T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/14169
Karar No : 2023/3083
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR:
1- (DAVACI) : … Turizm Sanayi Ve Tic. A. Ş.
VEKİLİ: Av. …
2- (DAVALI): … Valiliği
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, taraflarca aleyhe olan kısımlarının dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemlerinden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem: Dava; Muğla İli, Bodrum İlçesi, … Köyü, … Mevkiinde bulunan … nolu parselin önüne isabet eden Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 164,02m²'lik kısmının 25/11/2009- 29/01/2013 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 65.546,49-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu işleme yapılan itirazın reddine dair … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay Onuncu Dairesinin 28/05/2019 günlü, E:2018/3877, K:2019/4498 sayılı, mahkeme kararının iptale ilişkin kısmına yönelik bozma kararına uyulmak suretiyle bozulan kısım yönünden, yeniden yapılan inceleme sonucunda verilen ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; belirlenen birim bedelleri üzerinden yıllar itibarıyla işgal süresi ve alanı dikkate alındığında dava konusu taşınmazdan alınması gereken ecrimisil bedelinin 2009 yılı için 821,48-TL, 2010 yılı için 8.510,99-TL, 2011 yılı için 9.165,43-TL, 2012 yılı için 10.105,27-TL, 2013 yılı için 10.892,56-TL olmak üzere toplam 39.495,73-TL olduğunun anlaşıldığı, dolayısıyla davaya konu edilen 65.546,49-TL tutarlı ecrimisilin toplamda 26.050,38-TL'lik kısmının hukuka aykırı olduğu, bu durumda; yargılama süreci sonucunda hukuken kesinleşen ecrimisil bedeli dışında kalan ve uyuşmazlığın temelini oluşturan 35.981,11-TL'nin 9.930,73-TL'lik kısmının iptaline, 26.050,38-TL'lik kısmına yönelik ise davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
Davacı tarafından; kiralanan alan için de ecrimisil istenildiği, tahakkuk ettirilen bedelin fahiş olduğu, mahkemece eksik ve hatalı değerlendirmeyle karar verildiği ileri sürülerek, davanın reddine yönelik kısmının bozulması istenilmektedir.
Davalı idare tarafından; bilirkişi raporuna yapılan itirazların mahkemece yeterince değerlendirilmediği, bozma ilamına uygun inceleme yapılmadığı ileri sürülerek, kararın iptale yönelik kısmının bozulması istenilmektedir.
TARAFLARIN CEVABI: Taraflarca cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Davalı idarenin temyiz isteminin reddi mahkeme kararının, işlemin iptaline yönelik kısmının onanması ve davacının temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının davanın reddine yönelik kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Muğla İli, Bodrum İlçesi, … Köyü, … Mevkiinde bulunan … nolu parselin önüne isabet eden Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 164,02m²'lik kısmının 25/11/2009- 29/01/2013 tarihleri arasında davacı tarafından ahşap iskele yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 65.546,49 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu işleme yapılan itirazın reddine dair … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.
2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1-Davacının temyiz istemi yönünden;
Dosyanın incelenmesinden; ... İdare Mahkemesince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen rapor hükme esas alınmak suretiyle dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen de davanın reddi yolunda verilen … günlü, E:…, K:… sayılı karara karşı taraflarca yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 13/12/2017 günlü, E:2016/7146, K:2017/5547 sayılı kararıyla, gerekirse ek bilirkişi raporu alınarak söz konusu taşınmaza yönelik olarak davacı ile davalı idare arasında düzenlenen kira sözleşmesinde belirlenen m² birim bedeline yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle ecrimisil bedelinin hesaplanması gerektiği gerekçesiyle anılan kararın bozulduğu, bozma kararına uyulmak suretiyle ek bilirkişi raporu alınarak yeniden yapılan inceleme sonucunda adı geçen Mahkemece verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararla, kira sözleşme bedeli emsal alınmak suretiyle dava konusu işlemin 35.981,11-TL'lik kısmının iptaline, kalan 29.565,38-TL'lik kısmına yönelik ise davanın reddine karar verildiği, bu karara karşı davalı idare tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine ise Danıştay Onuncu Dairesinin 28/05/2019 günlü, E:2018/3877, K:2019/4498 sayılı kararıyla, İdare Mahkemesince hatalı yeniden değerleme oranları uygulandığı gerekçesiyle kararın iptale yönelik 35.981,11-TL'lik kısmının bozulduğu, davanın reddine ilişkin 29.565,38-TL'lik kısmın ise temyiz edilmeyerek kesinleştiği, İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak yeniden yapılan hesaplama neticesinde idarece istenilmesi gereken ecrimisil bedelinin 2009 yılı için 821,48-TL, 2010 yılı için 8.510,99-TL, 2011 yılı için 9.165,43-TL, 2012 yılı için 10.105,27-TL, 2013 yılı için 10.892,56-TL olmak üzere toplam 39.495,73-TL olduğu anlaşılmakla dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin kesinleşen kısım haricinde kalan 35.981,11-TL'nin 9.930,73-TL'lik kısmının iptaline, 26.050,38-TL'lik kısmına yönelik ise davanın reddine hükmedildiği görülmektedir.
Olayda, İdare Mahkemesince ecrimisil tahakkuk ettirilen 25/11/2009- 29/01/2013 tarihleri arası işgal döneminin 2013 yılına yönelik olarak da tüm yıl üzerinden 10.892,56-TL hesaplama yapılarak toplam ecrimisil bedelinin 39.495,73-TL belirlendiği, ancak 29/01/2013 günlü taşınmaz tespit tutanağı ile 19/02/2013 günlü ecrimisil kıymet takdir kararının incelenmesinden, işgal döneminin 2013 yılına rastlayan kısmının 28 gün olduğu, buna göre yapılan hesaplama sonucunda bedelin 2009 yılı için 821,48-TL, 2010 yılı için 8.510,99-TL, 2011 yılı için 9.165,43-TL, 2012 yılı için 10.105,27-TL, 2013 yılı için 835,59-TL olmak üzere toplam 29.438,76-TL olması gerektiği, bu bedelin ise mahkemece reddedilen ve temyiz edilmeyerek kesinleşen 29.565,38-TL'lik kısmı aşmadığı göz önüne alındığında İdare Mahkemesince, bozulan kısmın tamamı yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme yapılmak suretiyle kısmen davanın reddedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
2-Davalı idarenin temyiz istemi yönünden ise;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın işlemin iptaline yönelik kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın davanın reddine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize tabi ilk kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
2. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, anılan kararın işlemin iptaline yönelik kısmının ONANMASINA,
3. Aynı Kanun maddesinin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 31/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.