T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1540
Karar No : 2023/643
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Turizm Taşımacılık Hizmetleri Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... İdaresi Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihaleye çıkarılan ve uhdesinde kalan "Rize İli, Güneysu İlçesi, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 1. Etap, 93 Adet Konut ve 20 Adet Konut Dükkan İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ne ilişkin 13/06/2018-22/05/2019 dönemlerine ait hakediş tutarları üzerinden kesinti yoluyla tahsil edilen 191.157,53-TL damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve tahsil edilen tutarın yasal faiziyle iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla;olayda, davacı şirket tarafından söz konusu işin 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında yapıldığı ileri sürülmüş ise de, Mahkemelerince verilen 20/02/2020 tarihli ara kararına Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca verilen cevabi yazı ve ekleri incelendiğinde, ihale konusu işin, 6306 ve 775 sayılı Kanunlar kapsamında yapılmadığının belirtildiği görüldüğünden dava konusu işin anılan Kanunlar kapsamındaki istisna hükümlerinden faydalanamayacağı sonucuna varıldığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; ayrıca, ara kararının cevabi yazı ve eklerinden, ihtilaflı damga vergisine ilişkin işin 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında yapıldığı anlaşılmakta ise de, 5393 sayılı Kanun'un 73/6.maddesinde kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarla ilgili vergi, resim ve harçların dörtte birinin alınacağı düzenlenmiş olup, davacı şirket tarafından yapımı üstenilen projeye uygun olarak inşa edilen yapıların münferit yapı niteliğini taşımaması, anılan madde ile tanınan indirim hakkının ise yalnızca münferit yapılara özgülenmiş olması dikkate alındığında maddede öngörülen vergi indirimi hakkından da faydalanılamayacağının kabulü gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi Mahkemesi kararının dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesinin, aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görüldüğü, dilekçede ileri sürülen iddiaların anılan kararın kaldırılmasını sağlayacak durumda bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dosyaya sunulan Belediye Meclis Kararından da görüleceği üzere dava konusu işin kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında gerçekleştirildiği, dolayısıyla damga vergisi istisnası uygulanması gerektiği iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket tarafından, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihaleye çıkarılan ve uhdesinde kalan "Rize İli, Güneysu İlçesi, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 1. Etap, 93 Adet Konut ve 20 Adet Konut Dükkan İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ne ilişkin 13/06/2018-22/05/2019 dönemlerine ait hakediş tutarları üzerinden kesinti yoluyla tahsil edilen 191.157,53-TL damga vergisinin iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve tahsil edilen tutarın yasal faiziyle iadesi istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 122. maddesinde, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden isteyebilecekleri; 124. maddesinde de, vergi mahkemelerinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların, şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri açıklanmıştır. Bu maddeler uyarınca düzeltilmesi vergi dairelerinden istenebilecek vergi hatasının tanımı ise aynı Kanun'un 116. maddesinde, vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması olarak yapılmış, 117. maddesinde, hesap hataları olarak; matrah hataları, vergi miktarında hatalar ve verginin mükerrer olması; 118. maddesinde de, vergilendirme hataları olarak; mükellefin şahsında hata, mükellefiyette hata, mevzuda hata ve vergilendirme veya muafiyet döneminde hatalar gösterilmiş bulunmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanununun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73. maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabileceği ; altıncı fıkrasında kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanununun 73. maddesinin gerekçesinde de sağlıksız ve hızlı kentleşmenin ülkemizin önemli sorunlarının başında geldiği, kentlerimizin özellikle ülkemizin batı bölgelerinde aşırı şekilde büyüdüğü fakat buna uygun sosyal imkanlarla donatılmadığı, büyük kentlerde trafik, hava kirliliği, yetersiz konut, çarpık yapılaşma, alt yapı hizmetleri ve benzeri sorunların acilen çözüm beklediği, bu düşünceden hareketle büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 50.000'in üzerinde belediyelerin kentin gelişimine uygun konut alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyal donatılar oluşturmak, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak ve restore etmek amacıyla kentsel gelişim alanları ilan etme ve uygulayabilmelerine imkan vermenin kaçınılmaz olduğu, maddenin bu amaçla düzenlendiği yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıdaki maddenin ve gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden; yeni yapının yapılacağı alanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında yer alması ve bu alanda yer alan mevcut (eski) yapının yıkılarak yeni bir yapının inşa edilmesi koşullarının gerçekleşmesi halinde yapılacak bu yapılarla ilgili alınması gereken vergi, harç ve resmin 3/4'lük kısmının tahsil edilmeyeceğinin kurala bağlandığı ve söz konusu alan içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği belirtildikten sonra "yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda" ibaresinde yer alan "Münferit" kelimesinin yapının niteliğini belirtmek amacıyla kullanıldığı, eski yapıların hak sahipleri veya üçüncü kişiler tarafından yıktırılarak yeniden yapılması yönünden kısmi ödemeye ilişkin herhangi bir ayrıma gidilmediği anlaşılmaktadır.
Olayda,Vergi Mahkemesinin ara kararına Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca verilen cevabi yazıda "Rize İli, Güneysu İlçesi, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi 1. Etap, 93 Adet Konut ve 20 Adet Konut Dükkan İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi'nin 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında yapıldığının belirtildiği, yazı ekinde Güneysu Belediye Başkanlığı ile yapılan "Güneysu Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesine ilişkin Protokol"ün sunulduğu,Şubat/ 2014 tarihli Protokolün 10.maddesinde kentsel dönüşüm ve gelişim alanında yer alan yapı ve eklentilerinin tasfiyesi, yıkımı ve enkaz temizleme işlemlerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yapılacağı veya yaptırılacağının belirtildiği ve bu çerçevede mevcut (eski) yapıların yıkıldığı anlaşıldığından, dava konusu olayda, 5393 sayılı Kanun'un 73. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmesi nedeniyle, hakedişlerden kesinti suretiyle tahsil olunan 191.157,53-TL tutarındaki damga vergisinin dörtte üçlük kısmının düzeltme-şikayet hükümleri kapsamında vergilendirme hatası olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda,dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında söz konusu vergilerin dörtte birine isabet eden kısım yönünden hukuka aykırılık, diğer kısımlar yönünden hukuka uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının dava konusu işlemin davacının hakedişlerinden kesinti suretiyle tahsil olunan damga vergilerinin dörtte üçüne isabet eden miktara ilişkin kısmının BOZULMASINA, diğer kısımlarının ONANMASINA;
3. Temyiz isteminde bulunan davacıdan ... -TL maktu harç alınmasına;
4. Bozulan kısımlar yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 09/03/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.