bedelinin hesaplanarak karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. TARAFLARIN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,
2. …İdare Mahkemesince verilen …günlü, E:…, K:…sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize tabi ilk kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 17/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.