T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/14178
Karar No : 2023/3200
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLLERİ : Av. ... - Av. ...
DİĞER DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) :... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Caddesi, ... ada, ... nolu parselde bulunan ... adıyla umuma açık eğlence yeri olarak faaliyet gösteren işyerinde, yangından korunmak için alınması gerekli önlemlerin (15) gün içerisinde alınması gerektiği aksi takdirde işyeri açma ve çalışma ruhsatının İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca iptal edileceğine dair Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünce tesis edilen ... günlü, ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının umuma açık eğlence yeri olarak işlettiği işyeri için ... günlü, ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, İtfaiye Daire Başkanlığı'na bağlı ekiplerce düzenlenen tutanaktaki tespitler üzerine gerekli önlemlerin alınması hususunda davacıya 15 günlük süre verilerek tebligatın yapıldığı, verilen süre sonunda davacının işyerinde yangından korunmak için gerekli önlemleri almayarak işyerini işlettiğinin tespit edildiği, bu nedenle tespit edilen noksanlık veya aykırılıkların giderilmesi hususunda ilgiliye 15 günlük süre verilerek belirlenen süre içerisinde gereği yapılmadığı takdirde ruhsatın iptal edileceğine dair tesis edilen dava konusu işlemde mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle dava reddedilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; işyerinin 1. grup kültür varlığı olarak tescil edilmiş olması nedeniyle Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun görüşü ve izni alınmadan işyerinde herhangi bir imalat yapılamayacağı, 15 günlük süre içerisinde Koruma Kurulu'ndan izin almanın mümkün olmadığı, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikte ise önlemlerin alınması için 1 yıllık sürenin tanındığı, işletmenin her türlü denetimden geçerek 1997 yılından itibaren faaliyet gösterdiği ve kazanılmış hakkı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Caddesi, ... ada, ... nolu parselde bulunan ... adıyla umuma açık eğlence yeri olarak faaliyet gösteren işyerinde, yangından korunmak için alınması gerekli önlemlerin (15) gün içerisinde alınması gerektiği aksi takdirde işyeri açma ve çalışma ruhsatının İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca iptal edileceğine dair Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünce tesis edilen ... günlü, ...sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 1. maddesinde; "Kanunun amacının, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi, işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu" belirtilerek, aynı Kanun'un 3. maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye yetkili olan merciler" sayılmış, aynı Kanun'un 4. maddesinde ise; "İznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı" vurgulanmıştır.
Türkiye genelinde her türlü yapı, bina, tesis ile açık ve kapalı alan işletmelerinde alınacak yangın önleme ve söndürme tedbirlerini, yangının ısı, duman, zehirleyici gaz, boğucu gaz ve panik neden ile oluşan can güvenliğine yönelik tehlikeleri en aza indirmek için gerekli olan tasarım, yapım, kullanım, bakım ve işletim esaslarını belirlemek amacıyla Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik 26/07/2002 günlü, 24827 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan Yönetmeliğin 4. maddesinde, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden sonra yapılacak yeni yapılar ile kullanım amacı değişen veya ruhsat alma zorunluluğunu gerektiren esaslı onarım ve tadilat yapılacak mevcut yapılarda ve bu Yönetmelikte belirtilen diğer yapı, bina, tesis ve işletmelerde uygulanacağı, Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce yapı ruhsatı alınıp yapımı devam eden binaların da mevcut yapı sayılacağı hüküm altına alındıktan sonra aynı maddede "Korunması Gerekli Kültür Varlığı" olarak tescil edilen binalarda, yangın güvenliği ile ilgili yapılacak tesisatlar için Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun görüşünün alınacağı ve yapının özelliğini etkilemeyecek biçimde, algılama, uyarı ve/veya söndürme sistemleri yapılacağı belirtilmiştir. Yönetmeliğin Tanımlar başlıklı 7. maddesine, mevcut yapı; Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce yapımı tamamlanmış ya da yapı ruhsatı verilmiş olan yapı, yangın merdiveni ise yangın durumunda, binadaki insanların emniyetli olarak ve süratle tahliyesi için özel olarak yapılan yangından korunmuş kaçış merdiveni olarak tanımlanmış, yangın merdivenlerinin kaçış yolları bütününün bir parçası olup diğer kaçış yolu bölümlerinden bağımsız olarak tasarlanamayacağı belirtilmiştir. Kaçış Merdivenlerinin tanımlandığı 38. maddede; Yangın durumunda, bir binadaki insanların sürat ve emniyetle tahliyesinde kullanılmak üzere bu göreve özel olarak tasarlanan korunumlu merdivenlerin kaçış merdiveni olduğu, yapının olağan merdivenlerinden yangında kullanılabilecek özellikte olanları da yangın merdiveni olarak kabul edilebileceği, yangın merdivenlerinin, yangınla ilgili tahliyelerde kullanılan kaçış yolları bütününün bir parçasıdır olduğu ve diğer kaçış yolları öğelerinden bağımsız tasarlanamayacağı, yangın merdivenlerinin kullanmaya uygun şekilde bulundurulmasından bina veya işyeri sahip ve yöneticileri sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin geçiş sürecini düzenleyen Geçici 1. maddesine ise " 4 üncü madde kapsamı dışında kalan mevcut yapılarda yangına karşı alınması gerekli tedbirler; ilgili belediyelerce bina sahip ve yöneticisi ile kurum amirlerinden yazılı olarak istenir. Bu istek üzerine,anılan sorumlular;
a) Yüksekliği 30.50 m'yi geçen konut harici bütün binalarda ve yataksayısı 200'ü geçen oteller ile kullanım alanı 3000 m2'nin üzerinde olan alışveriş, eğlence, ticaret ve toplanma amaçlı yerlerde bu Yönetmelikte istenen tedbirleri 3 yıl içinde yerine getirmek zorundadır
b) Diğer mevcut yapılarda, belediye itfaiye teşkilatı ile Sivil SavunmaMüdürlüğünün görüşü alınarak bu Yönetmelik esaslarına göre belirlenenuygulanabilir iyileştirici tedbirler 5 yıl içinde yerine getirilir. " düzenlemesine yer verilmiştir.
19/12/2007 günlü, 26735 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Binaların Yangınlardan Korunması Hakkında Yönetmelik ile 26/07/2002 günlü, 24827 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
19/12/2007 günlü, 26735 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Binaların Yangınlardan Korunması Hakkında Yönetmeliğin Tanımlar başlıklı 4. maddesinde, mevcut yapının; bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce yapı ruhsatı alınıp yapımı devam eden veya yapımı tamamlanan ve kullanım amacı değiştirilmeyen yapı, bina, tesis ve işletmeyi ifade ettiği, kaçış (yangın) merdiveninin ise yangın hâlinde ve diğer acil hâllerde binadaki insanların emniyetli ve süratli olarak tahliyesi için kullanılabilen, yangına karşı korunumlu bir şekilde düzenlenen ve tabiî zemin seviyesinde güvenlikli bir alana açılan merdiveni ifade ettiği belirtilmiştir.
Yönetmeliğin Kaçış Merdiveni başlıklı 38. maddesinde ise "Yapının ortak merdivenlerinin yangın ve diğer acil hâllerde kullanılabilecek özellikte olanları, kaçış merdiveni olarak kabul edileceği, kaçış merdivenlerinin yangın ve diğer acil hâl tahliyelerinde kullanılan kaçış yolları bütününün bir parçası olduğu ve diğer kaçış yolları öğelerinden bağımsız tasarlanamayacağı" hükme bağlanmıştır. Mevcut yapılara ilişkin uygulamaların belirlendiği 138. maddesinde; (10/08/2009-2009/15316 sayılı kararla değişik) Mevcut yapılardan bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra kullanım amacı değiştirilerek, bedensel veya zihinsel bir hastalığın veya yetersizliğin tedavisinin veya bakımının yapıldığı veyahut küçük çocuklar, nekahet hâlindeki kişiler veya bakıma muhtaç yaşlıların bakımları için kullanılan sağlık amaçlı bina ve tesisler ile yatılı sağlık kuruluşları, anaokulları, kreşler, çocuk kulüpleri, ilköğretim okulları, yetiştirme yurtları, eğlence yerleri ve konaklama amaçlı olarak kullanılacak bina ve tesisler ile tehlikeli maddelerin bulundurulacağı binalar dışında kalan mevcut yapılar hakkında bu Kısım hükümleri uygulanacağı, mevcut yapılardan, 12/6/2002 tarihli ve 2002/4390 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe uygun yangın tedbirleri alınmış olan yapılarda, bu Yönetmelik hükümlerine göre ilave tedbir alınmaması asıldır. Ancak, yapı sahibi isterse bu Yönetmelik hükümlerine göre ilave tedbirler alabilir." hükmü yer almaktadır.
Yönetmeliğin tarihi yapılara ilişkin alınacak yangın tedbirleri 167. maddesinde (167/A, 167/B, 167/C) düzenlenmiş olup madde metninde Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen yapıların tarihi yapı olarak kabul edileceği ve tarihi yapılarda, yangına karşı güvenlik tedbirleri alınırken Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunun görüşünün alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Mevcut binalar hakkında alınacak tedbirlerle ilgili yapım süresinin belirlendiği Geçici 1. maddede de "Bu Yönetmeliğin Onuncu Kısmında belirtilen mevcut binalar için yangına karşı alınması gereken tedbirler, bina sahibi ve yöneticisi ile kurum amirleri tarafından 1 yıl içinde yerine getirilir. Bu süre içerisinde, alınacak tedbirlerin gerekli kıldığı tesisatın yapımına başlanılmış ise, yapım süresine bağlı olarak ilgili idare tarafından 1 yılı aşmamak üzere yapım süresi tanınabilir." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Caddesi, ... Pasajında davacının ... günlü, ... sayılı umuma açık eğlence yeri faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden faaliyetini sürdürdüğü, işletmenin yer aldığı ... Pasajı'nın İstanbul II Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 1. grup korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edildiği, işyerinde İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından yapılan denetim sonrasında alınması gereken yangın önlemleri ile ilgili davacıya 15 günlük süre verildiği, süre sonunda gerekli önlemlerin alınmaması halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceğinin bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki itfaiye denetim raporu incelendiğinde; "yapının mevcut bina durumunda olduğu, üç katlı yapının 1. katında diskotek olarak faaliyet gösterdiği, işyerinde 31/11/2014 tarihinde yapılan denetimde, mevcut ana merdivene alternatif noktadan 100 cm basamak uzunluğunda ve sokak zemin kotuna kadar inen düz kollu, sahanlıklı yangın merdiveni yapılması, yangın ihbar zili, akülü şarjlı yangın kaçış yön levhası takılması gerektiği" tespitlerine yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan ve ülke genelinde her türlü yapı için alınması gerekli yangın önleme ve söndürme tedbirlerinin belirlendiği 26/07/2002 günlü, 24827 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile anılan Yönetmeliği yürürlükten kaldıran 19/12/2007 günlü, 26735 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelikte mevcut yapı ve yangın (kaçış) merdiveni tanımı yapılmış, her iki Yönetmelikte de tescil edilen tarihi yapılarda alınacak önlemler için Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun izninin alınması gerekliliği ortaya konulmuş, yangın (kaçış ) merdivenlerinin yangın ve diğer acil hâl tahliyelerinde kullanılan kaçış yolları bütününün bir parçası olduğu ve diğer kaçış yolları öğelerinden bağımsız tasarlanamayacağı belirtilmiştir. Ayrıca Yönetmeliklerin Geçici maddelerinde de mevcut binalarda alınacak tedbirlere ilişkin yapım süreciyle ilgili geçiş süreleri öngörülmüştür.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacı 06/06/1997 tarihinde aldığı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyetini sürdürmektedir. Ancak dosya kapsamında 26/07/2002 günlü, 24827 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca; davacıya ait işyerinde Yönetmelikte belirtilen yangın önlemlerinin alınıp alınmadığı hususunda denetim yapıldığı, eksiklikler tespit edilerek giderilmesi için süre verildiği veyahut Geçici madde hükümlerinde öngörülen geçiş sürelerinin uygulandığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır.
Yukarıda aktarılan her iki Yönetmelikte de yangın (kaçış) merdivenlerinin; yangın ve diğer acil hâl tahliyelerinde kullanılan kaçış yolları bütününün bir parçası olduğu ve diğer kaçış yolları öğelerinden bağımsız tasarlanamayacağı belirtilmekle birlikte dava konusu işlemin dayanağı olan itfaiye raporu incelendiğinde; davacının işyerinin içerisinde yer aldığı ... Pasajındaki konumunun açıklanmadığı, yapılması istenen yangın merdiveninin sadece davacının işyeri için mi yoksa Pasajın belli bir bölümü için mi kaçış yolu olarak belirlendiğinin anlaşılamadığı, yangın merdivenlerinin kaçış yolları bütününün bir parçası olarak ve diğer kaçış yolları öğelerinden bağımsız tasarlanamayacağının açıkça hüküm altına alınmasına rağmen davacıdan yapılması istenilen yangın merdivenin diğer kaçış yolları ile olan ilişkisinin ve gerekliliğinin de ortaya konulmadığı görülmüştür.
Bu durumda, davalı idarece; yapının 1. grup tescilli yapı olduğu hususu da gözetilerek öncelikle; 26/07/2002 günlü, 24827 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca davacıya ait işyerinde denetim yapılıp yapılmadığı, Yönetmelikte öngörülen tedbirlerin alınıp alınmadığı ve davacıya Geçici maddede belirlenen geçiş sürelerinin verilip verilmediğinin belirlenmesi, sonrasında 19/12/2007 günlü, 26735 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik bakımında da yapının nitelendirilerek Geçici 1. maddede belirlenen geçiş süresinden yararlanıp yararlanmayacağının değerlendirilmesi ve ayrıca itfaiye tarafından yapılan denetimde de işyerinin ... Pasajı içerisindeki konumu açıklanarak davacıdan yapılması istenilen yangın (kaçış) merdiveninin, kaçış yolları içerisindeki yeri, önemi, gerekliliği ve diğer kaçış yolları ile olan ilişkisinin açıklandığı bir denetim raporu düzenlenmesi gerekirken davalı idarece söz konusu hususlar ortaya konulmadan tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 06/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.