T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/1382
Karar No : 2024/1110
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehır Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli ili, Gebze ilçesi, … mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Gebze Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile bu plana dayalı olarak Gebze Belediye Encümeni'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen parselasyonun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu parsele ilişkin plan kararlarının üst ölçekli imar planlarına, imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu, taşınmazı kapsayan alanda daha önce parselasyon yapıldığına dair bir verinin dosyada bulunmadığı, parselden öncesinde ifraz, tevhit ve terk işlemleri yapıldığı, bu nedenle bilirkişi raporundaki taşınmazdan ikinci kez düzenleme ortaklık payı (DOP) alındığına ilişkin tespit ve değerlendirmelerin yerinde olmadığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen toptan ticaret alanı, kısmen yol olarak planlanan parselin toptan ticaret alanında kalan kısmın davacıya tahsis edildiği, yol alanına isabet eden kısmın ise zorunluluk nedeniyle yerinden verilemediği, dava konusu parselasyonun davacının parseli yönünden imar planına, dağıtım ilkelerine, parselasyon tekniğine, imar mevzuatına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dosya kapsamında bir adet kök rapor ve iki adet ek rapor alındığı halde bu raporların hiçbirisinin hükme esas alınmadığı, yapılan parselasyon ile hisselerinin tek parselde toplanması mümkün iken parselinin ikiye bölündüğü, kök parselinin bulunduğu yerden oldukça farklı ve daha değersiz yerden tahsis yapılarak üçüncü kişilerle hissedar yapıldığı, mülkiyet hakkının ihlal edildiği, eşitlik ilkesine aykırı davranıldığı, taşınmazından iki kez DOP kesintisi yapılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ :
Davalı Gebze Belediye Başkanlığınca; Dava konusu parselasyonda, ikinci kez DOP kesintisi yapılması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, parselden öncesinde yapılan ifraz, tevhit ve terk işlemleri dikkate alınarak DOP kesintisi yapıldığı, davacının kök parseli kısmen yolda kalan davacıya yolda kalmayan kısım tahsis edilerek yolda kalan hissesinin farklı bir parsele taşındığı, yolda kalmayan kısmın dayanağı imar planında yer alan minimum parsel büyüklüğüne dair plan hükmü gereği hisseli olarak tahsis edildiği, parselasyonun imar planına uygun yapıldığı, imar planında bir kısmı yolda kalan kadastral parselin tamamının yerinde korunmasının mümkün olmadığı, alandaki tüm parseller için yerindelik ilkesi gereğince yakın parselden tahsisin mümkün olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı Kocaelı Büyükşehır Belediye Başkanlığınca; Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının; üst ölçekli imar planlarına, imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu, uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanda daha önce parselasyon yapılmadığından taşınmazdan daha önce DOP kesintisi de yapılmadığı, imar planında taşınmazın kısmen yol kısmen ticaret alanı kullanımında kaldığı, toptan ticaret alanında kalan kısmın davacıya verildiği, yol kısmında kalan hissesinin ise zorunluluk nedeniyle yerinden verilemediği, dava konusu parselasyon işleminin de imar planına, dağıtım ilkelerine, parselasyon tekniğine, imar mevzuatına uygun olduğu, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu taşınmaz; 1/5000 ölçekli nazım imar planında; kısmen toptan ticaret alanı, kısmen 35 metre enkesitli yol, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; kısmen toptan ticaret alanı (E:0.25, Hmaks:12.50) kısmen 35 metre enkesitli yol olarak planlanmış, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile bu plana dayalı olarak yapılan parselasyonun iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmış, 6.maddesinde ise planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
Aynı Kanun'un işlem tarihindeki yürürlükteki haliyle "Arsa ve Arazi düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde; imar sınırı içindeki binalı ve binasız arazi ve arsaların plan ve mevzuata uygun, inşaata veya tespit edilmiş olan diğer kullanma şekillerine elverişli duruma getirilmesi amacıyla düzenlenmesi için, sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın bunları birbirleriyle, yol fazlalarıyla ve belediyeye, kamu kurumlarına ait yerlerle birleştirerek plan ve mevzuat gereklerine göre hisseli ve hissesiz olarak yeniden parsellere ayırmaya ve bu parselleri kişilere dağıtmaya belediyelerin yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinde tanımlanan parselasyon işlemi, bir düzenleyici işlem olan uygulama imar planının uygulanmasının (hayata geçirilmesinin) araçlarından birini oluşturmaktadır.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin; "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın ve Dairemizin E:2021/939 sayılı dosyasının birlikte değerlendirilmesinden, Kocaeli ili, Gebze ilçesi, Balçık mahallesi, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmazın maliki tarafından, Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile Gebze Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı; Danıştay Altıncı Dairesi'nin 21/02/2024 tarih ve E:2021/939, K:2024/1108 sayılı kararı ile; dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyen 10 metre enkesitli yolun dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin, uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanında'' kalan kısmı yönünden bozulmasına, dava konusu 1/5000 nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının taşınmazın ''10 metre enkesitli yol alanı haricindeki kısımları'' yönünden onanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Dava konusu uygulama imar planında; ulaşım kademelenmesi yapıldığı, bu kapsamda bölgede planlanan 10 metre enkesitli yolların; yapı adalarını ve farklı kullanım türlerini birbirinden ayıran, üst kademe yollara bağlantı sağlayan, toplayıcı ve dağıtıcı nitelikte, sürekliliği ve devamlılığı olan taşıt yolu olarak planlandığı, bölgedeki ulaşım planlamasının temel kurgusunun 10 metre enkesitli bu yollar üzerinden oluşturulduğu anlaşılmış ancak bu yolların üst 1/5000 ölçekli nazım imar planında düzenlenmediği görülmüştür.
Bu itibarla, uygulama imar planında ''10 metre enkesitli yol'' hakkında verilecek kararın, diğer bir ifade ile planın geneline etki eden ulaşım kararlarında yapılacak değişikliklerin, bölge genelindeki ulaşım kurgusunu etkileyerek yapı adalarının konumunu, şeklini, büyüklüğünü değiştirebilecek nitelikte olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu taşınmaz ile aynı bölgede taşınmazı bulunan bulunan başka bir şahıs tarafından dava konusu uygulama imar planı ile nazım imar planına karşı açılan ve yukarıda ayrıntılarına yer verilen davada Dairemizce ''10 metre enkesitli yol alanı'' yönünden verilen bozma kararının bu planın bütününe etki edeceği anlaşıldığından, anılan bozma kararında belirtilen hususlar doğrultusunda verilecek karar gözetilerek bu dava dosyasında da yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmış, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/02/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.