T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/15672
Karar No : 2023/3669
DAVACI : ...
DAVALILAR : 1- ...
2- ... Bakanlığı
DAVANIN KONUSU : 3. sınıf emniyet müdürü rütbesinde zorunlu 2. bölge hizmetini Siirt ilinde ifa etmekte iken Türkiye Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsünde (TODAİE) doktora eğitimine başlaması nedeniyle 05/10/2011-27/04/2013 tarihleri arasında Ankara Emniyet Müdürlüğü emrinde geçici olarak görevlendirilen davacı tarafından, 26/06/2012 günlü, 28335 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 29/05/2012 tarihli Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına ilişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesinde yer alan (h) bendinin ve söz konusu bent hükmünün kendisine uygulanacağını belirten İçişleri Bakanlığının ... günlü, .. . sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından; 02/11/2009 tarihinde Siirt'de 4. sınıf emniyet müdürü olarak göreve başladığı, bu görevi ifa ederken Emniyet Teşkilatının ihtiyaç duyduğu alanlarda nitelikli personel ihtiyacını karşılamak üzere açılan eğitimler için (20) yüksek lisans ve (7) doktora kontenjanı tahsis edildiği; bu çerçevede, Ankara ve İstanbul'daki üniversitelerde eğitim için tanınan mezkur kontenjan dahilinde, 05/10/2011 - 27/04/2013 tarihleri arasında doktora eğitimine katılmasının ve bu süre içerisinde Ankara Emniyet Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürlüğü emrinde geçici olarak görevlendirilmesinin uygun görüldüğü, bu amaçla yolluk ve yevmiyesinin de ödenerek Ankara Emniyet Müdürlüğü emrinde geçici görevine başladığı, dava konusu değişikliğin, 3. sınıf emniyet müdürlüğünden, 2. sınıf emniyet müdürlüğüne terfiinde tarafına uygulanıp uygulanmayacağına dair başvurusuna 14/08/2012 günlü, 157241 sayılı işlemle tarafına uygulanacağı yolunda verilen cevabın ve anılan değişikliğin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI : Davalılar tarafından; emniyet teşkilatında görev bölgelerinin 1. ve 2. bölge olmak üzere ikiye ayrıldığı, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 13. maddesinde yer alan tüm rütbeler için 2. bölge (şark) hizmetinin zorunlu olduğu, 2013 yılı genel atama döneminde 2. bölge zorunlu hizmetini yerine getirmiş olan personele 1. bölge illere dönüş yıllarına göre ve ihtiyaçlar çerçevesinde yeniden hazırlık tebligatı gönderildiği, şark hizmeti olarak nitelendirilen bölge hizmeti yapacak personele ihtiyaç duyulduğu, bu kapsamda Emniyet Teşkilatının tüm personeli için ikinci defa 2. bölge hizmetinin zorunlu olduğu, Emniyet Teşkilatında yönetici pozisyonunda bulunan ilerleyen yıllarda il emniyet müdürlüğü, daire başkanlığı gibi önemli unvanlarda görev yapacak personelin hangi suretle olursa olsun ikinci bölge hizmetinden muaf tutulmasına sebebiyet verecek şekilde tesis edilecek bir işlemin hakkaniyete uygun olmayacağı gibi alt rütbedeki personelin çalışma motivasyonunu da olumsuz etkileyeceği, bununla birlikte davacı ve davacının pozisyonunda bulunan personelin hak mahrumiyetine uğramaması amacıyla Yönetmelik hükmünün yürürlüğe girdiği 26/06/2012 tarihinden önceki süreleri kapsamadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacının; Mülga "Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına ilişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 13. maddesinin, 1. fıkrasının, (h) bendi iptali istemine ilişkin olarak karar verilmesine yer olmadığına, davalı idarenin ... günlü, ... sayılı işleminin iptaline dair talebinin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; asli kadrosu Siirt İli'nde iken Ankara İli'nde TODAİE bünyesinde ''Yönetim Bilimi'' dalında doktora programına katılmak üzere geçici görevlendirmesi yapılan davacı tarafından 26/06/2012 tarihli ve 28335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 29/05/2012 tarihli "Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına ilişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 5. maddesinde yer alan "h) Bir üst rütbeye terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetini en az bir kez yapmış veya halen bu bölge hizmetini ifa ediyor olmak şartı aranan 3. Sınıf Emniyet Müdürü ve 2. Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde bulunan personelden halen ikinci bölge hizmetini ifa etmekte olanların, geçici görev veya başka bir şekilde birinci bölgede görevlendirmeleri halinde, birinci bölgede geçirdiği dört aydan fazla süreler" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa`nın 124. maddesinde, Başbakanlık, Bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri kurala bağlanmıştır.
Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmelik, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunun "Terfi ve Atama" başlıklı 55. Maddesinin son fıkrası hükmüne dayanılarak yayımlanmıştır. Anılan 55. maddenin ikinci fıkrasında, maddenin birinci fıkrasında sayılan rütbelere terfilerin bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere, kıdem ve liyakate göre yapılacağı düzenlenmiştir.
661 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 18. maddesi ile 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununa eklenen Ek 30. maddede “ Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetini en az bir kez yapmış olmak veya halen bu bölge hizmetini ifa ediyor olmak şarttır.” ibaresine yer verilmiş, anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin 20. maddesi ile de 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununa Geçici 22. madde eklenmiş ve bu düzenleme ile de '' Ek 30. maddenin yayımı tarihinin itibaren üç yıllık süre içerisinde bir üst rütbeye yükselmek için en az bekleme süresini tamamlayacak olan üçüncü sınıf emniyet müdürü rütbesinde bulunan personelden en az bir kez zorunlu ikinci bölge hizmetini yapmamış veya ikinci bölgeye atanmak ile birlikte göreve başlamamış olanlar hakkında Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunca verilecek bir üst rütbeye terfîye ilişkin kararlar bu bölgede fiilen çalışmaya başlaması kaydıyla uygulanacağı'' kuralı öngörülmüştür. Geçici 22. Maddenin ikinci fıkrasında yer alan ; '' bu maddenin yayım tarihi itibariyle ikinci bölge hizmetini yapmamış ikinci sınıf emniyet müdürlerinin, birinci sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi edebilmesi için ikinci bölgedeki en az hizmet süresi kadar fiilen zorunlu ikinci bölge hizmeti yapmış olması şarttır." kuralı Anayasa Mahkemesince verilen 17/01/2013 günlü, E:2011/143,K:2013/18 sayılı kararla iptal edilmiştir.
3201 sayılı Kanun'un geçici 22. maddesinin birinci fıkrası ile üçüncü sınıf emniyet müdürü rütbesinde bulunan personelin ikinci sınıf emniyet müdürü olarak terfi edebilmesi için ,en az bir kez zorunlu ikinci bölge hizmetini yapmış veya bu bölgede fiilen çalışmaya başlamış olması kuralı getirilerek üçüncü sınıf emniyet müdürleri yönünden geçiş hükmü öngörülmüştür.
Yukarıda yer alan düzenlemeler ve dosyada mevcut bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davaya konu edilen düzenlemenin yukarıda anılan 3201 sayılı Yasanın Ek 30 ve Geçici 22. maddesinde rütbe terfi için şart koşulan ikinci bölge zorunlu hizmetinin bu maddeler kapsamında yer alan rütbedeki personel için uygulanabilirliğini sağlamak amacıyla ve ikinci bölgedeki personel ihtiyacı nedeniyle yapıldığı sonucuna varılmakta olup, 3201 sayılı yasanın 13 üncü maddesinde yer alan tüm rütbeler için ikinci bölge hizmetinin zorunlu olduğu dikkate alındığında davacı yönünden de söz konusu düzenlemenin Yönetmelik hükümünün yürürlüğe girdiği 26/06/2012 tarihinden sonrası için söz konusu olan geçici görevlendirme süresini kapsadığı ve davacının konumundaki tüm personelin aynı esaslar çerçevesinde uygulamaya tabi olacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde iptali istenilen düzenlemenin dayandığı yasa maddelerine , kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onikinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 22/12/2014 günlü, K:2014/17 sayılı kararı uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesine; anılan Daire tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay Beşinci Dairesine; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY : 3. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan ve Siirt ilinde zorunlu ikinci bölge hizmetini ifa etmekte olan davacı, Emniyet Teşkilatının ihtiyaç duyduğu alanlarda nitelikli personel ihtiyacını karşılamak üzere yurt içindeki üniversitelerde yaptırılacak lisansüstü programlara esas olmak üzere Emniyet Genel Müdürlüğünce tahsis edilen doktora programına başvurmuş ve açılan sınavlarda başarılı olarak Türkiye Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsünde (TODAİE) doktora programına hak kazanmıştır.
Bunun akabinde davacı, eğitim durumu nedeniyle 07/10/2011 tarihli Bakanlık oluru ile 05/10/2011 ila 27/04/2013 tarihleri arasında Ankara Emniyet Müdürlüğü Eğitim Şube Müdürlüğünde geçici olarak görevlendirilmiştir.
Bu arada Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmeliğin "Rütbe terfiinde değerlendirilmeyecek süreler"i düzenleyen 13. maddesine, 26/06/2012 günlü, 28335 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 29/05/2012 tarihli Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına ilişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile "(h) Bir üst rütbeye terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetini en az bir kez yapmış veya halen bu bölge hizmetini ifa ediyor olmak şartı aranan 3. Sınıf Emniyet Müdürü ve 2. Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde bulunan personelden halen ikinci bölge hizmetini ifa etmekte olanların, geçici görev veya başka bir şekilde birinci bölgede görevlendirmeleri halinde, birinci bölgede geçirdiği dört aydan fazla süreler" bendi eklenmiştir.
Davacı, anılan Yönetmelik hükmünün kendisine uygulanıp uygulanmayacağının bildirilmesi istemiyle 08/08/2012 günlü dilekçe ile davalı idareye başvurmuş, davalı idarece verilen 14/08/2012 günlü cevapta, davacının rütbe kıdem durumunun bahse konu Yönetmelik hükmünün uygulanması kapsamında değerlendirildiği belirtilmiştir.
Bunun üzerine, söz konusu işlem ile bu işlemin dayanağı olan Yönetmelik hükmünün iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT :
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkartabileceği hüküm altına alınmıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle;
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu "Terfi ve Atama" başlıklı 55. madde; "(Değişik:12/7/2000-KHK - 611/1 md.; Aynen Kabul: 6/4/2001-4638/1 Md.) Polis Amirleri, rütbe sırası ile Komiser Yardımcısı, Komiser, Başkomiser, Emniyet Amiri, 4. Sınıf Emniyet Müdürü, 3. Sınıf Emniyet Müdürü, 2. Sınıf Emniyet Müdürü, 1. Sınıf Emniyet Müdürü ve Sınıf Üstü Emniyet Müdürüdür.
Bu rütbelere terfiler, bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere, kıdem ve liyakata göre yapılır.
Kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye terfi tarihi esas alınır. Aynı tarihte terfi edenlerden performans değerlendirme puanı yüksek, performans değerlendirme puanlarının eşitliği halinde ödül ve takdirnamesi fazla, ödül ve takdirnamelerin sayıca eşitliği halinde ise sicil numarası daha küçük olanlar diğerlerine göre kıdemli sayılırlar.
...
Polis amirlerinin bir üst rütbeye terfiinde, bu rütbedeki fiili çalışma süresi esas alınır.
(Değişik ondördüncü fıkra: 27/4/2005-5337/1 md.) Mevzuat hükümlerine göre kazanılmış hak aylığında değerlendirilmesi yapılan her türlü uzmanlık, master, doktora ve avukatlık stajı rütbe kıdeminde değerlendirilmez. Ancak, bu Kanunun 13 üncü maddesinde sayılan rütbeler içerisinde yapılan askerlik hizmeti, yurt dışı misyon koruma, yurt dışı kurs ve diğer görevler sebebi ile geçirilen süreler ile tedavi ve istirahat süreleri, hangi rütbede ifa edilmiş veya geçirilmiş ise o rütbedeki fiili çalışma süresi içerisinde değerlendirilir. Emniyet Teşkilatına girmeden önce yapılan askerlik hizmeti, atanılan ilk rütbede ve adaylığın onanmasından sonra fiili çalışma süresinden sayılır. (İptal dördüncü cümle: Ana. Mah.'nin 31/1/2007 tarihli ve E.:2005/51, K.:2007/12 sayılı Kararı ile.)
...
Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin esas ve usuller bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay içerisinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." hükümlerine;
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'na, 661 sayılı KHK ile eklenen Ek 30 maddesinin birinci fıkrasında, "Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetini en az bir kez yapmış olmak veya halen bu bölge hizmetini ifa ediyor olmak şarttır." hükmüne;
Yine aynı Kanun'a 661 sayılı KHK ile eklenen; Geçici 22. maddesinde, "Ek 30 uncu maddenin yayımı tarihinden itibaren üç yıllık süre içerisinde, bir üst rütbeye yükselmek için en az bekleme süresini tamamlayacak olan Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde bulunan personelden, en az bir kez zorunlu ikinci bölge hizmetini yapmamış veya ikinci bölgeye atanmak ile birlikte göreve başlamamış olanlar hakkında, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunca verilecek bir üst rütbeye terfie ilişkin kararlar, bu bölgede fiilen çalışmaya başlaması kaydıyla uygulanır.
Bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla ikinci bölge hizmetini yapmamış İkinci Sınıf Emniyet Müdürlerinin Birinci Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi edebilmesi için ikinci bölgedeki en az hizmet süresi kadar fiilen zorunlu ikinci bölge hizmeti yapmış olması şarttır.(İptal: Anayasa Mahkemesi'nin 17/1/2013 günlü, E:2011/143, K:2013/18 sayılı kararı ile) hükümlerine yer verilmiştir.
3201 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan ve 10/08/2001 günlü, 24489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmasına İlişkin Yönetmeliğin "Rütbe terfiinde değerlendirilmeyecek süreler" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasına 29/05/2012-2012/3303 sayılı değişiklikle eklenen (h) bendinde ise, "Bir üst rütbeye terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetini en az bir kez yapmış veya halen bu bölge hizmetini ifa ediyor olmak şartı aranan 3 üncü Sınıf Emniyet Müdürü ve 2 nci Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde bulunan personelden halen ikinci bölge hizmetinin ifa etmekte olanların, geçici görev veya başka bir şekilde birinci bölgede görevlendirilmeleri halinde, birinci bölgede geçirdiği dört aydan fazla süreler,
değerlendirilmez." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I - Dava Konusu Düzenlemenin İncelenmesi :
10/08/2001 günlü, 24489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmasına İlişkin Yönetmelik'in "Rütbe terfiinde değerlendirilmeyecek süreler" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasının değişik (h) bendinin iptali istemi yönünden :
26/06/2012 günlü, 28335 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 5. maddesi ile 10/08/2001 günlü, 24489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmasına İlişkin Yönetmelik'in "Rütbe terfiinde değerlendirilmeyecek süreler" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasına eklenen (h) bendinde, "Bir üst rütbeye terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetini en az bir kez yapmış veya halen bu bölge hizmetini ifa ediyor olmak şartı aranan 3 üncü Sınıf Emniyet Müdürü ve 2 nci Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde bulunan personelden halen ikinci bölge hizmetini ifa etmekte olanların, geçici görev veya başka bir şekilde birinci bölgede görevlendirilmeleri halinde, birinci bölgede geçirdiği dört aydan fazla süreler," düzenlemesi yer almakta olup, 10/08/2001 günlü, 24489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmasına İlişkin Yönetmelik'in, 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Yürürlükten kaldırılan mevzuat" başlıklı 41. maddesi ile tamamen yürürlükten kaldırıldığı görüldüğünden, davacının istemine yönelik olarak davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, davacının iptalini talep ettiği düzenleme yürürlükte olmadığından, düzenlemenin iptaline ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
Ancak, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre irdeleneceği, bireysel işlemin tüm sonuçları ile birlikte ortadan kaldırılmadığı sürece, anılan işlemin dayanağı olan düzenleyici işlemin sonradan yürürlükten kaldırılmasının söz konusu bireysel işlemle ilgili olarak açılan davanın sonuçlanmasına engel oluşturmayacağı açıktır.
II - Dava Konusu Bireysel İşlemin İncelenmesi :
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'na 24/10/2011 günlü, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen Ek 30. madde ile; üçüncü sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış olması veya halen bu bölge hizmetini ifa ediyor olmak şartı getirilmiş, anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 22. maddesi ile de; Ek 30 uncu maddenin yayımı tarihinden itibaren üç yıllık süre içerisinde, bir üst rütbeye yükselmek için en az bekleme süresini tamamlayacak olan üçüncü sınıf emniyet müdürü rütbesinde bulunan personelden, en az bir kez zorunlu ikinci bölge hizmetini yapmamış veya ikinci bölgeye atanmak ile birlikte göreve başlamamış olanlar hakkında, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunca verilecek bir üst rütbeye terfie ilişkin kararlar, bu bölgede fiilen çalışmaya başlaması kaydıyla uygulanır. düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava konusu düzenleme ile 3. sınıf emniyet müdürü ve 2. sınıf emniyet müdürü rütbesinde bulunan personelin, bir üst rütbeye terfi edebilmesi için zorunlu ikinci bölge hizmetini en az bir kez yapmış olması veya halen bu bölge hizmetini ifa ediyor olması şartı aranmış, bu halde de halen ikinci bölge hizmetini ifa etmekte olanların, geçici görev veya başka bir şekilde birinci bölgede görevlendirilmeleri halinde, birinci bölgede geçirdiği dört aydan fazla sürelerin terfi değerlendirmesi yapılırken dikkate alınmayacağı belirtilmiştir.
Dava konusu düzenlemenin, davacının ikinci bölge hizmetine başlamasına ve halen bu görevi ifa ediyor olmasına rağmen geçici görevli olarak birinci bölgede bulunması nedeniyle burada geçirdiği sürenin terfi değerlendirmesinde göz önünde bulundurulmayacağına ilişkin ifadenin, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'na 24/10/2011 günlü, 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen Geçici 22. madde metninde yer alan; üçüncü sınıf emniyet müdürü rütbesinde bulunan personelin, en az bir kez zorunlu ikinci bölge hizmetini yapmamasına veya ikinci bölgeye atanmasına rağmen göreve başlamamış olması halinde dahi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunca verilecek bir üst rütbeye terfiye ilişkin kararın, bu bölgede fiilen çalışmaya başlaması kaydıyla haklarında uygulanacağına ilişkin düzenleme ile birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu Yönetmelik hükmünün, zorunlu ikinci bölge hizmetine başlanmış olmasına rağmen terfii için ikinci bölgede çalışmaya başlamayı yeterli görmemesi, halen bu görevin ifa edilmesine rağmen geçici görevlendirmenin terfiye engel olacak olması, kanunun yaklaşımına aykırı bir kısıtlama getirmektedir.
Diğer taraftan, Kanunun Geçici 22. maddesinin, 2. fıkrasında yer alan; "Bu maddenin yayım tarihi itibarıyla ikinci bölge hizmetini yapmamış ikinci sınıf emniyet müdürlerinin, birinci sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi edebilmesi için ikinci bölgedeki en az hizmet süresi kadar fiilen zorunlu ikinci bölge hizmeti yapmış olması şarttır." ibaresi, Anayasa Mahkemesi'nin 17/01/2013 günlü, E:2011/143, K:2013/18 sayılı kararıyla; "3201 sayılı Kanun’un Geçici 22. maddesinin, birinci fıkrası ile üçüncü sınıf emniyet müdürü rütbesinde bulunan personelin ikinci sınıf emniyet müdürü olarak terfi edebilmesi için, en az bir kez zorunlu ikinci bölge hizmetini yapmış veya bu bölgede fiilen çalışmaya başlamış olması kuralı getirilerek üçüncü sınıf emniyet müdürleri yönünden bir geçiş hükmü öngörülmesine rağmen, Geçici 22. maddenin dava konusu ikinci fıkrası ile; ikinci sınıf emniyet müdürlerinin birinci sınıfa terfi edebilmeleri için bir geçiş hükmü getirilmediği, kanun koyucunun, birinci sınıf emniyet müdürü rütbesine yükselecek personelden daha önce hiç ikinci bölge hizmeti yapmamış olan personelin terfisinin en az ikinci bölge hizmet süresi kadar ikinci bölgede çalışmaları halinde yapılmasını öngörerek uygulamada adaletin sağlanmasını amaçladığı, ancak, Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği 02/11/2011 tarihinde birinci sınıf emniyet müdürü olma koşullarını taşıyan ikinci sınıf emniyet müdürlerinin, bu tarihten itibaren birinci sınıf emniyet müdürü olabilmek için en az ikinci bölge hizmet süresi kadar ikinci bölgede çalışmış olmaları gerektiği, bu kişilerin birinci sınıf emniyet müdürü olmaları için gereken sürenin, en az ikinci bölge hizmet süresi kadar uzadığı, ikinci bölgeye atamaları yapıldığı halde kendi rızaları olmaksızın idarenin ihtiyaçları ve uygun görmesi ile bulundukları yerde bekletilen, ikinci bölge hizmetini yapamamış olan ve bu sebeple emsallerinden daha uzun süre ikinci sınıfta beklemek durumunda kalacak olan personel yönünden iptali istenilen kuralla hukuk güvenliği ilkesinin ihlali suretiyle hakkaniyete aykırılık oluşturulduğu" gerekçesiyle, dava konusu kural Anayasa’nın 2. maddesine aykırı bulunarak iptal edilmiştir.
Bu durumda, davacı Siirt ilinde zorunlu ikinci bölge hizmetini ifa etmekte iken doktora eğitimine başlaması nedeniyle 05/10/2011 ila 27/04/2013 tarihleri arasında geçici görevlendirme ile birinci bölgede görevlendirilmiş olup, davacının geçici görevlendirilmesinden sonra (29/05/2012) eklenen 13. maddenin (h) bendiyle; personelin, bu şekilde birinci bölgede görevlendirilmeleri halinde, birinci bölgede geçirdiği dört aydan fazla sürelerin rütbe terfiinde değerlendirilmeyeceğine ilişkin getirilen kısıtlamanın, davacının belli bir statü elde ettikten sonra, aleyhine olacak şekilde tarafına uygulanacak olması, Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan hukuk devleti ilkesi ve hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılan hukuk güvenliği ilkesi ile uyuşmamaktadır.
Bu sebeplerle, hukuka aykırılığı belirlenen dava konusu Yönetmelik hükmüne dayanılarak tesis edilen dava konusu bireysel işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 10/08/2001 günlü, 24489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışmasına İlişkin Yönetmelik'in, "Rütbe terfiinde değerlendirilmeyecek süreler" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinin iptali talebine yönelik olarak KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA OYÇOKLUĞUYLA;
2. Dava konusu düzenlemenin 3. sınıf emniyet müdürlüğünden, 2. sınıf emniyet müdürlüğüne terfiinde tarafına uygulanayacağına dair, ... günlü, ... sayılı işlemin İPTALİNE OYBİRLİĞİYLE;
3. Aşağıda dökümü yapılan ve davacı tarafından yatırılan ... -TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine; davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı tarafından karar düzeltme aşamasında yapılan ... -TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, posta ücretinden artan kısmın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetine göre taraflara iadesine;
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 20/06/2023 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
İdari Yargı denetiminin amacının "hukuka uygunluk" olduğu ve bu denetimin de dava konusu işlemin kurulduğu tarih itibarıyla gerçekleştirilmesi gerektiği İdare hukukunun ve idari yargının bilinen en temel ilkeleridir. Bu nedenle, dava konusu düzenleyici işlemin hukuka uygunluğunun denetlenerek bir karar verilmesi ve tarafların davadaki haklılık durumuna göre de yargılama giderlerine hükmedilmesi gerekmekte iken, dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin uygulanma kabiliyetinin kalmaması nedeniyle düzenleyici işlem bakımından davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına yönelik olarak verilen kararın bu kısmına katılmıyorum.