T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/15241
Karar No : 2022/4396
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Derneği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul ili, Fatih ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel numaralı … Vakfına ait taşınmazın 37,00 m²'sinin tuvalet yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi uyarınca 01/01/2013-31/03/2018 tarihleri arası dönem için davacıdan 206.100,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … Bölge Müdürlüğünün … günlü, … sayılı işlemi ile yapılan itirazın reddine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; taşınmazın, … Bölge Müdürlüğü Vakıflar Meclisinin 23/03/2005 günlü kararıyla ... Camiine katılmak üzere hayrata satışına karar verildiği, davacı tarafından belirlenen bedelin yatırılarak davacının zilyetliğinin ve kullanımının bu şekilde başladığı, davalı idarenin bilgisi dışında kullanımının olmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; ecrimisile konu tuvaletin bir kısmının mazbut vakfa ait … parsel sayılı taşınmaz üzerinde kalması nedeniyle ecrimisil istenildiği, … sayılı parsele komşu olan … parselin bedeli davacı Dernekçe karşılanmak suretiyle akardan hayrata satışına karar verilerek taraflar arasında akdi bir ilişki kurulmuş ise de, uyuşmazlığa konu ecrimisilin … parselin işgali nedeniyle değil, … parselin işgaline dayandığı, … parsel sayılı taşınmazın davacı tarafından kullanımına ilişkin olarak ise herhangi bir kira sözleşmesi bulunmadığı gibi söz konusu parselin bir kısmının tuvalet olarak kullanılmasına ilişkin idarece izin verilmemiş olması nedeniyle davacının taşınmaz üzerinde fuzuli şagil olduğu, ecrimisil bedelinin fahiş olduğu yönünde bir iddia da bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusu kabul edilerek mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ... Genel Müdürlüğü Vakıflar Meclisinin … günlü kararıyla ecrimisile konu … pafta, … ada, … parselde kalan tuvaletin bedeli karşılığında akardan hayrata satışının yapıldığı, ancak arazi boş olarak davacıya bırakılmadığı halde ecrimisil talep edildiği, işgalci olmadıkları, tuvaletin camiye ibadet için gelen insanların ihtiyaçlarına özgülendiği, çalışanları olduğu ve ayrıca temizlik giderleri bulunduğu, söz konusu taşınmazın derneğe bir getirisinin bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Davalı idare tarafından, taşınmazın mülkiyetinin kendilerinde bulunduğu, taşınmazda ticari faaliyette bulunulduğu ve gelir elde edildiği gerekçesiyle
istemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması hakkında bir karar verilmeksizin Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Fatih ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel numaralı … Vakfına ait taşınmazın 37,00 m²'si üzerine tuvalet yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/01/2013-31/03/2018 tarihleri arası dönem için 206.100,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … Vakıflar ... Bölge Müdürlüğünce … günlü, … sayılı işlemin tesis edildiği, davacı tarafından yapılan itirazın ise … günlü, … sayılı işlemle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerlendirme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava dosyasının incelenmesinden, dava konusu … Vakfına ait, İstanbul ili, Fatih ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazla ilgili Vakıflar Genel Müdürlüğü Vakıflar Meclisinin … günlü, … sayılı kararında; "1-İstanbul ili, Eminönü ilçesi, … Mahallesi … Caddesinde bulunan … pafta, … ada, … parsel sayılı 115,50 m² sahalı depo vasıflı taşınmazın bedeli … Derneğince karşılanmak kaydıyla … pafta, … ada, ... parsel sayılı 182,50 m² sahalı … Camiine katılmak üzere 98.175,00 TL bedel üzerinden, 2762 sayılı Vakıflar Kanununun 12. Maddesi uyarınca akardan hayrata satışına, 2-Satışı müteakip kütük kayıtları üzerinde gerekli değişikliğin yapılması" şeklinde karar alındığı, bu karar üzerine davacı dernek tarafından 11/10/2005 tarihinde bedelin yatırıldığı görülmüştür.
Söz konusu akardan hayrata satış taşınmazın mülkiyetinde bir değişiklik meydana getirmemiş olsa da; taşınmaz hayrat olarak kullanılmak üzere davacının tasarrufuna bırakılmış olup, bu kullanıma aykırı bir durumun bulunması halinde ise davacının ecrimisil borcundan sorumluluğunun ancak yapılan satış sözleşmesinin (hukuki sebebin) iptal edilmesi halinde mümkün olabileceği kuşkusuzdur.
Bu durumda, açıklanan Vakıflar İstanbul Bölge Müdürlüğünün Vakıflar Meclisi kararıyla bedeli mukabilinde davacı derneğe akardan hayrata satışına karar verilen taşınmazda davacının zilyetliğinin ve kullanımın geçerli bir hukuki sebebe bağlı olarak davalı idarenin bilgisi dahilinde başladığı, davalı idareden habersiz ve izinsiz kullanımın olmaması nedeniyle davacının fuzuli şagil kabul edilemeyeceği anlaşıldığından, davacıdan ecrimisil istenilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesince aksi yönde verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan … TL YD harcının davacıya iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 21/09/2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Camilerin Bakım Onarım Temizlik ve Çevre Tanzimi Yönetmeliği'nin 2. maddesinde Yönetmeliğin kapsamı; "Tarihi ve turistik eser niteliğindeki vakıf cami ve mescidler ile diğer cami ve mescidlerle müştemilat ve tuvaletlerinin bakım, onarım, temizlik, çevre tanzimi ve güvenlik konularında, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Türkiye Elektrik Kurumu Genel Müdürlüğü, valilikler ve belediyelerin yapmakla yükümlü oldukları hizmetleri" olduğu belirtilmiş; 5. maddesinde, Diyanet İşleri Başkanlığının, Cami, mescid ve bunların müştemilatı ile tuvaletlerinde mevcut veya daha sonra meydana gelecek onarım ¡ihtiyaçlarını, Genel Müdürlüğün izni dışında meydana gelecek her türlü yapılaşma ve işgali mühendislik vasıtası ile tespit etmek ve gerekçeli olarak Genel Müdürlüğe bildirmek ancak Genel Müdürlük, bu yerlerin gerekli onarım ve yeniden inşaları ile cami ve mescitlere ait tuvaletlerin bakım ve onarımlarını ödenek yetersizliği veya sair sebeplerle, yapamadığı takdirde cami, mescid ve bunların müştemilatı ve buralardaki tuvaletlerin onarım veya inşa işi ile onarım veya inşayı müteakip işletme usul ve esaslarını hazırlanacak protokol esaslarına göre Genel Müdürlükten devralmak, bu yerlerin onarımını, yeniden inşasını ve işletilmesini bizzat veya başka bir vakıf veya dernek aracılığı ile yapmak" kuralına,
Yönetmeliğin, Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülecek hizmetler başlılı 6. maddesinde ise;
"a) Vakıf cami ve mescitleriyle bunlara ait müştemilat ve tuvaletlerin onarım ve her türlü restorasyonlarını kendi mevzuatına göre ve İl Koordinasyon Kurulunun da tekliflerini dikkate alarak yapmak, işletmek" düzenlemesine yer verilmiştir.
Aktarılan mevzuattan, vakıf camilerinin tuvaletlerinin yapımı, bakımı ve işletilmesi usulü belirlenmiş olup, bu usullere uyulmadan vakıf malının kullanımı halinde ecrimisil istenebileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı hukuka uygun olup, kararın bozulması yolundaki Daire kararına katılmıyorum.