T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/13554
Karar No : 2023/1109
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR :
DAVALI : ... Defterdarlığı ...
... Dairesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVACILAR : 1- ...
2- ...
3- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:... , K:... sayılı kararın, dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemlerinden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul ili, Çekmeköy ilçesi, ... Mahallesi sınırları dahilinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı Hazine adına kayıtlı taşınmazın 7.488,00 m²'sinin 06/05/1998-05/05/2008 tarihleri arasında işyeri ve bahçe yapılmak suretiyle davacılar tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 405.125,18-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ecrimisil ihbarnamesinin ve bu ihbarnameye yapılan itiraz üzerine düzenlenen ... günlü, ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesinin 09/06/2015 günlü, E:2015/1800, K:2015/2711 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; bozma kararı doğrultusunda Mahkemelerinin 21/01/2016 günlü ara kararı uyarınca düzenlenen 07/03/2016 günlü ek bilirkişi raporunda özet ve sonuç olarak; söz konusu taşınmazın davacılar tarafından kullanıldığı, bu kullanım nedeniyle ecrimisil getirisi olabilecek nitelikteki taşınmazlardan olduğu ve 06/05/2003-05/05/2008 tarihleri arasındaki dönem için toplam 166.484,00.-TL ecrimisil getirisi olabileceği, davalı idare tespitine göre oluşan aradaki 238.641,18-TL'lik farkın fahiş ecrimisil tespitinden, dönemin 5 yıla inmesi ve hatalı endeks uygulamasından kaynaklandığı sonuç ve kanaatine varıldığının belirtildiği; söz konusu bilirkişi raporunun taraflara tebliğinden sonra, rapora taraflarca yapılan itirazlar değerlendirilerek keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, 21/06/2016 tarihinde yapılan keşif sonucu hazırlanan ve Mahkemelerine sunulan bilirkişi raporunda özet olarak, söz konusu taşınmazın davacılar tarafından kullanıldığı, bu kullanım nedeniyle ecrimisil getirisi olabilecek nitelikteki taşınmazlardan olduğu ve 06/05/2003-05/05/2008 tarihleri arasındaki dönem için toplam 303.395,38-TL ecrimisil getirisi olabileceği, davalı idare tespitine göre oluşan aradaki 101.729,80-TL'lik farkın fahiş ecrimisil tespitinden, dönemin 5 yıla inmesi ve hatalı endeks uygulamasından kaynaklandığı sonuç ve kanaatinin bildirildiği; söz konusu bilirkişi raporunun taraflara tebliğinden sonra, rapora taraflarca yapılan itirazlar değerlendirilerek ek bilirkişi raporu alınmasına karar verildiği, Mahkemelerine sunulan bilirkişi raporunda özet olarak, söz konusu taşınmazın davacılar tarafından kullanıldığı, bu kullanım nedeniyle ecrimisil getirisi olabilecek nitelikteki taşınmazlardan olduğu ve 06/05/2003-05/05/2008 tarihleri arasındaki dönem için toplam 227.546,53-TL ecrimisil getirisi olabileceği, davalı idare tespitine göre oluşan aradaki 177.578,65-TL'lik farkın fahiş ecrimisil tespitinden, dönemin 5 yıla inmesi ve hatalı endeks uygulamasından kaynaklandığı sonuç ve kanaatinin bildirildiği; anılan bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği, taraflarca yapılan itirazların raporu kusurlandıracak nitelikte olmadığı ve raporun hükme esas alınabilecek nitelik ve yeterlilikte olduğu; uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafça Hazine adına tescil edilmek üzere orman sınırları dışına çıkarılan yerlerden olan ve 6292 sayılı Yasa kapsamında bedelsiz iade edilecek dava konusu taşınmaz için ecrimisil alınamayacağı iddia edilmiş ise de, yasa koyucunun asıl amacının orman sınırları dışına çıkarılan yerlerden hiçbir şekilde ecrimisil alınmaması değil, sadece 6292 sayılı Yasa'nın 6. maddesi uyarınca satış işlemlerine başlanılmış olması halinde bu tarihten itibaren satış işlemleri tamamlanıncaya kadar geçen sürede ecrimisil alınmamasına yönelik olduğundan davacıların bu iddiasına itibar edilmediği; bu durumda, dosyadaki mevcut bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesi neticesinde, söz konusu taşınmazın 06/05/2003-05/05/2008 tarihleri arası işgal dönemi için davalı idarece toplam 405.125,18.-TL ecrimisil getirisinin hesaplanması nedeniyle, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 227.546,53.-TL’lik kısmında hukuka aykırılık, 177.578,65.-TL’lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 177.578,65-TL'lik kısmının iptaline, 227.546,53-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı idare tarafından; ecrimisil bedelinin ilgili mevzuata uygun olarak takdir edildiği ileri sürülmektedir.
Davacılar tarafından; bozma kararında belirtilen dosyalarla müşterek keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı, bozma kararında belirtilen dosyalarda bozma kararından önceki süreçte alınan bilirkişi raporlarının esas alınarak değerlendirme yapılmasının hatalı olduğu, zira bu raporlara istinaden verilen kararların bozulduğu, idarenin yan parsele göre 4 kat daha fazla ecrimisil tahakkuk ettirdiği, 6292 sayılı Kanun uyarınca akdi haleflerin taşınmazı satın almaları ve bedellerini ödemeleri nedeniyle ecrimisilin terkini gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN CEVAPLARI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
MADDİ OLAY:
İstanbul ili, Çekmeköy ilçesi, ... Mahallesi sınırları dahilinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı Hazine adına kayıtlı taşınmazın 7.488,00 m²'sinin 06/05/1998-05/05/2008 tarihleri arasında işyeri ve bahçe yapılmak suretiyle davacılar tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 405.125,18-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ecrimisil ihbarnamesinin ve bu ihbarnameye yapılan itiraz üzerine düzenlenen ... günlü, ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun'un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle 13. maddesinde gösterilen komisyonca takdir ve tespit edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, ecrimisil idarece tespit edilir ve Yönetmelikte belirtilen komisyonca karara bağlanır." hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın idarenin bu taşınmazdan işgalden önceki haliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır. Ecrimisilin tespitinde aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." düzenlemesi yer almaktadır.
01/08/2010 günlü Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 25. maddesiyle 2886 sayılı Kanun'a eklenen "Terkin edilecek ecrimisiller" başlıklı Geçici 3. maddesinde, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tespit ve takdir edilen, tebliğ edilen veya tahakkuk ettirilen ecrimisil alacaklarının tespit tarihinden geriye doğru beş yılı aşan kısmı hangi aşamada olursa olsun düzeltilir veya terkin edilir, tahsil edilmiş olanlar iade edilmez" hükmü yer almıştır.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 2. maddesi;
"(Değişik : 5/6/1986 - 3302/1 md.) Orman sayılan yerlerden:
A) Öncelikle orman içindeki köyler halkının kısmen veya tamamen yerleştirilmesi maksadıyla, orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğu tespit edilen yerler ile halen orman rejimi içinde bulunan funda ve makilerle örtülü yerlerden tarım alanlarına dönüştürülmesinde yarar olduğu tespit edilen yerler,
B) 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş yerlerden; tarla, bağ, bahçe, meyvelik, zeytinlik, fındıklık, fıstıklık (antep fıstığı, çam fıstığı) gibi çeşitli tarım alanları veya otlak, kışlak, yaylak gibi hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler ile şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerleşim alanları,
Orman sınırları dışına çıkartılır.
Orman sınırları dışına çıkartılan bu yerler Devlete ait ise Hazine adına, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ise bu müesseseler adına, hususi orman ise sahipleri adına orman sınırları dışına çıkartılır. Uygulama kesinleştikten sonra tapuda kesin tashih ve tescil işlemi yapılır. Bu yerler dışında orman sınırlarında hiçbir suretle daraltma yapılamaz .
(Değişik dördüncü fıkra: 5/11/2003-4999/2 md.) Bu madde hükümleri; muhafaza ormanı, millî park alanları, tabiat parkları, tabiatı koruma alanları, izin ve irtifak hakkı tesis edilen ormanlık alanlar ve 3 üncü madde ile orman rejimi içine alınan yerlerde bu niteliklerinin devamı süresince; yanan orman sahalarında ise hiçbir şekilde uygulanmaz.
(Ek fıkra: 22/5/1987 - 3373/1 md.) Bu maddenin (B) bendi ile orman sınırları dışına çıkarılıp, 2924 sayılı Kanunun 11 ve 12 nci maddeleri gereğince fiili durumlarına göre ifraz edilerek bedeli karşılığı satılacak yer, yapı ve tesisleri kullananlardan, satış işlemleri tamamlanıncaya kadar ecri misil alınmaz." hükmünü amir bulunmaktadır.
26/04/2012 günlü, 28275 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un "Amaç ve kapsam" başlığını taşıyan 1. maddesi;
"(1) Bu Kanunun amacı; 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesi gereğince, Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerin değerlendirilmesi, yeni orman alanlarının oluşturulması, nakline karar verilen Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde bulunan köyler halkının yerleştirilmesi ve orman köylülerinin kalkındırılmasının desteklenmesi ile Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.
(2) Bu Kanun, 6831 sayılı Kanunun 2 nci maddesine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerler ile Hazineye ait tarım arazileri hakkında uygulanır." hükmünü,
"Tanımlar" başlıklı 2. maddesi,
"(1) Bu Kanunun uygulanmasında;
a) 2/A alanları: 6831 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerleri,
b) 2/B alanları: 6831 sayılı Kanunun 20/6/1973 tarihli ve 1744 sayılı Kanunla değişik 2 nci maddesi ile 23/9/1983 tarihli ve 2896 sayılı, 5/6/1986 tarihli ve 3302 sayılı kanunlarla değişik 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (B) bendine veya kesinleşmiş mahkeme kararlarına göre Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan ve çıkarılacak yerleri, ….ifade eder." hükmünü,
"Diğer işlemler" başlığını taşıyan 11. maddesi;
"(6) Bu Kanun hükümlerine göre hak sahiplerine doğrudan satılan, tapu kayıtları geçerli kabul edilerek devredilen ve iade edilen taşınmazların tapu kütüklerindeki 6831 sayılı Kanunun 2 nci ve 2/B maddesine tabi olduğu yönünde konulmuş belirtmeler, Maliye Bakanlığının talebi üzerine tapu idaresince terkin edilir. Bu taşınmazlardan ecrimisil alınmaz, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir, başvuru tarihi itibarıyla son beş yıl için tahsil edilen ecrimisil bedeli satış bedelinden mahsup edilir, bu bedelden fazlası iade edilmez." hükmünü,
"Hazineye ait tarım arazilerinin satışına ilişkin işlemler" başlığını taşıyan 12. maddesi,
"(7) Bu madde hükümlerine göre hak sahiplerine satılan taşınmazlardan ecrimisil alınmaz, tahakkuk ettirilen ecrimisiller terkin edilir, başvuru tarihi itibarıyla son beş yıl için tahsil edilen ecrimisil ve kira bedelleri satış bedelinden mahsup edilir, bu bedelden fazlası iade edilmez.
(8) Bu maddeye göre yapılacak satış işlemleri idarece, başvuru tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde sonuçlandırılır." hükmünü,
"Atıflar ve sonuçlandırılamayan işlemler" başlıklı 14. maddesi de;
"(5) Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 2886 sayılı Kanun hükümleri uygulanır." hükmünü düzenlemiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2886 sayılı Kanun'la ecrimisile ilişkin genel hükümlerin düzenlendiği, 6292 sayılı Kanun'la ise bu Kanun uyarınca satılan taşınmazlardan istenilen ecrimisil bedellerine yönelik olarak özel düzenleme yapıldığı, temyizen bakılmakta olan davada ecrimisile konu taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında satışının yapıldığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın anılan Kanun hükümleri doğrultusunda çözümlenmesi gerekmektedir.
Dava dosyası ve Dairemizin E:2021/5542 sayılı dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; 05/05/2008 ve 22/04/2010 tarihli tespit tutanaklarıyla Hazineye ait taşınmazın davacılar tarafından işgal edildiğinin tespit edildiği, 05/05/2008 tarihli tespit tutanağı esas alınarak 06/05/1998-05/05/2008 dönemi için dava konusu işlemlerin tesis edildiği, 6292 sayılı Kanun'un yürürlüğü girmesinden sonra ise davacı ...ve davacı ...'ın 17/05/2012 havale tarihli başvuru dilekçeleri ile 6292 sayılı Kanun uyarınca taşınmazı satın alma başvurusu yaptığı, diğer davacı ...'nün doğrudan satış başvurusuna ilişkin dilekçenin ise dosyalar içerisinde bulunmadığı, davalı idarenin sunduğu ... sayılı yazıda; taşınmazın 2218,09 m²'lik kısmının ...Petrol Akaryakıta, 2510,00 m²'lik kısmının ...'a, 2218,08 m²' lik kısmının ...'a satıldığı ve tapuda ferağ işlemlerinin devam etmekte olduğunun bildirildiği, yine davalı idarenin ... sayılı yazısında, taşınmazın hak sahipleri ..., ..., ...'ın haklarını muvafakatname ile ..., ...Petrol Akaryakıt Ürünleri San. ve Ticaret Ltd. Şti. ile Yasemin Işık'a devrettiği, taşınmazın satış işlemlerinin yapılarak tapuda ..., ...Petrol Akaryakıt Ürünleri San. ve Ticaret Ltd. Şti. ile Yasemin Işık adına tescil edildiğinin bildirildiği görülmüştür.
Öte yandan; 2886 sayılı Kanun'un Geçici 3. maddesi uyarınca, taşınmazdaki işgalin tespitine yönelik 05/05/2008 günlü taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak 06/05/2003 tarihinden önceki dönem için ecrimisil alınamayacağı, bu durumun İdare Mahkemesince de dikkate alınarak 06/05/2003-05/05/2008 tarihleri arası için ecrimisil bedeli hesaplandığı anlaşılmıştır.
6292 sayılı Kanun uyarınca, hak sahiplerine doğrudan satılan taşınmazlardan, satın alma başvuru tarihi itibarıyla son beş yıl için ecrimisil alınamayacağı, tahakkuk ettirilen ecrimisillerin terkin edileceği ve tahsil edilen ecrimisil bedellerinin satış bedelinden mahsup edileceği hususu sabittir.
Bu doğrultuda; 05/05/2008 günlü taşınmaz tespit tutanağı ile tespiti yapılan ecrimisil alacağının bu tarihten; 6292 sayılı Kanun uyarınca taşınmazın satış başvurusunun yapıldığı 17/05/2012 tarihinden itibaren geriye doğru beş yıl için ecrimisil alınamayacağı hususları birlikte dikkate alındığında, 06/05/2003 ile 17/05/2007 tarihleri arasındaki dönem için ecrimisil istenebileceği açıktır.
Bununla birlikte, davalı idare tarafından taşınmazın (2218,09+2218,08+2510,00) 6.946,17 m² lik kısmının satıldığı bildirilmiş olduğundan, satılmayan (7.488,00-6.946,17) 541,83 m²'lik taşınmaz kısmı yönünden 06/05/2003-05/05/2008 dönemi için ise ecrimisil alınabileceği tabiidir.
Bu durumda; taşınmaz tespit tutanakları ve bilirkişi raporlarıyla davacılar tarafından işgal edildiği tespit edilmiş olan 7.488,00 m²'lik alan için 06/05/2003 ile 17/05/2007 tarihleri arasındaki dönem yönünden, 541,83 m²'lik alan için ise 06/05/2003-05/05/2008 tarihleri arasındaki dönem yönünden bilirkişi raporuyla belirlenen m² birim bedeli üzerinden hesap yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu hususlar dikkate alınmadan verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. TARAFLARIN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,
2. ...İdare Mahkemesince verilen ...günlü, E:..., K:...sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (15) onbeş gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 09/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar