T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1472
Karar No : 2023/4890
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … İnş. Haf. ve Nak. San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin, davacı şirketin, Denizli ili Serinhisar ilçesi hudutları dahilinde ve uhdesinde bulunan Sicil:… sayılı II(a). grubu maden (kalker) işletme ruhsatlı sahanın tetkiki neticesinde, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 7. ve 8. fıkraları gereğince, 77.632,00.-TL idari para cezası ile tecziye edilmesine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:.., K:… sayılı kararda; her ne kadar davalı idarece görevlendirilen teknik heyet tarafından, davacı şirketin faaliyette bulunduğu sahada yapılan inceleme sonrasında düzenlenen Mahallinde Tetkik Raporunda, davacı şirketçe, Y:… X:… koordinatları civarında, mevcut ÇED ve GSM izin alanı sınırları dışında faaliyette bulunulmuş olduğunun tespit edilmesi gerekçe gösterilmek suretiyle dava konusu idari para cezası verilmiş ise de, dava konusu işleme dayanak teşkil eden söz konusu raporda, davacı şirketin hangi tarihlerde Y:… X:… koordinatları civarında faaliyette bulunduğunun saptanmadığı, aynı raporda, davacı şirketin Y:… X:… koordinatlarında mevcut işletme izin alanı dışındaki faaliyetlerinin 2018 yılında yapıldığı tespit edilmiş iken Y:… X:… koordinatları civarında dava konusu işleme esas oluşturan faaliyetlerinin hangi tarihte yapılmış olduğunun tespit edilmemesinin, raporun eksik incelemeye dayalı olarak hazırlandığını gösterdiği, dava konusu işlemin dayanak maddesi olan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 8. fıkrasının (ı) bendinin 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, Y:… X:… koordinatları civarında ÇED ve GSM izin alanı sınırları dışında yapıldığı iddia edilen faaliyetlerin hangi tarihte yapıldığının önem arz ettiği ve Y…. X:… koordinatları civarında dava konusu işleme esas oluşturan faaliyetlerin hangi tarihte yapıldığına ilişkin bir tespit olmadığı anlaşıldığından, eksik incelemeye dayalı rapora istinaden tesis edilen dava konusu idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan, … tarih ve … sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işlemi ile davacı şirketin aynı fiil nedeniyle, Maden Kanununun 7. maddesinin 21. fıkrası uyarınca da 46.579,00.-TL idari para cezası ile tecziye edildiği ve bu işleme karşı açılan davanın, Mahkemenin … esas sayılı dosyasında halen derdest olduğu da görüldüğü gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yapılan tetkikte izinsiz olarak çalışıldığının tespit edilmesi üzerine tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirketin uhdesinde bulunan … sicil sayılı II(a). grubu maden (kalker) işletme ruhsatına istinaden Denizli ili Serinhisar ilçesi sınırları dahilinde madencilik faaliyetinde bulunduğu, davalı idarece görevlendirilen teknik heyet tarafından, davacı şirketin faaliyette bulunduğu sahada 05.07.2019-08.07.2019 tarihleri arasında yapılan incelemede, Y:… X:… koordinatları civarında, mevcut ÇED ve GSM izin alanı sınırları dışında faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle davacı şirkete … tarih ve … sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işlemi ile Maden Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca 77.632,00.-TL idari para cezası verildiği, anılan idari para cezasının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlemin tesis edilmesine neden olan eylemin gerçekleştiği tarihte 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Beyan usulü" başlıklı 10. maddesinin 7. fıkrasında, "Gerçek dışı veya yanıltıcı beyanda bulunmak suretiyle Kanun hükümlerinin uygulanmasını engelleyen ve haksız surette hak iktisap eden ruhsat sahiplerine 50.000 TL idari para cezası verilir. Bu fıkranın ikinci kez ihlâli halinde bir önceki ceza katlanarak uygulanır. Üç yıl içinde madde hükümlerinin üç kez ihlâl edilmesi halinde ruhsat iptal edilir." hükmü ile aynı maddenin 8. fıkrasında, "Bu Kanuna göre; a) Ruhsatın ait olduğu grup dışında, üretim hakkı olmayan diğer grup madenin üretilmesi ve/veya sevk edilmesi, b) (Değişik: 4/2/2015-6592/6 md.) Arama ruhsat döneminde arama faaliyetleri yapılırken zorunlu olarak maden çıkarılması veya numune alınması dışında izinsiz üretim ve/veya satış yapılması, c) Ruhsat sahibinin kamulaştırılan alanı kamulaştırma amacı dışında kullanması, ç) Galeri atımı yöntemi ile patlatma yapılması, d) Genel Müdürlükçe faaliyeti durdurulan sahalarda üretim faaliyetinde bulunulması, e) Ruhsat sahasında yapılan üretim veya satışların beyan edilmemesi haksız yere hak iktisabı sayılır. Haksız yere hak iktisabına imkan veren bu hususlarla ilgili yapılmış beyanlar da gerçek dışı ve yanıltıcı beyanlar olarak kabul edilir." hükmüne yer verilmiştir.
28.02.2019 tarih ve 30700 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanunun 10. maddesi ile yapılan değişikliklerle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Beyan usulü" başlıklı 10. maddesinin 7. fıkrası, "Gerçek dışı veya yanıltıcı beyanda bulunmak suretiyle Kanun hükümlerinin uygulanmasını engelleyen ve/veya haksız surette hak iktisap eden ruhsat sahiplerine 50.000 TL idari para cezası verilir. Bu fıkranın ikinci kez ihlâli halinde bir önceki ceza katlanarak uygulanır. (Değişik cümle:14/2/2019-7164/10 md.) İlk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde madde hükümlerinin üç kez ihlâl edildiğinin tespiti hâlinde ruhsat iptal edilir." şeklinde ve 8. fıkrası, "Bu Kanuna göre; a) Ruhsatın ait olduğu grup dışında veya birden fazla bendi bulunan grupta kendi bendi dışında veya üretim hakkı olmayan madenin üretilmesi ve/veya sevk edilmesi, b) Arama ruhsat döneminde arama faaliyetleri yapılırken zorunlu olarak maden çıkarılması veya numune alınması dışında izinsiz üretim ve/veya satış yapılması, c) Ruhsat sahibinin kamulaştırılan alanı kamulaştırma amacı dışında kullanması ve/veya ruhsat alanını madencilik faaliyetleri dışında kullanması ve/veya kullandırması, ç) Galeri atımı yöntemi ile patlatma yapılması, d) Genel Müdürlükçe faaliyeti durdurulan sahalarda üretim faaliyetinde bulunulması, sahanın güvenli hale getirilmesi ile ilgili faaliyetler sonucunda üretilen madenin ve/veya faaliyetler durdurulmadan önce üretilmiş stoktaki madenin Genel Müdürlükten izin alınmadan sevk edilmesi, e) Ruhsat sahasında yapılan üretim veya satışların beyan edilmemesi, f) Yapılmayan üretimin Genel Müdürlüğe yapılmış olarak beyan edilmesi, g) Arama faaliyet raporlarında yapıldığı beyan edilen asgari faaliyetlerin yapılmaması veya eksik yapılması, ğ) Patlatma izni olmaksızın patlayıcı madde kullanılarak üretim yapılması, h) İşletme ruhsatlarında işletme izni olmadan ve/veya işletme izin alanı dışında maden üretilmesi veya sevk edilmesi, ı) 7 nci madde kapsamındaki gerekli izinler alınmadan ve/veya gerekli izinlerin alınmadığı alanda maden üretilmesi veya sevk edilmesi haksız yere hak iktisabı sayılır. Haksız yere hak iktisabına imkan veren bu hususlarla ilgili yapılmış beyanlar da gerçek dışı ve yanıltıcı beyanlar olarak kabul edilir." şeklinde değiştirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta; dava konusu işleme dayanak teşkil eden söz konusu raporda davacı şirketin Y:… X:… koordinatlarında ve mevcut işletme izin alanı dışında yapılan faaliyetlerin 2018 yılına ait imalat haritasında gösterilmediği, 16/10/2018 tarihli Google Earth görüntüsünde yapılan incelemede mevcut alanda yapılan faaliyetlerin 2018 yılında yapıldığı belirtilmiş; dava konusu işlemde ise, Y:… X:… koordinatları civarında ÇED ve GSM izin alanı sınırları dışında yapıldığı tespitine yer verildiği anlaşılmış olup; işleme dayanak teşkil eden rapor ile dava konusu edilen işlemde söz edilen koordinatların farklı olduğu açıktır.
Öte yandan, mevcut işletme izin alanı dışında yapıldığı öne sürülen faaliyetlerin 2018 yılında yapıldığı sonucuna, imalat haritası ve 16/10/2018 Google Earth görüntüsüne bakılarak varıldığı, dosyada başkaca bir bilgi ve belge bulunmadığı, söz konusu faaliyetin işletme izin alanı dışında yapılıp yapılmadığının keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak ortaya konulması gerekirken, yalnızca davalı idarece sunulan bilge ve belgelere dayanılarak karar verildiği görülmektedir.
Bu itibarla, davacının ÇED ve GSM izin sınırı dışında faaliyette bulunup bulunmadığının, izin sınırı dışında yapıldığı öne sürülen faaliyetin 'doğru' koordinatları ile bu koordinatların davacının ÇED ve GSM izin sınırı dışında kalıp kalmadığının ve söz konusu eylemin gerçekleştiği tarihin Mahkemece yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile açık ve net olarak ortaya konulması gerekirken, eksik inceleme neticesinde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak 18/10/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.