Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2021/15678 E. , 2021/4467 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/15678
Karar No : 2021/4467
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Depolama Labaratuar İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İzmir ili, Aliağa ilçesi, … Köyü, … Mevkiinde faaliyette bulunan katı atık depolama tesisinin,, davacı tarafından, gerekli önlemler ve düzenlemeler yapılıp ruhsat müracaatında bulununcaya kadar 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/b maddesi ile 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi gereğince faaliyetten men edilerek kapatılmasına ilişkin İzmir Büyükşehir Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : …İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; davacıya ait iş yerine ilişkin olarak, "tehlikeli olmayan endüstriyel nitelikli katı atık depolama tesisi" faaliyet konusu ile Aliağa Belediyesi tarafından … tarihinde … Sınıf (9.8 madde) gayrisıhhi müessese ruhsatı verildiği görülmüş ise de İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin eki gayrisıhhi müesseseler listesinin "1. sınıf gayrisıhhi müesseseler" başlıklı A bölümünün 7.4. maddesinde; "katı atık depolama tesisinin" yer aldığı görülmüş olmakla, davacıya ait katı atık depolama tesisinin bu kapsamda yer aldığı açık olup, 1. sınıf gayrisıhhi müessese kapsamında faaliyette bulunan tesisin bu konuda yetkili olan davalı idareden ruhsat almaksızın faaliyette bulunduğunun tutanakla tespiti üzerine, ruhsat alıncaya kadar faaliyetten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde, mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Aliağa Belediye Başkanlığı tarafından verilen, 24/02/2009 günlü, 2. sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatı ile faaliyette bulundukları, Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesindeki sınıflandırmaya göre de işyerinin 2. sınıf gayrisıhhi müessese vasfında olduğu, faaliyet konusu alan gereği 1. sınıf gayrısihhi müessese ruhsatına sahip olması hususunda hiçbir bilgilendirme yapılmadığı, Yönetmelik maddesindeki açık hüküm gereği; eğer ki işletmenin faaliyet alanından ötürü gayrisıhhi müesseselerin yeniden sınıflandırılması neticesinde, müvekkil şirket üst sınıfa geçmiş ise de, üst sınıfa uygun olarak 1. sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatını 1 yıl içinde alması gerektiği, uzun yıllardır 2. sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatına sahip olarak faaliyette bulunan şirkete, faaliyetlerinin 1. sınıf gayrisıhhi müessese sınıfına girdiği hususunda hiçbir bilgi tebliğ edilmediği, söz konusu ruhsatın alınmamış olmaması konusunda kusurunun bulunmadığından, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY : Dava dosyasının incelenmesinden; davacıya ait iş yerine ilişkin olarak, "tehlikeli olmayan endüstriyel nitelikli katı atık depolama tesisi" faaliyet konusu ile Aliağa Belediyesi tarafından 24/02/2009 tarihinde 2. sınıf (9.8 madde) gayrisıhhi müessese ruhsatı verildiği, dava konusu işyerinde değişik tarihlerde meydana gelen yangınlar sonucunda İklim Değişikliği ve Çevre Koruma Kontrol Dairesi Başkanlığı görevlilerince yapılan denetimde, İşletmenin 1. sınıf gayrisıhhi müsessese ruhsatı bulunmaksızın faaliyet gösterdiğinin tespit edilerek 11/07/2019 tarihli tutanak düzenlendiği, ardından çeşitli tarihlerde yapılan denetimlerde işyerinin faaliyette bulunmadığının görüldüğü, 03/10/2019 tarihli denetimde işyerinin açık olduğu tespit edildiği, bunun üzerine 17/10/2019 tarihli dava konusu Encümen kararı ile 1. sınıf gayrisıhhi müssesse kapsamında işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmaksızın faaliyet gösteren işletmenin 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/1-b bendi ve 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca ruhsat müracaatında bulununcaya kadar faaliyetten men edilmesine karar verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun belediyelerin görev ve sorumluluklarının sayıldığı 15. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde; "Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek" hükmüne ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun büyükşehir belediyelerinin görev ve sorumluluklarının sayıldığı 7. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendinde; "Gıda ile ilgili olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek, yiyecek ve içecek maddelerinin tahlillerini yapmak üzere laboratuvarlar kurmak ve işletmek" hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü yer almıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "a) Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini; büyükşehir belediyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesini; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini, ... ifade eder." ve "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz... İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır."; ‘İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi’ başlıklı 13. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. / Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır..."; "Ruhsat değişikliği gerektiren haller" alt başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında, "Gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılması veya tesiste yapılan bir değişiklik neticesinde bir alt sınıfa geçen tesislerin yeniden ruhsat alması gerekmez. Ancak gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılmasında yapılan değişiklik neticesinde üst sınıfa geçmiş olan tesislerin bir yıl içinde yeni sınıfa göre açılma ruhsatı alması zorunludur." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerin büyükşehir belediyeleri tarafından, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseselerin ise ilçe belediyeleri tarafından denetleneceği ve ruhsatlandırılacağı anlaşılmaktadır.
Buna göre, beyana dayalı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespit edilmesi halinde bu hususların giderilmesi için onbeş günlük süre verileceği ve süre sonunda noksanlık ve aykırılıkların giderilmediğinin tespit edilmesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek işyerinin kapatılması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacının, Aliağa Belediye Başkanlığından almış olduğu "tehlikeli olmayan endüstriyel nitelikli katı atık depolama tesisi" faaliyet konulu 24/02/2009 günlü 2. sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile işletmekte olduğu işyerinin, davalı idare tarafından yapılan denetimler sonucu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin eki gayrisıhhi müesseseler listesinin "1. sınıf gayrisıhhi müesseseler" başlıklı A bölümünün 7.4. maddesinde yer alan "katı atık depolama tesisi" olarak işletildiğinin tespit edildiği gerekçesiyle, 1. sınıf gayrisıhhi müessese kapsamında işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmaksızın faaliyet gösteren işletmenin 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15/1-b bendi ve 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca ruhsat müracaatında bulununcaya kadar faaliyetten men edilmesine karar verilmiştir.
Hukuka uygun şekilde alınmış bir işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden faaliyet gösteren bir işyerinin ancak mevzuatta öngörülen şartların oluşması halinde yine mevzuatta öngörülen usul izlenerek kapatılabilmesi mümkündür. Dolayısıyla, dava konusu işlem tesis edilmeden önce işyerine ilişkin Aliağa Belediye Başkanlığından alınan 24/02/2009 günlü 2. sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmeksizin tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin yukarıda yer verilen "Ruhsat değişikliği gerektiren haller" alt başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında yer alan gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılmasında yapılan değişiklik neticesinde üst sınıfa geçmiş olan tesislerin bir yıl içinde yeni sınıfa göre açılma ruhsatı almasının zorunlu olduğuna ilişkin düzenleme uyarınca; davacının Aliağa Belediye Başkanlığından almış olduğu "tehlikeli olmayan endüstriyel nitelikli katı atık depolama tesisi" faaliyet konulu 24/02/2009 tarihli 2. sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile işletmekte olduğu işyerinin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin eki gayrisıhhi müesseseler listesinin "1. sınıf gayrisıhhi müesseseler" başlıklı A bölümünün 7.4. maddesinde yer alan "katı atık depolama tesisi" vasfında olduğu; dolayısıyla, bir yıl içinde 1. sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı alması gerektiği yönünde herhangi bir bildirim yapılmaksızın faaliyetten men edildiği görülmüştür.
Buna göre, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın karar veren … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/11/2021 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.