Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2021/14205 E. , 2021/4191 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/14205
Karar No : 2021/4191
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Hatay ili, İskenderun ilçesi, … Caddesi, … Sokak, … Apartmanı No:… adresinde davacı tarafından işletilen direksiyon geliştirme merkezinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığından bahisle 1608 sayılı Yasa'nın 1. maddesi uyarınca 208,00-TL idari para cezası verilmesine ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınıncaya kadar kapatılmasına ilişkin Antakya Belediyesi Encümeninin … günlü, … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; belediyelere 1608 sayılı Yasa ile verilen izin, ruhsat ve denetleme yetkilerinin; ilgili kanunda hüküm bulunan konuları kapsamadığı, 1608 sayılı Kanun'da yer alan yaptırımların, ilgili kanunda açıkça düzenleme bulunmaması halinde uygulanabileceği de bu Kanunun hükmü gereği olup, özel öğretim kurumlarının 5580 sayılı Yasa'da belirtilen koşullara uymamaları halinde, işyeri sahiplerine idarî para cezası ve işyerinin kapatılması gibi yaptırımların uygulanacağı, ceza verme ve yaptırım uygulama yetkisinin Valiliğe ait olduğunun anlaşıldığı, böylelikle yaptırımların neler olduğu, kimlerin yaptırım uygulamaya yetkili olduğunun açıkça belirtilmesi karşısında; dava konusu direksiyon geliştirme merkezine ilişkin olarak 5580 sayılı Kanun hükümleri uygulanacağından, bu gibi yerlerde 1608 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanma kabiliyeti bulunmadığı; bu durumda, her ne kadar davalı idare tarafından, davaya konu olan … Caddesi, … Sokak, … Apartmanı No:… adresinde işletilen direksiyon geliştirme merkezi hakkında işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığından bahisle 1608 sayılı Yasa'nın 1. maddesi uyarınca 208,00 TL idari para cezası verilmesine ve işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınıncaya kadar kapatılmasına karar verilmiş ise de; belediyelerin bu konuda ceza verme ve yaptırım uygulama yetkisinin bulunmadığı, 5580 sayılı Kanun uyarınca ceza verme ve yaptırım uygulama yetkisinin Hatay Valiliğine ait olduğu açık olduğundan; işyerinin davalı idarece 1608 sayılı Kanun uyarınca faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunması nedeniyle, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; 1989 yılında Antakya Belediyesinden alınan ruhsatla işletilen sürücü kursunun valilik onayıyla başka bir adrese nakil edildiği, direksiyon geliştirme merkezi için ruhsat başvurusunun reddedildiği, yetkili idare olarak işlem yapıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava, Hatay ili, İskenderun ilçesi, … Caddesi, … Sokak, … Apartmanı No:… adresinde işletilen direksiyon geliştirme merkezinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmadığından bahisle 1608 sayılı Yasanın 1. maddesi uyarınca 208,00 TL idari para cezası verilmesine ve işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınıncaya kadar kapatılmasına ilişkin Antakya Belediyesi Encümeninin … günlü, … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. maddesinde; "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatlar Kanunu'nun 32. maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir. Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfından yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması halinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir. Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hallerde uygulanır." hükmü yer almaktadır.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." düzenlemesine yer verilmiştir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde, "Kurum; okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan eğitim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri öğretim kurumlarını ifade eder"; 3. maddesinin 1. fıkrasında; " Bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınması zorunludur. İzin başvuruları ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılır. Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verilir. Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvurular ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderilir."; 9. fıkrasında; "10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen izin veya ruhsatlar, bu Kanun kapsamındaki özel öğretim kurumlarını kapsamaz. Özel öğretim kurumları mevzuatına uygun olmak kaydıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı Bakanlıkça verilir. Bakanlık bu yetkisini valiliklere devredebilir.
" hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından, ½ oranında hissedar olduğu Hatay ili Antakya ilçesi … mıntıka … ada … parsel sayılı taşınmazın … numaralı bağımsız bölümünde … Motorlu Taşıtları Sürücü Kursu adıyla faaliyet göstermek üzere 19/12/1989 tarihinde kurum açma izni alındığı ve 18/04/1991 tarihinde öğretime başlanıldığı, … Noterliğince düzenlenen … günlü, … sayılı kira sözleşmesiyle taşınmazın … numaralı bölümünün müdahil …'a ait ½ oranındaki kısmının davacı … tarafından yıllık 1.800.000 TL bedelle işyeri olarak 01/01/1999 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere kiralandığı, müdahil tarafından Antakya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne verilen 20/01/2014 tarihli dilekçede davacının mezkur işyerini rızası dışında, güncel herhangi bir kira sözleşmesine dayanmaksızın kullandığı gibi hissesine düşen getiriyi de ödemediği, söz konusu taşınmazın rızası dışında ve herhangi bir sözleşmeye dayanılmaksızın kullanıldığı, haksız kullanım neticesinde mülkiyet hakkının ihlal edildiği, taşınmazının davacı tarafından işyeri olarak kullanılmasına muvafakatinin olmadığını belirtmesi üzerine iddia edilen hususları araştırmak için Hatay Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün … günlü, … sayılı onayıyla il eğitim denetmenlerince yapılan incelemede; …'ın elinde güncel bir kira sözleşmesinin bulunmadığı, kurumun açıldığı 1991 yılında 1 yıllık kira sözleşmesinin yapıldığı, sonraki dönemde herhangi bir kira sözleşme yapılmadığı; ancak hissedarının sözlü muvafakatinin olduğu, söz konusu taşınmazın kullanım bedeline ilişkin davaların devam ettiği yönünde beyanda bulunulduğu, uyuşmazlık konusu taşınmazla ilgili ... Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen … esas numaralı dosyada davacı aleyhine haksız kullanımdan doğan ecrimisil bedeline hükmedildiği, inceleme raporunun sonuç kısmında; sürücü kursunun faaliyet gösterdiği bölüme ait güncel kira sözleşmesi bulunmadığından davacıya ait sürücü kursunun 15 gün geçici olarak kapatılmasının uygun olacağı kanaatine varıldığı, anılan rapora istinaden tesis edilen 28/02/2014 günlü, 902350 sayılı işlem ile sürücü kursunun, 17/03/2014-31/03/2014 tarihleri arasında 15 gün süre ile geçici olarak kapatılmasına karar verildiği, bu kararın iptali istemiyle davacı tarafından … İdare Mahkemesinin E:… sayılı esasına kayden açılan davada, 13/11/2014 tarihinde davanın reddine karar verildiği, bahse konu kararın ardından, müdahil tarafından bu kez 13/01/2015 tarihli dilekçe ile Hatay Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğüne yeni bir başvuruda bulunularak, Mahkemece verilen karar üzerine davacı tarafından işyerinin nakil yolu ile başka bir adrese taşındığına yönelik idareye yapmış olduğu beyanların gerçeği yansıtmadığı, halen aynı adreste … Direksiyon Geliştirme Merkezi adı altında faaliyetlerine devam edildiği, bu nedenle … Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursuna ait kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile hakkında sürekli olarak kapatma kararının uygulanması telebinde bulunulduğu, bu talebe istinaden 02/05/2015 tarihinde başlatılan soruşturma neticesinde düzenlenen soruşturma raporunda, … Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursunun, eski adresinde faaliyette bulunmadığı, sürücü kursunun Antakya ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… sayılı adreste faaliyetlerini sürdürdüğü, eski adresteki binanın ise Direksiyon Geliştirme Merkezi olarak kullanıldığı, direksiyon geliştirme merkezlerinin ise 5580 sayılı Yasa kapsamında bulunmadığı, dolayısıyla davacının iddialarının sübuta ermediği şeklinde görüş ve kanaatlere yer verilmesinin ardından, soruşturma raporundaki görüşler doğrultusunda, iddiaların sübuta ermediği gerekçesiyle Hatay Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce müdahilin talebinin reddedildiği, bunun üzerine müdahil tarafından, davacıya ait işyerinin nakil yolu ile başka bir adrese taşındığına yönelik idareye yapmış olduğu beyanların gerçeği yansıtmadığı, halen aynı adreste … Direksiyon Geliştirme Merkezi adı altında faaliyetlerine devam edildiği, bu nedenle Özel ... Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursuna ait kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ile hakkında sürekli olarak kapatma kararının uygulanması talebi ile 03/06/2015 tarihinde Antakya Belediye Başkanlığına başvuruda bulunulduğu, söz konusu talebe binaen davalı idare tarafından denetim yapıldığı, Özel ... Sürücü Kursu adlı işyerinin başka bir adrese taşındığının tespit edildiği, taşınma durumunun Hatay Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğüne de sorulduğu, alınan cevabi yazıda söz konusu kursun, 01/07/2014 günlü, 2719226 sayılı Valilik onayı ile … Mahallesi … Caddesi … Sokak No:… nolu adrese taşındığının tespit edildiği, işbu tutanağın tanziminden sonra davacının, davaya konu olan … Caddesi, … Sokak, … Apartmanı No:… adresinde işletilen direksiyon geliştirme merkezi için işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı talebinde bulunduğu, söz konusu ruhsat talebinin "kira konratının güncel olmadığı ve hukuki geçerliliği bulunmadığı" gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, konunun Antakya Belediyesi Encümenine sevk edildiği, Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararı ile 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca 208,00-TL idari para cezası verilmesine ve 1608 sayılı Yasa'nın 1. maddesi gereğince de işyeri açma ve çalışma ruhsatı alıncaya kadar işyerinin işletmeye kapatılmasına karar verildiği, bu işlemin iptali istemiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Öncelikle, davaya konu adreste davacı tarafından direksiyon geliştirme merkezi işletildiğinin beyan edildiği, bu merkezlerin 5580 sayılı Kanun'da ismi sayılan özel öğretim kurumları arasında bulunmadığı, diğer yandan; anılan Kanun'un 2. maddesinde özel öğretim kurumlarının isimleri sayıldıktan sonra "benzeri öğretim kurumları"nın da bu Kanun kapsamındaki kurumlardan kabul edildiği düzenlenmiş ise de; Hatay Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen … günlü araştırma ve inceleme raporunda belirtildiği üzere, davaya konu işyerinin tapu kayıtlarına göre mesken niteliğinde olan … kat …, …, …, … nolu bağımsız bölümler ile işyeri niteliğinde olan … kat …, …, …, … nolu bağımsız bölümlerin fiilen birleştirilip tek bir işyeri niteliği kazandığı, inceleme tarihi itibarıyla …, …, … nolu bağımsız bölümlerin büro olarak kullanılmakta olduğu, diğer bağımsız bölümlerin ise önceden sınıf olarak kullanılmakta olduğunu çağrıştıran duvara monte edilmiş tahtalar ile çeşitli araç gereçler/atık eşyalar bulunduğu, …, …, … nolu bağımsız bölümler dışındaki bağımsız bölümlerin kullanılmadığı, bu işyerinin dış kapısı üstünde "…" yazan bir tabela ile giriş kapısının sağındaki duvarda daha küçük ebatlarda olan "Direksiyon Geliştirme Merkezi" yazan tabela olduğu tespitlerine yer verildiği; anılan araştırma ve inceleme raporunda ifadesine başvurulan Özel ... Sürücüleri Kursu Müdürü Mehmet Fatih Çakmak'ın davaya konu işyerinin büro ve direksiyon geliştirme merkezi olarak kullanıldığı, dersliklerin tamamının boşaltılmış olduğu, hiçbir iş için kullanılmadığı, iki odanında depo olarak kullanıldığını beyan ettiği, davacı tarafından aksi yönde herhangi bir delil sunulmadığı da dikkate alındığında, herhangi bir eğitim öğretim faaliyeti yürütülmeyen davaya konu işyerinin 5580 sayılı Kanun'un 2. maddesinde belirtilen "benzeri öğretim kurumları" kapsamında değerlendirilemeyeceği açıktır.
Öte yandan; davacı tarafından davaya konu işyerinin bulunduğu adreste Antakya Belediye Başkanlığından alınan … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden faaliyette bulunulduğu iddia edilmiş ise de; anılan işyerine 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na uygun olarak Hatay Valiliğinden "… Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu" işyeri unvanlı 27/04/2011 günlü özel öğretim kurumları işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındığı, daha sonra nakil talebinde bulunularak "Özel ... Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu" unvanlı işyerinin .. Mahallesi … Caddesi … Sokak No:… adresine taşındığı ve Hatay Valiliğinden bu adresdeki işyerine 01/07/2014 günlü özel öğretim kurumları işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındığı, eski adresdeki sürücü kursu faaliyetlerinin sonlandırıldığı tespitleri de göz önünde bulundurulduğunda davacının artık Antakya Belediye Başkanlığından alınan … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden eski işyerinde hem sürücü kursu faaliyeti hem de fiili kullandığı şekliyle büro faaliyeti gösterebilmesine hukuki olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda; 5580 sayılı Kanun kapsamında bulunmayan ve 3572 sayılı Kanun kapsamında yetkili idareden işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı alınması gerekli olan davaya konu işyerinin; ruhsatsız faaliyette bulunulduğu, kira kontratının güncel olmaması ve ruhsat başvurusunda diğer hissedarların muvafakatinin bulunmaması nedeniyle ruhsat başvurusunun reddedildiği hususları açık olduğundan; yetkili idareden işyeri açma ve çalışma ruhsatı alıncaya kadar işletmeye kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yönde verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 11/11/2021 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.