T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/13849
Karar No : 2023/3178
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Grup Unlu Mamüller Gıda Elektronik Sağlık Tekstil ve Antikacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan ve davacı şirket tarafından 18/01/2013 tarihinde devralınan işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... günlü, ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; ... Unl. Mam. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından işletilen "ekmek ve ekmek çeşitleri üretimi" faaliyet konulu işyerinin davacı şirket tarafından Ankara 39. Noterliğince düzenlenen ... Yevmiye No ile 18/01/2013 tarihinde devir alındığı, davacı şirket tarafından 15/09/2015 tarihinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı almak için davalı idareye başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun reddine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlemin iptali talebiyle bakılan davanın açıldığı, dava konusu işyerinde davalı idare yetkililerince yapılan incelemede ekmek fırını olarak faaliyette bulunulduğu, müstakil binada faaliyet göstermediğinin tespit edildiği, bu durumda, ayrık nizamda müstakil binada faaliyet göstermeyen ekmek fırınının devredilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesine ilişkin tesis edilen işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işyerinin Noterden devrinin sağlandığı, bu nedenle müktesep hakkının olduğu, işyerinin devri halinde tekrar ruhsat düzenlenemeyeceği, işyerinin devri halinde müracaat için 3 ay, mirasçılar için 6 aylık süre olduğu, süresinde müracaat edilmezse 15 gün süre verilerek süre sonunda ruhsat yenilenmezse işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi gerektiği, davacıya kendi adına ruhsat düzenlenmesi için 15 günlük süre tanınması gerektiği, kaldı ki ruhsatın iptal edilmediği, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :Dava konusu "ekmek ve ekmek çeşitleri üretimi" faaliyet konulu işyeri 18/01/2013 tarihinde noter aracılığıyla davacı tarafından devralınmış, aradan yaklaşık 32 ay geçtikten sonra 15/09/2015 tarihinde davacı tarafından devir nedeniyle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı almak için davalı idareye başvuruda bulunulması üzerine, davalı idare tarafından "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınlarının devredilemeyeceği gerekçesiyle" davacının talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem tesis edilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesi; "Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır. Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir. İşyeri sahibinin ölümü halinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır. Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir." hükmünü amir bulunmaktadır.
Davacı tarafından, dava konusu işyeri 18/01/2013 tarihinde devralınmasına rağmen yönetmelikte belirtilen 3 aylık sürede devir başvurusunda bulunulmadığı açıktır. Bu süre geçtikten sonra 15/09/2015 tarihinde devir nedeniyle işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinde bulunulmuş olup, 3 aylık müracaat süresi sona ermiş olduğundan, ... Unl. Mam. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen "ekmek ve ekmek çeşitleri üretimi" faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının, davacı şirket adına devrinin yapılmasına ilişkin talebin reddine ilişkin işlem hukuka uygun olduğundan, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:... adresinde bulunan fırının ... Unl. Mam. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından devir alınmasından sonra davalı idarece bu şirkete ... tarih ve ... sayılı "ekmek ve ekmek çeşitleri üretimi" işyeri açma çalışma ruhsatının devren verildiği, daha sonra ... Unl. Mam. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... arasında noter huzurunda devir sözleşmesinin imzalandığı, ... tarafından da yine noter aracılığıyla işyerinin davacı şirkete 18/01/2013 tarihinde devrinin yapıldığı, davacı şirket tarafından devralınan işyeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle 15/09/2015 tarihinde davalı idareye başvurulduğu, davacı şirketin 08/10/2015 tarihli dilekçeyle neden ruhsat verilmediğini sorması üzerine de Yönetmeliğin Geçici 3. maddesinden bahisle ruhsat talebinin değerlendirilmediğinin ... tarih ... sayılı işlemle bildirilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır..." hükmü; "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5.maddesinde; "... c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması..." hükmü ile geçici 1.maddede; " bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce mevzuatına uygun olarak ruhsatlandırılmış bulunan işyerleri yeniden ruhsatlandırılmaz. Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce yapılmış bulunan işyeri açma ve çalışma ruhsat başvuruları bu Yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılır." hükmüne, "İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinde; "Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenlenir. İşyerine yeni ortak alınması veya ortaklardan birinin ayrılması durumunda yeni ruhsat düzenlenmez. İşyerinin başka bir adrese nakledilmesi halinde yeniden ruhsatlandırılması esastır. Mahalle, cadde, sokak ve benzeri yerlerin isim veya numaralarının değişmesi nedeniyle aynı işyeri için yeni ruhsat düzenlenmez. Ruhsatta yer alan bilgiler güncellenir. İşyeri sahibinin ölümü halinde, yeni ruhsat düzenlenmeksizin kanunî mirasçıları adına eski ruhsatın intibakı yapılır. Ruhsatın yenilenmesi veya intibakı gereken hallerde yetkili idareye en geç üç ay içinde müracaat edilmesi zorunludur. Bu süre mirasçılar için altı ay olarak uygulanır. Süresi içinde müracaat yapılmadığının yetkili idarelerce tespiti durumunda tespit tarihinden itibaren onbeş günlük süre verilir. Bu süre sonunda ruhsat yenilenmediği veya intibak yaptırılmadığı hallerde ruhsat iptal edilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendine (25/07/2010 günlü, 27652 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren); "Büyükşehir belediyesi ile nüfusu 100.000'i geçen belediye sınırları içinde açılacak ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grosmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz.)" hükmü getirilmiştir.
Mezkur hükmün (Anılan Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendi) iptali talebiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 25/06/2014 günlü, E:2010/9072, K:2014/5707 sayılı kararıyla anılan bendin iptaline karar verilmiş ise de, iptal kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/12/2015 günlü, E:2014/3722, K:2015/5499 sayılı kararı ile bozulmuş, davacıların karar düzeltme talebi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/11/2017 günlü, E:2016/5386, K:2017/4095 sayılı kararı ile reddedilmiş olup, dosyanın Danıştay Sekizinci Dairesinin 22/01/2019 günlü, E:2018/2303, K:2019/294 sayılı Gönderme Kararıyla Danıştay Onuncu Dairesine gönderilmesi üzerine, bozmaya uyulmak suretiyle Danıştay Onuncu Dairesinin 04/11/2019 günlü, E:2019/914, K:2019/7372 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, mezkur karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
26/11/2014 günlü, 29187 sayılı Resmi Gazete'de "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" yayınlanarak yürürlüğe girmiş olup, buna göre anılan yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilerek; "Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m² ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz)" hükmü getirilmiş olup, aynı yönetmeliğe aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. "Geçici Madde 3- Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ve yargı kararları birlikte incelendiğinde; fırınlar için özel yapı şeklini gerektirir yapı kullanma izni dışında yapılaşmaya ilişkin başka bir şart aranmazken ilave olarak ilk kez 2010 yılında yapılan değişiklikle istisna hükmü hariç büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000'i geçen belediyelerde açılacak fırınların bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda bulunma zorunluluğu getirilmiş olup, bu hükmün iptali için açılan davada -daha sonra Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca bozulmuş olmakla birlikte- Danıştay 8. Dairesince verilen iptal kararı üzerine 2014 yılında Yönetmeliğin 5/m maddesinde değişikliğe gidilerek, -istisna hükmü aynen korunarak- fırınların her yerde ayrık nizam müstakil binalarda olması şarta bağlanmıştır. Ancak bu defa 2010 yılında düzenlenmeyen 26/11/2014 tarihinden önce yapı ruhsatı ve özel yapı şeklini gerektirir yapı kullanma izin belgesi bulunan ve tapuya tescilli fırınlara verilecek ruhsatlarda ayrık nizam müstakil binada bulunma şartının aranmayacağı fakat ruhsatlı olup bu şartı taşımayan fırınların ise devredilemeyeceğine ilişkin geçiş hükmüne Geçici 3. maddede yer verildiği görülmektedir.
Dosya kapsamından devir alınmak suretiyle ... Unl. Mam. Gıd. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından işletilen "ekmek ve ekmek çeşitleri üretimi" faaliyet konulu işyerinin, önce ..., sonra da davacı şirket tarafından Ankara 39. Noterliğince düzenlenen ... Yevmiye No ile 18/01/2013 tarihinde devir alındığı, davacı şirket tarafından 15/09/2015 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak için davalı idareye başvuruda bulunulduğu, bu başvurunun Yönetmeliğin 5/m maddesi uyarınca reddedildiği görülmüş ise de; davacının işyerini devraldığı 2013 yılında ayrık nizamda müstakil binada bulunma şartı yürürlükte olmakla birlikte, bu durumda olmayan fırınların devredilemeyeceğine ilişkin bir hükmün yürürlükte bulunmadığı dikkate alındığında devir tarihinden sonra ruhsat talebinde bulunulmuş olsa bile Yönetmeliğin 8. maddesinin devralınan işyerinin ruhsatsız çalıştırıldığının tespitinden itibaren 15 gün içinde ruhsat alınmasının sağlanması gerektiği hükmünden hareketle davacının ruhsat başvurusunun 8. madde kapsamında kaldığı değerlendirilerek bir işlem tesis edilmesi gerekirken devir tarihinden (18/01/2013 ' ten) sonra yürürlüğe giren Yönetmeliğin Geçici 3. maddesi nedeniyle davacının isteminin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, mahkemece davanın reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 01/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.