Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2021/1395 E. , 2022/3799 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1395
Karar No : 2022/3799
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … İnşaat Mühendislik Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Müteahhit olan davacı şirket tarafından,6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında inşa edilen İstanbul İli, Kartal İlçesi, … Mahallesi, … Ada, … parselde kayıtlı A Blok …, …, …, …, …, …, …, … ve B Blok …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … numaralı bağımsız bölümlerin satışı sırasında ödenen 282.021,30 -TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın yasal faiziyle iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;uyuşmazlıkta, A Blok …, …, …, …, …, … ve …; B blok …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … ve … numaralı bağımsız bölümler yönünden yapılan değerlendirmede, dava konusu tapu harcının konusunu oluşturan taşınmazların riskli yapı kararı üzerine inşa edildiğini gösterir belge, taşınmazlara ait tapu kaydı ile tapu harcının ödendiğini gösterir belgelerin dava dosyasına sunulduğunun görüldüğü,bu durumda, özel Kanun niteliğinde bulunan 6306 sayılı Kanun'un 7/9. maddesi uyarınca Kanun gereğince yapılan uygulama neticesinde meydana gelen yeni yapıların ilk satış işlemlerinin istisna kapsamında olduğu, söz konusu 27 adet taşınmazın da bu kapsamda bulunduğu, taşınmazların satımı nedeniyle tahsil edilen toplam …-TL tapu harcının iadesi istemiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemin 27 adet taşınmaza ilişkin 262.121,30-TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı ;A blok 60 numaralı ve B blok 69 numaralı bağımsız bölüm yönünden yapılan değerlendirmede,söz konusu bağımsız bölümlerin tapu kayıtlarında satıcısının … Yapı Konut Proje Yönetimi İnşaat Limited Şirketi olduğu, anılan şirket adına tapu harçlarının tahakkuk ettiği dikkate alındığında, dava konusu işlemin anılan bağımsız bölümlere ilişkin kısmının iptali (19.900,00-TL) ve 19.900,00-TL tapu harcının faiziyle birlikte iadesi istemi yönünden davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin, 262.121,30-TL tapu harcının iadesi isteminin reddine yönelik kısmının iptaline, ödenen 262.121,30-TL tapu harcının iadesi istemi yönünden davanın kabulüne, tahsil tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine, dava konusu işlemin 19.900,00-TL tapu harcının iadesi isteminin reddine yönelik kısmının iptali ile 19.900,00-TL tapu harcının yasal faiziyle birlikte iadesi istemi yönünden ise ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektiren başka bir neden de bulunmadığı belirtilerek davalı istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:Uyuşmazlıkta vergi hatası bulunmadığı,kentsel dönüşüm uygulamaları sonrasında oluşan bağımsız bölümlerin üçüncü kişilere satış işlemlerinin istisna kapsamında değerlendirilemeyeceği,bu konuda emsal yargı kararları bulunduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemin A Blok 61, B Blok 36 ve 73 numaralı bağımsız bölümler dışında kalan dava konusu diğer bağımsız bölümlerin satışıyla ilgili tahakkuk ettirilerek tahsil edilen tapu harcına dair iptal ve iadesine ilişkin kısmı yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Müteahhit olan davacı şirket tarafından,6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında inşa edilen İstanbul İli, Kartal İlçesi, … Mahallesi, … Ada, … Parselde kayıtlı A Blok …, …, …, …, …, …, …, … ve B Blok …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, … numaralı bağımsız bölümlerin satışı sırasında ödenen 282.021,30 -TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun zımnen reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın yasal faiziyle iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde; tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı târifede yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tâbi olduğu, 58. maddesinde; tapu ve kadastro harçlarını kanuna ekli târifede belirtilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarifenin 20/a maddesinde ise; gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlâk vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şüyûun izâlesi hallerinde satış bedeli, istimlâklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı tapu harcı alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemin A Blok 61, B Blok 36 ve 73 numaralı bağımsız bölümlere ilişkin kısmı ile söz konusu bağımsız bölümlerin dışında kalan diğer bağımsız bölümlerin davacı şirketin 1/2 hissesine isabet eden kısmının iptali ve bu kısımlara ilişkin olarak ödenen tutarın faiziyle birlikte iadesine dair hüküm fıkrası, usul ve hukuka uygun olup, davalı idarece ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının,dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemin A Blok 61, B Blok 36 ve 73 numaralı bağımsız bölümler dışında kalan diğer bağımsız bölümlerin davacı şirketin 1/2 hissesini aşan kısmının iptali ve 1/2 hisse oranını aşan ödeme tutarının faiziyle birlikte iadesine dair kısmı yönünden ;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; tapu harcının mükellefinin gayrimenkullerin ivaz karşılığında devir ve iktisabında devir eden ve devir alan olarak belirlendiği görülmüştür.
Olayda; dosya içeriğinde yer alan ve UYAP üzerinden temin edilen takbis kayıtlarının incelenmesinden, A Blok 61, B Blok 36 ve 73 numaralı bağımsız bölümler dışında kalan dava konusu diğer bağımsız bölümlerin … Konut Proje Yön.İnş.Ltd.Şti. ile davacı şirket adına kayıtlı bulunduğu, dava konusu satış işlemleriyle üçüncü kişilere satıldıkları, ödenen tutarın iadesi talebiyle düzeltme şikayet başvurularında bulunulduğu,anılan başvurunun reddi üzerine de davacı şirket tarafından dava açıldığı görülmüştür.Uyuşmazlıkta, 6306 sayılı Kanun kapsamında inşa edilen bağımsız bölümlerin üçüncü kişiye satışı sırasında ödenen tapu harcının iadesi istemiyle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116-126. maddeleri kapsamında düzeltme ve şikayet başvurusunda bulunmak suretiyle adına işlem tesis ettiren davacı şirketin, bu işleme karşı dava açma ehliyeti bulunmakta ise de; kendi adına tahakkuk etmeyen,satış işleminde davacı şirketle birlikte devir eden konumunda bulunan diğer müşterek malik … Konut Proje Yön.İnş.ltd.Şti. adına tahakkuk ettirilerek tahsil edilen tapu harcı tutarının iadesinin istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Ayrıca;iş bu dosya ile Dairemizce aynı tarihte karar verilen E:…, K:… sayılı dosyanın birlikte incelenmesinden, dava konusu bağımsız bölümlerin üçüncü kişilere satış işlemlerine ilişkin ödenen tapu harçlarının iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurularının reddi üzerine müşterek malikler ( bu dosyada davacı taraf olan … İnş.Mühendislik Turizm San.ve Tic.Ltd.Şti ile E:…, K:… sayılı dosyada davacı taraf olan diğer hissedar … Konut Proje Yönetimi İnşaat Ltd. Şti.) tarafından ret işlemlerinin iptali ile adlarına tahakkuk eden ve ödenen toplam … TL tapu harcının iadesi istemiyle ayrı ayrı dava açıldığı görülmüştür.
Bu durumda, dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemin, A Blok 61, B Blok 36 ve 73 numaralı bağımsız bölümler dışında kalan diğer bağımsız bölümlerin davacı şirketin 1/2 hissesini aşan kısmının iptali ve 1/2 hisse oranını aşan ödeme tutarının faiziyle birlikte iadesine dair kısmı yönünden davanın reddi gerekirken bu kısım yönünden de kabul eden Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulüne ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemin; A Blok 61, B Blok 36 ve 73 numaralı bağımsız bölümler dışında kalan diğer bağımsız bölümlerin davacı şirketin 1/2 hissesini aşan kısımlarının satışıyla ilgili tahakkuk ettirilerek tahsil edilen tapu harcına dair kısmının BOZULMASINA,diğer kısmının ONANMASINA,
3. Bozulan kısım üzerinden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 12/09/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.