T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/1590
Karar No:2024/757
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Petrol Ürünleri Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait otogaz istasyonunda 02/05/2014 tarihinde gerçekleştirilen denetimde, otogaz istasyonunda LPG tüpü dolumu ve satışı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca 100.000,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirkete ait otogaz istasyonunda 02/05/2014 tarihinde yapılan denetim sonucunda, otogaz istasyonunda LPG tüpü dolumu ve satışı yapıldığından bahisle 5307 sayılı Kanun'un 16. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca 100.000,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu … tarih ve … sayılı Kurul kararının, … tarih ve … sayılı Kurul kararıyla geri alındığı görüldüğünden, konusu kalmayan davada işin esası hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 133,70-TL yargılama giderinin, davanın açılmasına sebebiyet vermesi nedeniyle davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Kanun'un açık hükmü gereği harçtan muaf olduğundan yargılama giderleri içerisinde Kurum aleyhine harca hükmedilmiş olmasının hukuka aykırı olduğu, diğer yandan, dava konusu işleme karşı Kurum'a itiraz başvurusunda bulunarak, mükerrer işlemin Kurum tarafından hukuka uygun idare ilkesi gereğince geri alınmasını sağlayabilecekken davacının keyfiyeti doğrultusunda açılan dava sonucunda Kurum aleyhine avukatlık ücretine hükmedilmesinin hukukun genel ilkelerine aykırı olduğu, anlaşmazlığın davanın konusuz kalması nedeniyle dosyanın tekemmül tarihinden önce giderilmiş olduğu anlaşıldığından, davalı idare aleyhine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 6. maddesi gereğince tarifede belirlenen ücretin yarısı tutarında vekâlet ücretine hükmedilmesine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca Danıştay'ın, temyiz incelemesi neticesinde temyize konu kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayabileceği kuşkusuzdur.
Davalı idare tarafından, İdare Mahkemesi kararının yargılama giderlerinin avukatlık ücretine ilişkin kısmı ile harca ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenip bozulması istenilmektedir. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, Mahkeme kararının vekâlet ücreti dışındaki yargılama giderlerinin tamamının davalı idareye yükletilmesine ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunun reddinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davalı idare aleyhine hükmedilen yargılama giderlerinden vekâlet ücreti açısından yapılan incelemede:
2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 323. maddesinde, yargılama giderlerinin kapsamı belirlenmiş; bu çerçevede, vekille takip edilen davalarda yasa gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış; 326. maddesinde, yasada yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; 331. maddesinde, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği kurala bağlanmıştır.
Öte yandan, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 168. maddesinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınarak avukatlık ücretine hükmedileceği; kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 6. maddesinde ise, anlaşmazlığın, davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle, ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilmesi hâlinde tarifede belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilmesi hâlinde ise tamamına hükmedileceği kurala bağlanmıştır.
Aktarılan mevzuat uyarınca, bakılan davada hükmedilecek vekâlet ücretinin tespit edilebilmesi için öncelikle davanın yargılamanın hangi aşamasında konusuz kaldığının belirlenmesi gerekmektedir.
6100 sayılı Kanun'un üçüncü kısmında yazılı yargılama usulü düzenlenmiş olup, bu hükümlere göre yazılı yargılama sürecinde beş temel aşama bulunmaktadır. Bu aşamalar sırasıyla, davanın açılması (md. 118 vd.) ve karşılıklı dilekçelerin verilmesi (md. 126-136), ön inceleme (md. 137-142), tahkikat (md. 143-183), tahkikatın sona ermesi (md. 184-186), sözlü yargılama ve son olarak da hüküm (md. 294 vd.) aşamaları olarak belirlenmiştir.
Hukuk muhakemesinde, ön inceleme aşamasına ilişkin kurallara 6100 sayılı Kanun'un 137. ilâ 142. maddeleri arasında yer verilmiştir. 6100 sayılı Kanun'un 137. maddesine göre, ön inceleme, karşılıklı dilekçelerin verilmesi sonrası bir aşama olup, ön inceleme tamamlanmadan tahkikata geçilemez. Ön inceleme tutanağının ne zaman imzalanacağı ise Kanun'un "Ön inceleme duruşması" başlıklı 140. maddesinin üçüncü fıkrasında kurala bağlanmıştır. Buna göre, "ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür". Hukuk yargılama usûlü sürecinde, ön inceleme tutanağının, davanın açılması ve karşılıklı dilekçelerin verilmesi aşamasının sona ermesinden sonra imzalandığı anlaşılmaktadır.
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 6. maddesinde yer verilen, "ön inceleme tutanağı"na ilişkin 6100 sayılı Kanun'da hâl böyle olmakla birlikte, meselenin idari yargılama usûlü ve bu usûlün ilkeleri açısından da değerlendirilmesi gerekmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda yargılama aşamalarına ilişkin olarak genel hatlarıyla idari yargılama usulünün özellikleri de dikkate alınarak 6100 sayılı Kanun ile benzer düzenlemelere yer verilmiş, 3. maddesinde "idari davaların açılması", 14. maddesinde "ilk inceleme", 16. maddesinde "dilekçelerin teatisi", 20. maddesinde "dosyaların incelenmesi" ve 22. maddesinde "davaların karara bağlanması" aşamaları düzenlenmiştir.
İdari yargılama usulünde, 6100 sayılı Kanun'da yer verilen ön inceleme tutanağı müessesesi benzeri düzenlemeye yer verilmemiştir. Ancak, ön inceleme ve ön inceleme tutanağına ilişkin 6100 sayılı Kanun'da yer verilen kuralların birlikte değerlendirilmesinden ve yargılama usulündeki temel mantıktan hareketle, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda davanın açılması ve karşılıklı dilekçelerin verilmesinden sonra gerçekleşen ön inceleme tutanağının imzalanmasına kadar olan süreçten, idari yargılama usulünde, dosyanın tekemmül tarihine kadar olan yargılama sürecinin anlaşılması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu edilen … tarih ve … sayılı Kurul kararının … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile geri alındığı, davalının ilk savunma dilekçesinin 22/01/2020 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, böylece dosyanın henüz tekemmül etmediği bir aşamada davanın konusuz kaldığı görülmektedir.
Bu durumda, anlaşmazlığın, davanın konusuz kalması nedeniyle dosyanın tekemmül tarihinden önce giderilmiş olduğu anlaşıldığından, davalı idare aleyhine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 6. maddesi gereğince tarifede belirlenen ücretin yarısı tutarında vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken, vekâlet ücretinin tamamına hükmedilmiş olmasında usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasına, "İlk derece mahkemesi kararındaki 'yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine' ibaresinin, 'yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 850,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine' şeklinde düzeltilmesine" ibaresi eklenmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının hüküm fıkrasının 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca, "ilk derece mahkemesi kararındaki 'yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.700,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine' ibaresinin, 'yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 850,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine' şeklinde düzeltilmesine" ibaresi eklenmek suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
2. Davalı idare harçtan muaf olduğundan, toplam …-TL temyiz harcının istemi hâlinde davalı idareye iadesine,
4. Temyiz posta giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 14/02/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.