T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1651
Karar No : 2023/268
DAVACI : …
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
2- … Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Emniyet amiri olarak görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, Emniyet Genel Müdürlüğünün …günlü, …sayılı "2016 Yılı Rütbe Terfi Sınavı" konulu işleminin iptali ile 70.000,00-TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, Danıştay Onaltıncı Dairesinin E:2015/21285 sayılı dosyasında vermiş olduğu yürütmenin durdurulması karar neticesinde iptal edilerek yenilenmesi gereken 2015 yılı rütbe terfi sözlü sınavlarına ilişkin davalı idarelerce herhangi bir işlem yapılmadığı,
2015 yılı rütbe terfi yazılı sınavında başarılı olduğu, fakat sözlü sınavda düşük puan verilerek başarısız sayıldığı,
Yönetmelik hükümlerine göre yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte olması gereken sözlü sınavın terfi işlemlerinde asıl belirleyici sınav olarak düzenlendiği,
Sınava katılan tüm adayların sınav öncesindeki rütbelerine ve eşit statülerine göre terfi işlemlerinin yeniden değerlendirilmesinin gerektiği,
27/02/2016 tarihinde yazılı sınava, 11/03/2016 tarihinde sözlü sınava katıldığı, söz konusu sınavların yürütmesi durdurulan hükümler esas alınmak suretiyle gerçekleştirildiği, bununla birlikte sınav sonuçlarının tarafına bildirilmediği, akabinde davalı idarece sınavların iptal edildiği,
İdarece 2016 yılı rütbe terfi sınavları gerçekleştirilmek suretiyle mahkeme kararlarının uygulanmasının imkansız hale getirilmeye çalışıldığı,
Mahkeme kararlarının gereğinin idarece geciktirilmeksizin yerine getirilmesi gerektiği,
Manevi tazminat istemi yönünden, maruz kaldığı olayların bedensel ve ruhsal etkilerinin olduğu, dayanma gücünün, eğitim, meslek, sağlık, aile, sosyal ve özel durumlarının etkilendiği, ayrıca söz konusu olaylarda herhangi bir kusurunun söz konusu olmadığı,
Yönetmelik hakkında verilen yürütmeyi durdurma kararlarının ısrarla uygulanmaması nedeniyle iki yıldır terfi işlemleri yapılmadığından halen aynı rütbede görev yaptığı, idarenin ağır hizmet kusuru olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMASI : Davalı idareler tarafından, emniyet teşkilatında rütbe terfi işlemlerinin 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesi ile Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yapıldığı, davacının 09/06/206 tarihinde 3. komisyon tarafından sözlü sınava tabi tutulduğu, davacıdan sınav öncesinde mevzuata uygun ve komisyon tarafından hazırlanmış olan sorulardan kişisel iradesi doğrultusunda çektiği soruyu yüksek sesle okuyarak cevaplamasının istendiği, her bir komisyon üyesinin sözlü sınav değerlendirme formunu ayrı ayrı doldurduğu, verilen puanların gerekçelerinin belirtildiği ve imza altına alındığı, yapılan değerlendirme sonucunda davcının başarısız sayıldığı, sözlü sınava ilişkin ses ve görüntü kaydının alınmadığı, 2016 yılı rütbe terfi sözlü sınavı değerlendirme sürecinin hukuka uygun ve şeffaf bir şekilde gerçekleştirildiği; davacının tazminat istemi yönünden, davacının terfi etmesinin belli kriterlere bağlı olduğu düşünüldüğünde, bir üst rütbeye terfi etmesinin henüz belli olmaması nedeniyle bu aşamada maddi kaybından söz edilemeyeceği, manevi tazminat yönünden ise, davacının iddiasını dayandırdığı dönemde de çalışmaya devam etmesi nedeniyle maaşını aldığı, durum nedeniyle maaşında bir eksilme olmadığı aksi durumun sebepsiz zenginleşme sonucu doğuracağı, davacının ruhi huzurunu bozacak kişilik haklarına saldırı niteliği taşıyan idari işlem tesis edilmediği, idarenin davacıya karşı bir kastı veya bilerek zarar verme gibi bir tutumunun olmadığı, bu anlamda manevi tazminat koşullarının oluşmadığı, davacının 670 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, emniyet amiri olarak görev yapan davacı tarafından, Emniyet Genel Müdürlüğü'nün …tarih ve …sayılı "2016 Yılı Rütbe Terfi Sınavı" konulu işleminin iptali ve 70.000-TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Emniyet amiri olarak görev yapmakta iken 2015 yılı rütbe terfi sözlü sınavında başarısız olarak değerlendirilen davacı, sınava esas alınan yönetmelik hükümlerinin bir kısmı hakkında Danıştay 16. Dairesinin 25/01/2016 tarih ve E:2015/21285 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesi üzerine ,yeni yönetmelik çalışmalarına başlanılması ve 2016 yılı rütbe terfi sınavının değiştirilen yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra yapılmasının ve yapılacak sınavların ve yöneticilikle ilgili hizmet içi eğitim ve eğitim sonrası sınav iş ve işlemlerinin yapılmasına ilişkin ülke çapında uygulanacak esasları belirleyen 06/05/2016 tarihli "olur" işleminin iptalini istemekte ise de ; davaya konu işlemin 6638 sayılı Kanunla değişik 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 55. madesinde yer alan esaslar ile yargı kararı üzerine yapılan yönetmelik değişikliğine ilişkin kriterler çerçevesinde düzenlenmiş olduğu ve hukuka aykırılık içermediği değerlendirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmüştür. 01/06/2020
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay Beşinci Dairesine, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY :
Dava, emniyet amiri olarak görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, Emniyet Genel Müdürlüğünün …günlü, …sayılı "2016 Yılı Rütbe Terfi Sınavı" konulu işleminin iptali ile 70.000,00-TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT :
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 11. fıkrasında, "Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması,
b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması,
c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,
d) Polis Akademisi Başkanlığınca için düzenlenecek yöneticilik ile ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması,
şarttır.";
18. fıkrasında, "Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun'a dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla kabul edilen ve 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in -davanın açıldığı tarihteki haliyle-
"Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması,
b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması,
c) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması,
ç) Polis Akdemisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması,
d) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması,
şarttır.
(2) 6/8/1992 tarihli ve 92/3393 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinin yedinci fıkrası kapsamına girenler için birinci fıkranın (d) bendinde yer alan şart aranmaz.";
"Sınav komisyonlarının teşkili" başlıklı 26. maddesinde, "(1) Yazılı ve sözlü sınav komisyonları Genel Müdürün onayı ile belirlenir.
(2) İhtiyaca göre her rütbe için birden fazla komisyon oluşturulabileceği gibi birden fazla rütbe için de tek bir komisyon görevlendirilebilir.
(3) Komisyonlar emniyet müdürü rütbesini haiz bir başkan ve dört üye ile yeteri kadar yedek üyeden oluşur. Gerekli görülen hallerde Polis Akademisi Başkanlığında görevli kadrolu öğretim üyeleri de komisyon üyesi olarak görevlendirilebilir.
(4) Yazılı sınavlarda merkez ve taşra teşkilatından yeterli sayıda gözetmen ile sınavların yürütülmesine yardımcı olmak üzere personel görevlendirmesi yapılır." hükümlerine yer verilmiştir.
Bunun yanında, 05/05/2016 günlü, 29703 Sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğinin davanın açıldığı tarihteki haliyle "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında; ''Yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanlar sözlü sınava tabi tutulur'' hükmüne; 3. fıkrasında; ''Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli;
a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25) puan
b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15) puan
c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15) puan
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15) puan
d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15) puan
e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15) puan
konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I- Emniyet Genel Müdürlüğünün …günlü, …sayılı "2016 Yılı Rütbe Terfi Sınavı" konulu işleminin iptali istemi yönünden;
Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde, alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasa'dan, tüzükler yürürlüğünü kanunlardan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanun ve tüzüklerden almaktadır. Dolayısıyla; bir normun, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır.
Dava konusu düzenleme gibi adsız düzenleyici işlemler ise; yasa, yönetmelik ve benzeri hukuk kaynaklarının uygulanmasına ilişkin ayrıntıları ve uygulama şeklini gösteren düzenleyici işlemlerdir.
Bu çerçevede, dava konusu düzenlemenin kapsamına bakıldığında, Yönetmelik değişikliği ve yargı kararları doğrultusunda yapılacak sözlü sınavın uygulanmasına ilişkin hükümlere yer verildiği, üst norm niteliğinde yer alan Kanun ve Yönetmelik'e aykırı hüküm içermediği, Polis Akademisi Başkanının teklifi Emniyet Genel Müdürünün Olur'u ile yürürlüğe konulduğu görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, 2015 yılı rütbe terfi sözlü sınavında başarısız olan davacı tarafından, sözlü sınavda uygulanan yönetmelik hükümlerinin bir kısmı hakkında Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesince verilen 25/01/2016 günlü, E:2015/21285 sayılı yürütmenin durdurulması kararı üzerine, sınavın tüm sonuçları ile ortadan kalktığı ileri sürülerek 2016 yılı rütbe terfi sınavlarının ve yöneticilikle ilgili hizmet içi eğitim ve eğitim sonrası sınav iş ve işlemlerinin yapılmasına ilişkin ülke çapında uygulanacak esasları düzenleyen 06/05/2016 tarihli "2016 Yılı Rütbe Terfi Sınavı" konulu işlemin iptali istemiyle dava açılmış ise de, anılan düzenlemenin, üst norm niteliğinde olan 6638 sayılı Kanun'la değişik 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesi, 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'te yer alan esaslar ile yargı kararı üzerine yapılan yönetmelik değişikliğinde öngörülen kriterler çerçevesinde yürürlüğe konulduğu ve hukuka aykırılık içermediği anlaşılmaktadır.
II - Davacının 70.000,00-TL manevi tazminat istemi yönünden;
Manevi tazminat, malvarlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin değil, manevi tatmin aracı olup, başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı, manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu hale getirmektedir. Manevi tazminata hükmedilebilmesi için kişinin fiziki yapısını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi veya idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması ya da şeref ve haysiyetin rencide edilmiş olması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, yargı kararlarının uygulanmaması nedeniyle usulsüz terfi ettirilenlerin emrinde çalıştığı, bu durum nedeniyle baskı altında olduğu, maddi ve manevi eziyete maruz kaldığı iddia edilmiş ise de, sözlü sınava dair verilen iptal kararlarının, usule dair iptal kararı niteliğini haiz olduğu, her iptal kararının tazminat sonucunu doğurmayacağı; bu yönüyle dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun bulunduğu, bu çerçevede yukarıda anılan şartların oluşmadığı görüldüğünden, davacının manevi tazminat isteminin de reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Emniyet Genel Müdürlüğünün …günlü, …sayılı "2016 Yılı Rütbe Terfi Sınavı" konulu işleminin iptali ile …-TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan DAVANIN REDDİNE;
2. Aşağıda dökümü yapılan …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta giderinin kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
3- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen …-TL vekalet ücretinin ve davacının manevi tazminat isteminin de reddedilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 19/01/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.