T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/1491
Karar No : 2023/3326
TEMYİZ EDENLER : I) (DAVALILAR)
1)... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II) (DAVALILAR YANINDA MÜDAHİLLER)
1) ...
2)...
3) ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Odası (... Şubesi)
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bir bölümünün park ve konut dışı kentsel çalışma alanına alınmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen ve ...tarihli, ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; taşınmaza yönelik ... tarihli, ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/25000 ölçekli Mudanya Planlama Bölgesi Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/5000 ölçekli Nilüferköy Nazım İmar Planı Değişikliğinin iptali istemiyle Mahkemenin E:... sayılı dosyasında açılan davada 15.01.2019 tarihli ara kararı ile 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu'nun Geçici 1. maddesi uyarınca dava konusu taşınmazın tarımsal bütünlüğünün bozulup bozulmadığına ilişkin herhangi bir araştırma yapılıp yapılmadığı, tarımsal bütünlüğünün bozulmadığı sonucuna nasıl ulaşıldığı, taşınmaza ilişkin toprak koruma projesinin hazırlatılıp hazırlatılmadığı, Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu'nun Geçici 1. maddesinde belirtilen bedelin ödenip ödenmediğinin sorulduğu, ara kararına verilen cevapta dava dosyasına sadece dava konusu taşınmazda bulunan binaların 1985-1988 yılları arasında yapıldığına dair tutanağın dosyaya sunulduğu, bu durumda, dosyadaki mevcut bilgi ve belgeler ile Mahkemenin E:... sayılı dosyasının birlikte değerlendirilmesinden; parselin çevresi tarım arazisi niteliğinde olduğundan, dava konusu planın tarım alanlarının bütünlüğünü bozduğu, fonksiyon değişikliğinin gerektirdiği analiz ve değerlendirmelerin yapılmadığı, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun geçici 1. maddesi kapsamında tarım dışı amaçla kullanılması uygun görülen 13.827,80 m2'lik alanın eski ... sayılı parsele karşılık geldiği, bu taşınmazın 5403 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesine aykırı olarak ifraz edilerek tarım dışı kullanımına izin verildiği, planın 5403 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesinde kümülatif olarak aranan şartlar gerçekleşmeden yapıldığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin dayanağı olan ... tarihli, ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/25000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, dolayısıyla dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden de hukuka uyarlık bulunmadığı, davalı Bursa Büyükşehir Belediyesince taşınmazın bulunduğu alanda 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının yargı kararı ile iptalinden sonra yeniden plan değişikliği yapıldığı belirtilmiş ise de; taşınmaza ilişkin ... tarihli, ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla yapılan plan değişikliklerinin, Mahkemenin ... tarihli, E:..., K:... sayılı iptal kararında yer alan gerekçeler doğrultusunda tesis edilmediği anlaşıldığından bu iddiaya itibar edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVALI ... BELEDİYE BAŞKANLIĞININ İDDİALARI : Davacının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, dava konusu işlemin kamu yararı gözetilerek tesis edildiği, parselin yakın çevresinde konut dışı yapılaşmanın hakim olduğu, bölgede yapılaşmaya engel herhangi bir eşiğin bulunmadığı, parselin etrafında fiilen sanayi tesisi olarak kullanılan birçok yapının mevcut olduğu, parseldeki yapıya imar barışından faydalanılarak yapı kayıt belgesi verildiği, planın hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALI ... BELEDİYE BAŞKANLIĞININ İDDİALARI : Dava konusu işlemin kamu yararı gözetilerek tesis edildiği, planın hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALILAR YANINDA MÜDAHİLLERİN İDDİALARI : Davanın süresinde açılmadığı, parselin bulunduğu alanın ulaşılabilirlik açısından avantajlı konumda olduğu, parselin yakın çevresinde konut dışı yapılaşmanın hakim olduğu, parseldeki yapıya imar barışından faydalanılarak yapı kayıt belgesi verildiği, planların hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... tarihli, ... sayılı İl Tarım Müdürlüğü işlemi ile 5403 sayılı Kanunun geçici 1. maddesi uyarınca, üzerinde 1989 yılından önce inşa edilmiş metal presleme fabrikası bulunan mutlak tarım arazisi niteliğindeki 13770 m2 büyüklüğündeki ... ada, ... (eski ...) parsel sayılı taşınmazın tamamının, ifraz edilmemek şartıyla tarım dışı amaçla kullanılması uygun görülmüştür.
1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında orman, ... tarihli, ...sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/25000 ölçekli nazım imar planı ile 1/5000 ölçekli nazım imar planında tarım alanında kalan ve ... tarihinde ...ada, ..., ... (eski ...), .., ...,... ve ...parsel sayılı taşınmazların tevhidi ile oluşan 26755,50 m2 büyüklüğündeki dava konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 26755,50 m2'lik bölümünün sanayi alanına alınmasına ilişkin 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği teklifi üzerine alınan İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı kurum görüşünde, eski ... sayılı parselin tarım dışı amaçla kullanımı için 2007 yılında izin verildiği, ancak ruhsatlandırma işleminin tamamlanmadığı, üzerindeki yapının 1989 yılından önce yapıldığına dair muhtar ve ihtiyar heyetince imzalanan belge bulunduğu gerekçesiyle eski ... sayılı parselin tarım dışına çıkarılması uygun bulunmuş, fakat ..., ..., ..., ... ve ... sayılı parsellerin Bursa Ovası Büyük Ova Koruma Alanı içinde kaldığı gerekçesiyle tarım dışı amaçla kullanılması uygun bulunmamıştır.
İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün ... tarihli, ...sayılı görüşü üzerine hazırlanan imar planı değişikliği teklifi üzerine ... tarihli, ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/2500 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişiklikleri ile tevhit sonucu oluşan ... sayılı parselin üzerinde fabrika bulunan ve davalı ile davalı yanında müdahil tarafından eski ... sayılı parsele denk geldiği ileri sürülen ..., 80 m2 büyüklüğündeki orta bölümü konut dışı kentsel çalışma alanına (oto yedek parça ve kalıp üretim tesisi) alınmıştır.
... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen ve ... tarihli, ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile onaylanan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile ... sayılı parselin 10043,55 m2'lik bölümü konut dışı kentsel çalışma alanına (oto yedek parça ve kalıp üretim tesisi), üzerinden boru hattının geçtiği 3784,25 m2'lik bölümü ise Botaş'ın görüşü doğrultusunda park alanına alınmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın ve Danıştay Altıncı Dairesinin E:2020/1887 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dayanağı olan ... tarihli, ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/25000 ölçekli Mudanya Planlama Bölgesi Nazım İmar Planı Değişikliği ve 1/5000 ölçekli Nilüferköy Nazım İmar Planı Değişikliğinin iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada, anılan nazım imar planı değişikliklerinin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarihli, E:..., K:.. sayılı kararının, Danıştay Altıncı Dairesinin 04/04/2023 tarihli, E:2020/1887, K:2023/3324 sayılı kararıyla, uyuşmazlık konusu ... parsel sayılı taşınmazı oluşturan eski ... (eski ...) parsel sayılı taşınmazın tarım dışı amaçla kullanılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılıp açılmadığı, ... sayılı parselin 13827,80 m2'lik bölümünün tarım alanından, konut dışı kentsel çalışma alanına alınmasına ilişkin imar planı değişikliklerinin, sadece tevhit sonucu oluşan ... sayılı parselin tarım dışı amaçla kullanımına izin verilen eski ... sayılı parselin bulunduğu kısma yönelik olarak yapılıp yapılmadığı, ... parseli oluşturan ve Bursa Ovası Büyük Ova Koruma Alanı içinde kaldığı gerekçesiyle tarım dışı amaçla kullanılması uygun bulunmayan diğer eski ..., ..., ...,... ve ... sayılı parsellerin isabet ettiği alanı da kapsayıp kapsamadığı ve imar planı değişikliklerinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve mevzuata uygun olup olmadığı hususlarının, aralarında harita mühendisinin de yer aldığı uzman bir bilirkişi heyetiyle yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle açıklığa kavuşturulmasının ardından yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda, 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle açılan davada, bozma kararı üzerine verilecek karara göre alt ölçekli 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin bu dava hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalılar ve davalılar yanında müdahillerin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/04/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.