T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1681
Karar No : 2023/1957
DAVACI: … Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …
DAVALILAR:
1- …
2- … Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ: Av. …
DAVANIN KONUSU:
1. 25/03/2020 tarihli ve 31079 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yer Altı Kömür İşletmelerinde Meydana Gelen Maliyet Artışlarının Karşılanması Amacıyla Destek Verilmesine İlişkin Karar"ın (2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın) 6. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendi ile 8. maddesinin 1. fıkrasının,
2. 03/06/2020 tarihli ve 31144 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yer Altı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ'in 5. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi, 9. maddesinin 1. fıkrası, Geçici 1. maddesinde yer alan "12/6/2019 tarihinden" ibaresi ile Tebliğ'in yayımlandığı tarihten önceki dönemlere ilişkin eksik düzenlemenin, 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin,
3. Davacı şirket tarafından, 2019 yılı Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları için yer altı kömür işletmelerinde işçi maliyetlerine uygulanacak destek ödemelerinden faydalanmak amacıyla yapılan 25/01/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarihli ve … sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali ile davaya konu destek ödemelerinin işlem tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI:
21/06/2016 tarihli ve 2016/8673 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na dayanılarak çıkarılan Mülga Yeraltı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ uyarınca ilgili alanda çalışan işçilerin bordrolarının ibrazı yeterli görüldüğünden davacı şirket tarafından 2019 yılı Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında haklı beklenti ile üretim yapıldığı; 03/06/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Yer Altı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ uyarınca sigorta poliçelerinin rödovansçı şirket adına yapılmadığı ve dava konusu düzenlemelerin 12/06/2019 tarihinden itibaren geçerli olduğu belirtilerek mevzuatın davacı şirket aleyhine geriye yönelik uygulandığı; mevzuatta işçilik hizmetinin alt taşeron firmaya yaptırılması halinde ödeme yapılmayacağına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, 2020 yılında yayımlanmalarına rağmen 12/06/2019 tarihinden itibaren geçerli olan düzenlemelerin, ödeme şartları yönünden davacı şirketin haklı beklentisini karşılamaktan uzak ve hukuk güvenliği ilkesine aykırı olduğu; mevzuatın amacının, üretim yapan şirketin işçi maliyetlerini azaltmak olduğu, işçilik hizmetinin taşeron firmadan alınmasının desteğin alınmasını engellememesi gerektiği, düzenleyici işlem iptal edilmese dahi zorunlu ferdi kaza sigortasının 01/06/2019-07/07/2019 tarihleri arasında davacı şirket adına düzenlendiği değerlendirilerek bir karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ:
Usule ilişkin olarak davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak ise, dava konusu düzenlemeler ile yer altında çalışanlara eksiksiz olarak maden çalışanları ferdi kaza sigortası yaptırmış olan işletmelere destek ödemesi yapılarak mer’i mevzauata uygun şekilde çalışanların can ve mal güvenliğinin sağlanması, sosyal haklarının eksiksiz olması şartı ile destek ödemesi yapılmasının amaçlandığı, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın 8. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenleme ile 7176 sayılı Kanun'la Maden Kanunu’nun Geçiçi 29. maddesinde yapılan değişiklikle şimdiye kadar MAPEG, TKİ, TTK tarafından gerçekleştirilmiş olan ödemelerin tek bir kurum (MAPEG) tarafından ödenme zorunluluğunun doğması nedeniyle ödemelerin başlangıç tarihinde netliğin amaçlandığı ve dava konusu Tebliğ'in de Cumhurbaşkanlığı Kararı doğrultusunda hazırlandığı; davacı şirket tarafından destek ödemelerinin dava konusu işlem tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesi talep edilmişse de, destek ödemesi aşamasında herhangi bir takvim bulunmadığı, kesinleşen destek ödemelerinin ne zaman ödeneceğine Genel Müdürlükçe karar verildiği, dava konusu düzenleyici işlemlerin Kanun'a uygun olduğu ve bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava; 2019 yılının Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları için yer altı kömür işletmelerinde işçi maliyetlerine uygulanacak destek ödemelerinden faydalanmak amacıyla davacı şirket tarafından Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne karşı yaptığı başvurunun reddine dair … tarihli ve … sayılı işlemin, işlemin dayanağı 25/03/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yer Altı Maden İşletmelerinde Meydana Gelen Maliyet Artışlarının Karşılanması Amacıyla Destek Verilmesine İlişkin 2282 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın "Destek verilmesi ile ilgili şartlar" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendi ile "Destek ödeme işlemleri ve süresi" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının ve işlemin bir diğer dayanağı 03/06/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yer Altı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ'in "Destek verilmesi ile ilgili şartlar" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi, "Destek ödeme işlemleri ve süresi" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrası, Geçici 1. maddesinde yer alan "12/6/2019 tarihinden" ibaresi ile "Yürürlük" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
25/03/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yer Altı Kömür İşletmelerinde Meydana Gelen Maliyet Artışlarının Karşılanması Amacıyla Destek Verilmesine İlişkin 2282 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın "Destek verilmesi ile ilgili şartlar" başlıklı 6. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin 1. cümlesi, 12/06/2021 tarihli ve 31509 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4086 sayılı Tebliğ'in 2. maddesi ile değiştirilmiş; değişikliğe ilişkin Tebliğ düzenlemesinde, 6. maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinden sonra gelmek üzere (c) bendinin eklendiği ve diğer bentlerin de buna göre teselsül ettirildiği belirtildiğinden, dava konusu edilen 6. maddenin (c) bendi yeni düzenleme ile (ç) bendi olarak teselsül ettirilmiş olup, inceleme bu şekliyle yapılarak, işin esasına geçildi.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun Geçici 29. maddesinde, bu Kanun kapsamında, yer altındaki maden işlerinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının yer altındaki maden işlerine ilişkin 11/09/2014 tarihi itibarıyla, 05/01/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında devam eden sözleşmeler ile bu Kanun kapsamındaki rödovans sözleşmesi ile çalışan rödovansçılara, Kanun'un 2. maddesinde sayılan IV. grup madenlerden 'linyit' ve 'taş kömürü' çıkaran özel hukuk gerçek ve tüzel kişilerinin ruhsat sahibi olarak işlettikleri yer altı maden işletmeleri ile kamu kurum ve kuruluşlarının iştiraklerinin 11/09/2014 tarihinden önce sözleşmeye bağlanarak işlettirdikleri yer altı maden işletmelerinde çalışan rödovansçılara, 4857 sayılı Kanun'un 41 inci, 53 üncü ve 63 üncü maddelerinde 10/09/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler ile ek 9 uncu maddeyle oluşan maliyet artışlarının karşılanmasına ilişkin destek verilebileceği düzenlenmiş, maliyet artışlarının karşılanmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu usul ve esasların uygulanma süresinin Cumhurbaşkanınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda aktarılan Kanun hükmüne göre destek ödemeleri konusu, emredici bir düzenleme olmayıp, yine bu hüküm uyarınca destek ödemesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği Yer Altı Maden İşletmelerinde Meydana Gelen Maliyet Artışlarının Karşılanması Amacıyla Destek Verilmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı'nın davaya konu edilen 6. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi ve yukarıda anılan Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında söz konusu işletmelere verilecek desteğe ilişkin usul ve esasların düzenlendiği Yer Altı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ'in dava konusu 5. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi ile yer altında çalışanların can ve mal güvenliğini sağlamak için maden çalışanları zorunlu ferdi kaza sigortasını eksiksiz olarak yaptıran işletmelere destek ödemesi yapılması amaçlanmış olduğundan, bu düzenlemelerde üst hukuk normuna aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan; Yer Altı Maden İşletmelerinde Meydana Gelen Maliyet Artışlarının Karşılanması Amacıyla Destek Verilmesine İlişkin 2282 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı, 3213 Sayılı Kanun'un Geçici 29. maddesine dayanılarak hazırlanmış olduğundan ve dayanak bu Kanun maddesinin yürürlük tarihinin de 12/06/2019 olması karşısında, anılan Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali istenilen 8. maddesinin 1. fıkrası ile anılan Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında söz konusu işletmelere verilecek desteğe ilişkin usul ve esasların düzenlendiği Yer Altı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ'in 9. maddesinin 1. fıkrasında, Geçici 1. maddesinde yer alan "12/6/2019 tarihinden" ibaresinde ve 13/1-a maddesinde yer alan "12/6/2019 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde" ibaresinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davanın, 2019 yılının Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları için yer altı kömür işletmelerinde işçi maliyetlerine uygulanacak destek ödemelerinden faydalanmak amacıyla davacı şirket tarafından Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne yapılan başvurunun reddine dair … tarihli ve … sayılı işlemin iptaline ilişkin kısmına gelince; Yer Altı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğin Geçici 1. maddesinde, her ne kadar 12/6/2019 tarihinden önceki dönemlere ait destek ödemelerine ait başvurular hakkında 21/3/2016 tarihli ve 2016/8673 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bu Tebliğ'in 12. maddesiyle yürürlükten kaldırılan Tebliğ /Sıra No:1) hükümlerinin uygulanacağı ve ödemelerin söz konusu hükümler çerçevesinde gerçekleştirileceği düzenlenmişse de, dosyanın incelenmesinden, maden çalışanlarının zorunlu ferdi kaza sigortasının bu tarihten önce yapılmadığı, dolayısıyla destek ödemesinden yararlanılacak dönemin bu tarihten önce olmadığı gibi Danıştay Sekizinci Dairesinin iki kez verdiği ve uyuşmazlığın çözüme bağlanabilmesi için TTK Genel Müdürlüğü'nün imtiyaz alanı dahilinde bulunan ve davacı şirket tarafından rödovans karşılığında işletilen dava konusu maden sahası ile ilgili olarak; 3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Yer altındaki maden işlerinde maliyet artışlarının ödenmesi” başlıklı Geçici 29. maddesinde 12/06/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik öncesinde; davacı şirket tarafından yeraltı kömür işletmelerinde meydana gelen maliyet artışlarının karşılanması amacıyla destek verilmesi talebiyle davalı idareye başvuruda bulunulup bulunulmadığının, başvuruda bulunulmuş ise davalı idarece herhangi bir işlem tesis edilip edilmediğinin sorulmasına, herhangi bir işlem tesis edilmiş ise işleme ilişkin hukuki gerekçelerinin de açıklandığı bilgi ve belgelerin istenilmesine ilişkin ara kararlarına cevaben gelen belgelerden, herhangi bir başvuruda bulunulmadığı anlaşıldığından, davacı şirketin destek ödemesi için ilk kez 25/1/2021 tarihinde yaptığı başvuruya verilen cevaba ilişkin dava konusu birel işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Zonguldak ili dahilinde ve Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı IV. Grup maden (taşkömürü) işletme ruhsatlı alanda rödovans sözleşmesi kapsamında faaliyet gösteren davacı şirket tarafından; 2019 yılı Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları için yer altı kömür işletmelerinde işçi maliyetlerine uygulanacak destek ödemelerinden faydalanmak için yapılan 25/01/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarihli ve … sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin; işleme dayanak teşkil ettiği belirtilen 25/03/2020 tarihli ve 31079 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yer Altı Kömür İşletmelerinde Meydana Gelen Maliyet Artışlarının Karşılanması Amacıyla Destek Verilmesine İlişkin Karar"ın (2282 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı'nın) "Destek verilmesi ile ilgili şartlar" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendi ile "Destek ödeme işlemleri ve süresi" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrası ve 03/06/2020 tarihli ve 31144 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yer Altı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ'in "Destek verilmesi ile ilgili şartlar" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi, "Destek ödeme işlemleri ve süresi" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrası, Geçici 1. maddesinde yer alan "12/6/2019 tarihinden" ibaresi ile Tebliğ'in yayımlandığı tarihten önceki dönemlere ilişkin eksik düzenlemenin, "Yürürlük" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin iptali ile birlikte davaya konu destek ödemelerinin işlem tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte ödenmesi istenilmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarelerin usule yönelik itirazları uygun bulunmayarak işin esası incelendi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
3213 sayılı Maden Kanunu'na, 18/02/2015 tarihli ve 29271 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6592 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile eklenen Geçici 29. maddede, "Bu Kanun kapsamında yer altındaki maden işlerinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının yer altındaki maden işlerine ilişkin 11/9/2014 tarihi ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında devam eden sözleşmeler ile bu Kanun kapsamında devam eden rödövans sözleşmelerinde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 41, 53 ve 63 üncü maddelerinde 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler ile bu Kanunun ek 9 uncu maddesiyle sınırlı olmak kaydıyla meydana gelen maliyet artışları fiyat farkı olarak ödenir. Fiyat farkı ödenmesine ilişkin esas ve usuller; 4735 sayılı Kanun kapsamında imzalanan sözleşmeler için Kamu İhale Kurumunun teklifi, rödövans sözleşmeleri için ise Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir." hükmüne; madde gerekçesinde, "Geçici 29 uncu madde ile, yeraltındaki maden işlerinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının yeraltındaki maden işleriyle ilgili daha önce yapılmış ve sözleşmeleri bağıtlanmış ihalelerin sözleşmelerinde, 6552 sayılı Kanun ile getirilen fazla çalışma ücreti artışı, yeraltı maden işçisinin yıllık ücretli izin artışı, çalışma saatlerinin düşürülmesi ve asgari ücret artışından kaynaklanan maliyet artışlarının fiyat farkı olarak ödenebilmesine imkân tanınarak, devam eden sözleşmelerin uygulanabilir olması amaçlanmıştır." açıklamasına yer verilmiştir.
12/06/2019 tarihli ve 30799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7176 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile Geçici 29. madde hükmü; "Bu Kanun kapsamında;
a) Yer altındaki maden işlerinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının yer altındaki maden işlerine ilişkin 11/9/2014 tarihi itibarıyla, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında devam eden sözleşmeler ile bu Kanun kapsamındaki rödovans sözleşmesi ile çalışan rödovansçılara,
b) Kanunun 2 nci maddesinde sayılan IV. Grup madenlerden “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkaran özel hukuk gerçek ve tüzel kişilerinin ruhsat sahibi olarak işlettikleri yer altı maden işletmeleri ile kamu kurum ve kuruluşlarının iştiraklerinin 11/9/2014 tarihinden önce sözleşmeye bağlanarak işlettirdikleri yer altı maden işletmelerinde çalışan rödovansçılara,
4857 sayılı Kanunun 41 inci, 53 üncü ve 63 üncü maddelerinde 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler ile ek 9 uncu maddeyle oluşan maliyet artışlarının karşılanmasına ilişkin destek verilebilir. Destek tutarları belirlenirken kömür fiyatlarının değişimi de dikkate alınabilir. Bu destekler Genel Müdürlük bütçesine konulan ödeneklerden karşılanır. Maliyet artışlarının karşılanmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu usul ve esasların uygulanma süresi Cumhurbaşkanınca belirlenir.” şeklinde değiştirilmiştir.
Anılan hükme dayanılarak 25/03/2020 tarihli ve 31079 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yer Altı Maden İşletmelerinde Meydana Gelen Maliyet Artışlarının Karşılanması Amacıyla Destek Verilmesine İlişkin Karar"ın (2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın) "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Kararın amacı, 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun geçici 29 uncu maddesi kapsamında; a) Yer altındaki maden işlerinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının yer altı maden işlerinde, 11/9/2014 tarihi itibarıyla, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında devam eden sözleşmelere göre çalışanlar ile 3213 sayılı Kanuna göre rödovans sözleşmesiyle çalışanlara, b) 3213 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan IV. Grup madenlerden “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkaran özel hukuk gerçek ve tüzel kişilerinin ruhsat sahibi olarak işlettikleri yer altı maden işletmeleri ile kamu kurum ve kuruluşlarının iştiraklerinin 11/9/2014 tarihinden önce sözleşmeye bağlanarak işlettirdikleri yer altı maden işletmelerinde çalışan rödovansçılara, işlettikleri işletmelerde meydana gelen maliyet artışlarının karşılanması amacıyla destek verilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. (2) Bu Karar; birinci fıkra kapsamındaki maden işletmelerinde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 41 inci, 53 üncü ve 63 üncü maddelerinde 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler ile 3213 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesiyle sınırlı olmak kaydıyla meydana gelen maliyet artışlarının karşılanması amacıyla, kömür fiyatlarının değişimi de dikkate alınarak uygulanacak desteği kapsar." hükmüne; "Destekten yararlanacakların belirlenmesi" başlıklı 4. maddesinde; "(1) Bu Karar kapsamındaki destekten yararlanılabilmesi için; a) 3213 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan IV. Grup madenlerden “Linyit” veya “Taşkömürü” ruhsat sahasında yer altı işletme yöntemi ile üretim ve/veya hazırlık yapılıyor olması, b) Özel hukuk gerçek veya tüzel kişisi olan ruhsat sahiplerinin, sahalarında yer altı üretim ve/veya hazırlık faaliyetinin kendilerince yapılıyor olması, c) Yer altındaki maden işlerinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının yer altındaki maden işlerinde, 11/9/2014 tarihi itibarıyla; 1) 4735 sayılı Kanun kapsamında devam eden sözleşmelere göre çalışan olması, 2) 3213 sayılı Kanun kapsamındaki rödovans sözleşmesi ile çalışan olması, ç) Kamu kurum ve kuruluşlarının iştiraklerinin ruhsat sahibi olarak, 11/9/2014 tarihinden önce sözleşmeye bağlanarak işlettirdikleri yer altı maden işletmelerinde çalışan rödovansçı olması, gerekir." hükmüne yer verilmiştir.
Bahsi geçen Karar'ın dava konusu düzenlemeleri içeren "Destek verilmesi ile ilgili şartlar" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Aşağıdaki durumlarda destek ödemesi yapılır: a) Aynı ruhsat sahasında, aynı işyeri sicil numarası ile birbirinden bağımsız birden fazla yer altı kömür ocağı işletmesi bulunması durumunda, ocaklardan herhangi birisinde maden işletme faaliyetlerinin/işin durdurulması halinde destek ödemesi yapılmaz... (2)Aşağıdaki durumlarda destek ödemesi yapılmaz: ...c) (Ek:RG-12/6/2021-31509-CK-4086/2 md.) Adli ve idari makamlarca işletme faaliyetlerinin durdurulması söz konusu olmaksızın, işletmeden kaynaklı nedenlerden dolayı üretim yapılmaması durumunda ilgili dönem için destek ödemesi yapılmaz. ç) Destek ödemesi talep eden işletmeciye ait SGK kayıtlarında olan ancak, ZFKS yaptırılmamış veya ZFKS poliçesi talep sahibi adına düzenlenmemiş olan poliçelerde yer alan yer altı çalışanları için destek ödemesi yapılmaz..." hükmü; "Destek ödeme işlemleri ve süresi" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Bu Karara göre yapılacak destek ödemeleri, 3213 sayılı Kanunun geçici 29 uncu maddesinde, 30/5/2019 tarihli ve 7176 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 12/6/2019 tarihinden itibaren hesaplanır. ... (3) 3213 sayılı Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurum ve kuruluşlarının iştiraklerinin maden işlerinde, 4735 sayılı Kanun kapsamında devam eden sözleşmeler ile yapılmış olan rödovans sözleşmeleri için ekli listede belirtilen sözleşme sürelerinin bitimine kadar destek uygulaması devam eder..." hükmü yer almaktadır.
3213 sayılı Maden Kanunu ile 24/3/2020 tarihli ve 2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na dayanılarak hazırlanan ve 03/06/2020 tarihli ve 31144 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yer Altı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ'in "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde ise, "(1) Bu Tebliğin amacı; 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun geçici 29 uncu maddesi kapsamında; a) Yer altındaki maden işlerinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarının yer altındaki maden işlerine ilişkin 11/9/2014 tarihi itibarıyla, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında devam eden sözleşmelere göre çalışanlar ile 3213 sayılı Kanun kapsamında rödovans sözleşmesi ile çalışan rödovansçılara, b) 3213 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan IV. Grup madenlerden “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkaran özel hukuk gerçek ve tüzel kişilerinin ruhsat sahibi olarak işlettikleri yer altı maden işletmeleri ile kamu kurum ve kuruluşlarının iştiraklerinin 11/9/2014 tarihinden önce sözleşmeye bağlanarak işlettirdikleri yer altı maden işletmelerinde çalışan rödovansçılara, işlettikleri işletmelerde meydana gelen maliyet artışlarının karşılanması amacıyla söz konusu işletmelere destek verilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. (2) Bu Tebliğ; birinci fıkra kapsamındaki maden işletmelerinde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 41 inci, 53 üncü ve 63 üncü maddeleri ile 3213 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesiyle sınırlı olmak kaydıyla meydana gelen maliyet artışlarının karşılanması amacıyla kömür fiyatlarının değişimi de dikkate alınarak 24/3/2020 tarihli ve 2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki Yer Altı Maden İşletmelerinde Meydana Gelen Maliyet Artışlarının Karşılanması Amacıyla Destek Verilmesine İlişkin Karar kapsamında karşılanması amacıyla söz konusu işletmelere verilecek desteğe ilişkin usul ve esaslara ilişkin hükümleri kapsar." hükmü yer almaktadır.
Bahse konu Tebliğ'in dava konusu düzenlemeleri içeren "Destek verilmesi ile ilgili şartlar" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Destek ödemesi yapılmasına ilişkin şartlar şunlardır: a) Aynı ruhsat sahasında farklı işyeri sicil numarasına sahip birbirinden bağımsız şekilde maden işletme faaliyetleri yürütülen işletmelerde maden işletme faaliyetleri durdurulmayan işletmeler için destek ödemesi yapılır. ... (2) Aşağıdaki durumlarda destek ödemesi yapılmaz:... ç) Destek ödemesi talep eden işletmeciye ait SGK kayıtlarında olan ancak, ZFKS yaptırılmamış veya ZFKS poliçesi işletmeci adına düzenlenmemiş olan poliçelerde yer alan yer altı çalışanları için destek ödemesi yapılmaz..." hükmü; "Destek ödeme işlemleri ve süresi" başlıklı 9. maddesinde "(1) 24/3/2020 tarihli ve 2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına göre yapılacak destek ödemeleri, 3213 sayılı Kanunun geçici 29 uncu maddesinde 30/5/2019 tarihli ve 7176 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği tarih olan 12/6/2019 tarihinden itibaren hesaplanır. (2) 3213 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan IV. Grup madenlerden “Linyit” ve “Taşkömürü” çıkaran özel hukuk gerçek ve tüzel kişilerinin ruhsat sahibi olarak işlettikleri yer altı maden işletmeleri için destek uygulaması, 12/6/2019 tarihinden itibaren 31/12/2020 tarihine kadar devam eder. (3) 3213 sayılı Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurum ve kuruluşlarının iştiraklerinin maden işlerinde, 4735 sayılı Kanun kapsamında devam eden sözleşmeler ile yapılmış olan rödovans sözleşmeleri için ekte yer alan listede belirtilen sözleşme sürelerinin bitimine kadar destek uygulaması devam eder. (4) İşletmeci tarafından beyan edilen ve işletmede maden işletme faaliyetinin/işin durdurma ve başlama tarihlerine ait bilgiler ile SGK verileri de dikkate alınarak Genel Müdürlükçe yapılacak kontrol ve hesaplamalar sonrasında ortaya çıkan destek tutarından, işletmeciye ait 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında kalan borçların mahsup edilmesi sonrası kalan tutar işletmeci tarafından bildirilen banka hesabına yatırılır." hükmü; Geçici 1. maddesinde, "12/6/2019 tarihinden önceki dönemlere ait destek ödemelerine ait başvurular hakkında, 21/3/2016 tarihli ve 2016/8673 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bu Tebliğin 12 nci maddesiyle yürürlükten kaldırılan Yeraltı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ (Sıra No: 1) hükümleri uygulanır ve ödemeler söz konusu hükümler çerçevesinde gerçekleştirilir." hükmü; "Yürürlük" başlıklı 13. maddesinde ise; "(1) Bu Tebliğin, a) 9 uncu maddesi 12/6/2019 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde, b) Diğer maddeleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer." hükmü bulunmaktadır.
Hukuki Değerlendirme:
2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 6. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendi ile Yer Altı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ'in 5. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi yönünden;
12/06/2021 tarihli ve 31509 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4086 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 2. maddesi ile 2282 sayılı Karar'ın "Destek verilmesi ile ilgili şartlar" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinden sonra gelmek üzere (c) bendi eklendiğinden dava konusu 6. maddenin 2. fıkrasının (c) bendi yeni düzenleme ile (ç) bendi olarak teselsül ettirilmiş olup inceleme bu şekliyle yapılmıştır.
Davaya konu 2282 sayılı Karar'ın 6. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi ile Tebliğ'in 5. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinde, "Destek ödemesi talep eden işletmeciye ait SGK kayıtlarında olan ancak, ZFKS yaptırılmamış veya ZFKS poliçesi talep sahibi adına düzenlenmemiş olan poliçelerde yer alan yer altı çalışanları için destek ödemesi yapılmaz." şeklindeki ortak düzenleme yer almaktadır.
Dava konusu işlemlere dayanak teşkil eden 3213 sayılı Kanun’un geçici 29. maddesinde, madencilik sektöründe belirli kategorilerde faaliyet gösterenlere mevzuat değişikliğinden kaynaklanan maliyet artışlarından dolayı destek verilmesine imkan tanınmakta olup bu desteğin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41., 53. ve 63. maddelerinde 10/09/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikler ile 3213 sayılı Kanun’un ek 9. maddesiyle oluşan maliyet artışlarının karşılanması amacına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
10/09/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun’la 4857 sayılı Kanun'un "Fazla çalışma ücreti" başlıklı 41. maddesinin 8. fıkrasından sonra gelmek üzere “Bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâller dışında yer altında maden işlerinde çalışan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz." ve "Yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâllerde haftalık otuz altı saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yüzden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödenir.” hükmünün; "Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri" başlıklı 53. maddesinin 4. fıkrasına “Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.” cümlesinin; "Çalışma süresi" başlıklı 63. maddesinin 1. fıkrasına da “Yer altı maden işlerinde çalışan işçiler için yer altındaki çalışma süresi; haftada en çok otuz altı saat olup günlük altı saatten fazla olamaz.” cümlesinin eklendiği; 3213 sayılı Maden Kanunu'na 11/09/2014 tarihli ve 29116 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6552 sayılı Kanun'la eklenen Ek 9. maddesinde de anılan Kanun’un 2. maddesinde sayılan IV. Grup madenlerden Linyit ve Taşkömürü çıkarılan işyerlerinde, yer altında çalışan işçilere ödenecek ücret miktarının 4857 sayılı Kanun’un 39. maddesi uyarınca belirlenen asgari ücretin iki katından az olamayacağının hükme bağlandığı görülmektedir.
Bu haliyle, 3213 sayılı Kanun’un geçici 29. maddesi ile gerek 4857 sayılı Kanun’da yapılan değişiklikler gerekse 3213 sayılı Kanun’a eklenen ek 9. madde sonrasında, madencilik faaliyetlerinde yaşanan maliyet artışının ilgililere verilecek mali destek ile dengelenmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Ayrıca kuralların anılan düzenlemeler ile artan maliyetlerin karşılanabilmesi amacıyla maden ocağı işletenlerin, iş sağlığı ve güvenliği gereği almaları gereken tedbirlerde bir kısıtlamaya gitmelerinin önüne geçilmesini hedeflediği görülmektedir. (AYM, E.2019/89, K.2021/10, 04/02/2021)
Öte yandan, dayanak kanuni düzenleme, maliyet artışının karşılanması için destek verilmesi yönünde kesin bir hüküm içermemekte olup söz konusu desteğin Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek usul ve esaslara uygun olması durumunda verilmesini öngörmekte olup destek ödemesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen 2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile destek verilmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Tebliğ'de yer alan dava konusu düzenlemeler ile destek ödemesi SGK kaydı bulunan çalışanlarına eksiksiz olarak maden çalışanları zorunlu ferdi kaza sigortası (ZFKS) yaptırmış olan işletmelere, başka bir ifade ile mer'i mevzuata uygun şekilde yer altında çalışanların sosyal haklarını güvence altına alan, can ve mal güvenliğini sağlamış olan işletmelere destek ödemesi yapılmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, Kanun'un Geçici 29. maddesi uyarınca, yukarıda aktartılan mevzuat değişikliklerinden kaynaklanan "maliyet artışından etkilenenlere" destek verilebileceği açık olup destek ödemesi talep eden işletmeciye ait SGK kayıtlarında olmayan çalışanlar için ya da ZFKS poliçesinin tarafı olmayan işletmeci yönünden destek ödemesi yapılmamasının üst hukuk normuna aykırı bir durum oluşturmadığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan sebeplerle, dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 8. maddesinin 1. fıkrası ile Tebliğ'in 9. maddesinin 1. fıkrası, Geçici 1. maddesinde yer alan "12/6/2019 tarihinden" ibaresi ve Tebliğ'in yayımlandığı tarihten önceki dönemlere ilişkin eksik düzenleme ile "Yürürlük" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi yönünden;
2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 8. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Bu Karara göre yapılacak destek ödemeleri, 3213 sayılı Kanunun geçici 29 uncu maddesinde, 30/5/2019 tarihli ve 7176 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği12/6/2019 tarihinden itibaren hesaplanır." hükmünün, Tebliğ'in 9. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "(1) 24/3/2020 tarihli ve 2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına göre yapılacak destek ödemeleri, 3213 sayılı Kanunun geçici 29 uncu maddesinde 30/5/2019 tarihli ve 7176 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği tarih olan 12/6/2019 tarihinden itibaren hesaplanır." hükmünün, Geçici 1. maddesinde yer alan "12/6/2019 tarihinden" ibaresinin ve Geçici 1. madde hükmündeki eksik düzenlemenin, 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "9 uncu maddesi 12/6/2019 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde" ibaresinin iptal istemine konu olduğu görülmektedir.
2282 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 3213 sayılı Kanun'un Geçici 29. maddesine dayanılarak hazırlandığından ve dayanak bu Kanun maddesinin yürürlük tarihi 12/06/2019 tarihi olduğundan, anılan Karar'ın iptali istenilen 8. maddesinin 1. fıkrasında ve Tebliğ'in 9. maddesinin 1. fıkrasında, Geçici 1. maddesinde yer alan "12/6/2019 tarihinden" ibaresinde ve 13/1-a maddesinde yer alan "12/6/2019 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde" ibaresinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, Geçici 1. madde hükmü, "12/6/2019 tarihinden önceki dönemlere ait destek ödemelerine ait başvurular hakkında, 21/3/2016 tarihli ve 2016/8673 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bu Tebliğin 12 nci maddesiyle yürürlükten kaldırılan Yeraltı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ (Sıra No: 1) hükümleri uygulanır ve ödemeler söz konusu hükümler çerçevesinde gerçekleştirilir." düzenlemesini haiz olup davacının Tebliğ'in yayımlandığı tarihten önceki dönemlere ilişkin eksik düzenleme iddiası yönünden de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davacı şirket tarafından, 2019 yılı Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları için yer altı kömür işletmelerinde işçi maliyetlerine uygulanacak destek ödemelerinden faydalanmak amacıyla yapılan 25/01/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali ile davaya konu destek ödemelerinin işlem tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemi yönünden:
Davacının; Zonguldak ili dahilinde ve Türkiye Taş Kömürü Kurumu Genel Müdürlüğü uhdesinde olan Sicil:... sayılı ruhsat sahası içerisinde bulunan yer altı kömür işletmesi için 2019 yılının Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarına yönelik yer altı kömür işletmelerinde işçi maliyetlerine uygulanacak destek ödemelerinden faydalanmak üzere yaptığı başvurunun davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından, işyeri sicil numaraları ile yapılan inceleme sonucunda talep edilen aylar için çalışan bilgisi gelmediği, davacı şirketin vergi numarası altında düzenlenmiş Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası'nın 18/03/2020-18/03/2021 tarih aralığı için yaptırılmış olduğu, 05/08/2019-05/08/2020 tarih aralığı için Kara İnci Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi adına poliçe düzenlendiği tespitlerine dayalı olarak reddedildiği görülmektedir.
Yer Altı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ'in Geçici 1. maddesinde, her ne kadar 12/06/2019 tarihinden önceki dönemlere ait destek ödemelerine ait başvurular hakkında, 21/3/2016 tarihli ve 2016/8673 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bu Tebliğin 12. maddesiyle yürürlükten kaldırılan Yeraltı Kömür İşletmelerinde İşçi Maliyetlerine Uygulanacak Desteğe İlişkin Tebliğ (Sıra No: 1) hükümlerinin uygulanacağı ve ödemelerin söz konusu hükümler çerçevesinde gerçekleştirileceği düzenlenmiş ise de, Dairemizin "3213 sayılı Maden Kanunu’nun Geçici 29. maddesinde 12/06/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7176 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik öncesinde; davacı şirket tarafından yer altı kömür işletmelerinde meydana gelen maliyet artışlarının karşılanması amacıyla destek verilmesi talebiyle davalı idareye başvuruda bulunulup bulunulmadığına" yönelik ara kararlarına cevaben taraflarca gönderilen bilgi ve belgelerden herhangi bir başvuruda bulunulmadığı anlaşıldığından, davacı şirketin destek ödemesi için ilk kez 25/01/2021 tarihinde yaptığı başvurunun reddine yönelik dava konusu birel işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, davacı tarafından, 01/06/2019-07/07/2019 dönemi yönünden davacı şirket adına düzenlenen sigorta poliçesi değerlendirilerek bir karar verilmesi gerektiği belirtilmiş ise de; davacı şirket ile dava dışı Kara İnci Madencilik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi arasında 30/04/2019 tarihinde imzalanan "Alt Yüklenici Sözleşmesi" ile davacı şirketin rödovans usulü ile çalışmakta olduğu maden sahasındaki taşkömürü üretim ve hazırlık işlerinin yapılması işinin dava dışı taşeron firmaya bırakıldığı ve sözleşme gereğince de teknik işçilik hizmetinin ve maliyetinin taşeron firma tarafından üstlenildiği gözetildiğinde bu iddiaya itibar edilmemiştir.
Öte yandan, dava konusu ... tarihli ve ... sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, davaya konu destek ödemelerinin işlem tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesi isteminin de reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 11/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.