T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/13433
Karar No : 2023/2663
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, davalı idare tarafından dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; davacı adına düzenlenen 35.744,04-TL ecrimisil tahakkukuna ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesinin 08/10/2015 günlü, E:2015/11354, K:2015/3832 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle yeniden yapılan inceleme sonucunda verilen İstanbul 2. İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının işgal ettiğinden bahisle ecrimisil istenilen taşınmazın, Kıyı Kanunu'nun 7. maddesine göre dolgu izni alınarak ve 1/1000 ölçekli İmar Planına uygun biçimde yetkili belediye tarafından denizden dolgu yoluyla oluşturulduğu, ilgili Mal Müdürlüğü ile arasındaki 29/09/2003 günlü protokol ile dolgu alanında plana uygun olarak tesis ve düzenleme yapma yetkisinin, yani alan üzerinde tasarruf yetkisinin on yıl süreyle belediyeye bırakıldığı; davacının da yeri belediyeden kiralamak suretiyle kullandığı, ancak kiralanan alanı aşan kullanımı nedeniyle dava konusu işlemin tesis edildiği görülmekte olup, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 79. maddesinin ikinci fıkrası karşısında, belediyenin tasarrufunda bulunan bu taşınmazın işgali durumunda davalı idarenin 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesine dayanarak ecrimisil isteme yetkisinin bulunmadığı, bu haliyle işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacı ile ilgili belediye arasında yapılan kira sözleşmesine göre kiralanan alanın dışında işgal edilen alana yönelik olarak ecrimisil tahakkuk ettirildiği ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Beylikdüzü ilçesi, ... mahallesi, … mevkii … ada, … parselde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 296,00 m²'si üzerinde restaurant, bahçe ve plaj yapılmak suretiyle 18/06/2004-17/06/2009 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle 35.744,04-TL ecrimisil tahakkukuna ilişkin düzenlenen … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesine karşı yapılan itirazın reddine dair … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.
2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesine yer verilmiştir.
13/07/2005 tarihli, 25874 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 79. maddesinin 2. fıkrasında; " Belediye tarafından deniz, akarsu ve gölden doldurma suretiyle kazanılan alanlar, Kıyı Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olarak kullanılmak şartıyla Maliye Bakanlığı tarafından belediyelerin, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerinin tasarrufuna bırakılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden; denizden dolgu yoluyla oluşturulduğu anlaşılan dava konusu alanın, Büyükçekmece Kaymakamlığı (Malmüdürlüğü) ve (mülga) Gürpınar Belediye Başkanlığı arasında yapılan 29/09/2003 tarihli protokol ile on yıl süreli olarak (mülga) Gürpınar Belediyesinin tasarrufuna bırakıldığı, akabinde dava konusu taşınmazın 379,00 m²'lik kısmının Gürpınar Belediyesi tarafından anılan protokol kapsamında davacıya kiraya verildiği, 17/06/2009 tarihli tutanakla; davacının toplam 675,00 m²'lik alanı restaurant, bahçe ve plaj yapmak suretiyle kullandığının davalı idare elemanları tarafından tespit edildiği, bu kullanımdan ilgili belediyece davacıya kiralanan 379,00 m²'lik alan çıkarıldıktan sonra kalan 296,00 m²'lik alan için Kıymet Takdir Kararına istinaden ecrimisil tahakkukuna ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Hazine adına tescilli ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların işgalinden ötürü ecrimisil isteme yetkisi kural olarak Hazineye ait olmakla birlikte, bu taşınmazların diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis veya devredilmesi halinde, ecrimisil talep etme yetkisinin lehine tahsis veya devir yapılan kuruma ait olacağında duraksama bulunmamaktadır. Ancak taşınmaz üzerinde tasarruf hakkı sahibi olan kamu kurumunun üçüncü kişilerin kullanımına muvafakatı bulunmadığı hallerde ilgili kurum tarafından ecrimisil talep edilmemişse, Hazinenin mülkiyet hakkından doğan ecrimisil alacağını talep etme hak ve yetkisinin bulunduğu açıktır.
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince her ne kadar protokol ile dava konusu dolgu alanı üzerinde tasarruf yetkisinin on yıl süreyle belediyeye bırakıldığı, dolayısıyla belediyenin tasarrufunda bulunan bu taşınmazın işgali durumunda davalı idarenin ecrimisil isteme yetkisinin bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, buradaki tasarrufun belediyeye bırakılmasından bir mülkiyet devrinin anlaşılamayacağı, taşınmazın ''devletin hüküm ve tasarrufu'' altında kalmaya devam edeceği ve dosyada taşınmazın kiralanan alan dışında kalan kısmının adı geçen Belediyenin bilgisi ve izni ile kullanıldığına ilişkin bir bilgi ve belgenin bulunmadığı da dikkate alındığında, taşınmazın kiraya verilen alan dışında kalan kısmının kullanımının fuzuli işgal olduğu ve buradan adı geçen belediyece bu işgal nedeniyle davacıdan ecrimisil istenmediği görüldüğünden davalı idarenin, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazı işgal eden davacıdan ecrimisil istemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu durumda; işgal dönemi, işgal edilen alanın miktarı ve taşınmazın kira bedeli ile emsal nitelikteki ecrimisil bedelleri gözönüne alınarak dava konusu işlem hakkında bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlar gözetilmeden davalı idarenin ecrimisil isteme yetkisi bulunmadığından bahisle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize tabi ilk kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 17/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.