T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1393
Karar No : 2021/1608
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Davacı … vekili Av. … tarafından, Rusya Federasyonu vatandaşı olan müvekkilinin, 18/10/2015 tarihinden 09/03/2016 tarihine kadar haksız ve hukuka aykırı olarak idari gözetim altında tutulduğu ileri sürülerek uğranıldığı iddia edilen zarara karşılık 50.000,00 TL manevi tazminatın idari gözetim tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle … Valiliği'ne karşı açılan davada, Hatay ... İdare Mahkemesinin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Bursa İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile Bursa ... İdare Mahkemesinin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde Hatay İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36. maddesinde, "İdari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla: a) Zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili, b) Zarar, bayındırlık ve ulaştırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden doğmuş ise, hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer, c) Diğer hallerde davacının ikametgahının bulunduğu yer, İdari mahkemesidir.'' hükmüne yer verilmiştir.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun dava tarihindeki haliyle 57. maddesinde, "...(4) İdari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı, valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir. Gerek görüldüğünde, otuz günlük süre beklenilmez. İdari gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancılar için idari gözetim derhâl sonlandırılır. Bu yabancılara, belli bir adreste ikamet etme, belirlenecek şekil ve sürelerde bildirimde bulunma gibi idari yükümlülükler getirilebilir. (5) İdari gözetim kararı, idari gözetim süresinin uzatılması ve her ay düzenli olarak yapılan değerlendirmelerin sonuçları, gerekçesiyle birlikte yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Aynı zamanda, idari gözetim altına alınan kişi bir avukat tarafından temsil edilmiyorsa, kendisi veya yasal temsilcisi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir. (6) İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurabilir. Başvuru idari gözetimi durdurmaz. Dilekçenin idareye verilmesi hâlinde, dilekçe yetkili sulh ceza hâkimine derhâl ulaştırılır. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Sulh ceza hâkiminin kararı kesindir. İdari gözetim altına alınan kişi veya yasal temsilcisi ya da avukatı, idari gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla yeniden sulh ceza hâkimine başvurabilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Rusya Federasyonu vatandaşı olan davacının 18/10/2015 tarihinde yasadışı yollardan ülkemize giriş yaptığının tespiti üzerine Trabzon İlinde yakalandıktan sonra 20/10/2015 tarihinde Bursa iline gönderildiği ve Bursa Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 21/10/2015 tarihli kararı ile sınır dışı edilmesine ve idari gözetim altına alınmasına karar verildiği, davacı tarafından sınır dışı işlemine karşı açılan dava sonucunda Bursa …. İdare Mahkemesinin … tarih ve E…., K…. sayılı kararıyla sınır dışı edilme işleminin iptal edildiği, anılan davanın devamı sırasında davacının Erzurum ili, Aşkale ilçesinde bulunan geri gönderme merkezine ve son olarak da gönderildiği Hatay ilinde geri gönderme merkezinde idari gözetim altındayken Hatay ... Sulh Ceza Hakimliğinin idari gözetim kararını kaldırması üzerine bu karara istinaden 09/03/2016 tarihinde idari gözetim sonlandırılarak serbest bırakıldığı; bunun ardından davacı tarafından 18/10/2015 tarihinden 09/03/2016 tarihine kadar idari gözetim altında tutulduğu zaman zarfında çeşitli hak ihlallerinin olduğu iddiasıyla uğranıldığı belirtilen manevi zararlara karşılık 50.000,00.TL manevi tazminatın idari gözetim tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacının Trabzon ilinde yakalanarak gözetim altına alındığı ve sonrasında gönderildiği Bursa ilinde davacı hakkında ilk idari gözetim kararının Bursa Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünce tesis edildiği görülmekle birlikte; söz konusu kararda idari gözetim süresinin bir ay olduğu, davacının anılan süreçte Bursa'dan sonra sırasıyla Erzurum ve Hatay illerinde bulunan geri gönderme merkezlerinde idari gözetim altında kaldığı, yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre gözetim altında tutulan süre içerisinde yetkili valiliklerin ilk verilen idari gözetim kararıyla bağlı olmadığı gibi devamında zaruret görülmeyen durumlarda idari gözetimin derhal sonlandırılabileceği, olayda davacının gözetim altında tutulduğu süre boyunca ve son olarak Hatay Valiliğince değerlendirme yapıldığı ve değerlendirme sonucu verilen kararla gözetim altında bulunurken Hatay ... Sulh Ceza Hakimliğinin kararı uyarınca serbest bırakıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; doğduğu ileri sürülen zararların, davacının sınırdışı edilme işleminden bağımsız olarak, sınırdışı işlemi sonuçlanıncaya kadar geçecek sürede idari gözetim altında bulunması gerektiği değerlendirmesiyle geri gönderme merkezlerinde tutulması sonucunu doğuran işlemlerden kaynaklandığı, bu süreç Bursa Valiliğince tesis edilen işlemle başlamakta ise de, bu valiliğin kararının bir aylık bir süreye ilişkin olduğu, idari gözetim sürecinin başka valiliklerce tesis edilen işlemlerle devam ettiği ve son bulduğu, idari gözetim süreci farklı valiliklerce alınan kararlarla devam etse de, bu sürecin yapılacak yargılama bakımından birbirinden ayrı olarak değerlendirilemeyeceği dikkate alındığında; idari işlemden kaynaklanan tam yargı davası niteliğindeki iş bu uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin, ileri sürülen zararı son olarak doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili idare mahkemesi olan Hatay İdare Mahkemesi olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde Hatay İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna, dosyanın Hatay 2. İdare Mahkemesine gönderilmesine, kararın Bursa 1. İdare Mahkemesine ve taraflara bildirilmesine, 06/04/2021 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.